روسیه رقیب است یا شریک؟!
بررسی‌ها نشان می‌دهد روسیه و ایران به ترتیب مقام نخست و دوم در زمینه دارا بودن منابع گاز طبیعی در جهان هستند اما تحت‌تاثیر تحریم‌های گسترده، ایران نتوانسته میادین گازی خود را توسعه دهد و از آنها به خوبی بهره‌برداری کند .به گفته تحلیل‌گران نفتی عدم توسعه میادین گازی سبب شده تا ایران نتواند از مزایای دارا بودن مقام دوم منابع گاز طبیعی استفاده کند و در سال‌های گذشته حتی شاهد قطع گاز در بخش صنایع به منظور تامین گاز مورد نیاز بخش مسکونی در زمستان بوده‌ایم و به نظر می‌رسد اگر روند همین‌‌گونه ادامه یابد، به زودی ناچار به واردات گاز از روسیه می‌شود.
مرتضی بهروزی‌فر، کارشناس حوزه انرژی، در گفت‌وگو با خبرنگار جهان اقتصاد اظهار داشت: با توجه به اينكه فعاليت‌هاي نفتي ايران محرمانه تلقي مي‌شود و از جزئیات آن چيزي گفته نمي‌شود، معمولا به منابع ثانويه تكيه مي‌شود و بر اساس بيمه‌هايي كه صادر مي‌شود يا نفتكش‌هايي كه پيگيري مي‌شوند بر اين مبنا آمار شكل مي‌گيرد كه احتمالا بر اساس واقعيت نيست.
وی تصریح کرد: با توجه به اينكه تمام نفت ايران به سمت آسيای جنوب شرقي مي‌رود و روسيه نيز با حداكثر تخفيف نفت مي‌فروشد، دور از ذهن نيست كه روسيه بخشي از بازار ايران را تحت تاثير قرار داده باشد به علت اينكه مشكل انتقال پول ندارد توليد ايران و صادرات آن كم شده باشد.
وی عنوان کرد: مسلما الان هم بازار براي ما باز است و با توجه به قميت‌هاي بالا و فشاري كه روي بازار هست و طرفين غربي نيز دنبال اين هستند كه افزايش توليد به وجود بيايد و اروپا بتواند براي زمستان تامين منابع داشته باشد، مسلما بازار براي ايران باز است با توجه به قيمت‌هاي فعلي و مشكلات جاري مسلما از ورود ايران استقبال خواهد شد و البته فعلا مشخص نيست در آينده نيز اين روند ادامه داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: اين را در نظر داشته باشيد كه حتي زمانيكه ترامپ رفت و بايدن آمد و مشكل روسيه و اوكراين اتفاق نيفتاده بود، با توجه به سياست‌هاي دموكرات‌ها در مقابل جمهوري خواهان بايدن مقداري گشايش ايجاد كرد و انتظار هم اين بود كه در دوران بايدن مشكلمان با آمريكا و برجام حل شود.
وی در ادامه افزود: با اتفاقاتي كه در داخل افتاد و برجام حل نشد مسلما الان انرژي در مذاكرات بي‌تاثير نيست اما سياست آمريكا در دولت بايدن حل مشكل با ايران بود و در كل انرژي مي‌تواند مسئله را تسهيل كند اما نبايد دچار توهم شويم كه دنیا منتظر ماست ما چندان قدرتي در اين زمينه نداريم.
وی بیان داشت: با توجه به اينكه ۴ ميليون بشكه نفت واردات اروپا از روسيه بوده و اروپا نيز دنبال جايگزين است تصور براين است كه ايران مي‌تواند بخش عمده افزايش توليد خود را در فضاي بعد از برجام به اروپا بفرستد.
وی تصریح کرد: ما چه بخواهيم چه نخواهيم، چه قبول كنيم چه قبول نكنيم، روسيه رقيب قدرتمند ما در بازارهاي انرژي است و چه در بازار گاز چه نفت و به هيچ وجه به نفعش نيست كه مشكل ايران حل شود تا به بازار برگردد و اينكه دوست و شريك استراتژيك ما روسيه است يك حرف بي‌معني است و اگر سوابق تاريخي را در نظر بگيريد روسيه هيچ وقت دنبال توسعه و آبادي ايران و حتي حضور آن در بازار انرژي نبوده است و هميشه تلاش مي‌كرد جلوی ايران را در بازار انرژي بگيرد.
بهروزی فر با بیان اینکه مشكل گاز اروپا كه مسلما در كوتاه‌مدت حل نخواهد شد بیان داشت: اينكه تصور كنيم حجم گازي كه روسيه به اروپا مي‌داد از مناطق ديگر تامين می‌شود كاملا غيرممكن است و چون براي اين كار حتي اگر منابعي وجود داشته باشد بايد خطوط لوله جايگزين كشيده شود و این کار در کوتاه‌مدت غيرممكن است.
وی ادامه داد: البته اروپا راهكارهايي را دارد و آن جايگزيني ديگر منابع است، مثلا نيروگاه‌هاي ذغال‌سنگ‌سوز وارد شده‌اند و بالاخره رويكردشان به سمت استفاده بيشتر از منابع تجديد‌پذير است و در آلمان نيز روشنايي ادارات و استفاده از وسايل گرمايشي و سرمايشي را محدود كرده‌اند و از سوي ديگر می‌توانند از شمال آفريقا به مرور گاز وارد كنند. ذخاير زيرزميني آلمان نيز تا حدود ۷۵ درصد تكميل شده است و خود را براي زمستان آماده مي‌كنند. اروپا دست بسته نمي‌نشيند كه روسيه هر كاري خواست بكند.
وی در پایان اظهار داشت: با توجه به اينكه شرايط بازار به شكلي است كه قيمت‌ها بالا است و اروپا نيز به دنبال جايگزين نفت روسيه است، بعید است در اوپك مشكلي داشته باشيم و قبلا هم كه سهميه بندي در اوپك وجود داشت ايران از سهميه بندي جدا بود و الان بهترين موقعيت براي بازگشت ايران به سهميه بندي‌ها است و در اوپك و بازار نيز مشكلي نخواهيم داشت و تنها مشكل ما روسيه است كه تاكنون نگذاشته مشكلات ما در بازار انرژي حل شود.
