توسعه شهرها باید درون‌زا باشد
فریده خدادادی -این روزها توسعه افقی شهرها در قالب طرح نهضت ملی مسکن خبرساز شده است، اقدامی که به ویلاسازی یعنی ساخت خانه در یک الی دوطبقه به‌جای آپارتمان‌سازی ارتباط دارد.
رییس کانون سراسری انبوه سازان کشور معتقد است که درشهرهای کوچک دارای جمعیت زیر100هزار نفر و شهرهایی که درحوزه تقسیمات کشوری به روستاها نزدیک‌ترهستند، به دلیل کاهش قیمت زمین و در دسترس بودن، الگو توسعه افقی را میتوان به لحاظ اقتصادی در کوتاه مدت به کار برد.
به گزارش جهان اقتصاد، بعضی از کارشناسان حوزه مسکن همواره براین عقیده هستند که در شهرسازی باید توسعه افقی در دستور کار قرار بگیرد و برای این مهم چند فاکتور اصلی ازجمله واگذاری زمین به مردم مطرح است که دولت اخیراً واگذاری زمین را به مردم پیشنهاد داده است.
خبرنگارجهان اقتصاد درباره این موضوع با سید محمد مرتضوی، رییس کانون سراسری انبوه سازان کشوربه گفتگو پرداختهاست که درادامه می‌خوانید.
رییس کانون سراسری انبوه سازان کشور اظهار کرد: امکان تسری دادن الگوها و روشهای متفاوت و جدید قابل عرضه برای تمامی نقاط کشوروجود ندارد.
مرتضوی ادامه داد: به لحاظ اقتصادی در نقاطی که نسبت قیمت عرصه به ساخت رقم پایینی است، سعی شده حتی‌المقدور از آپارتمان‌سازی و ساخت مسکن در طبقات فاصله گرفته و به سمت طبقات با ارتفاع کمتربرویم اما امروز نمیتوان این مهم را در کلانشهرها ومراکز استانها به دلیل این که قیمت زمین بخش قابل توجهی از هزینه تمام شده را تشکیل میدهد، انتظارداشت زیرا دولت برای خرید و دراختیار گرفتن زمینها برای ساخت مسکن درقالب طرح نهضت ملی مسکن هزینه قبل توجهی را متحمل شده است بنابراین ارزش این زمینها درکلانشهرها (تهران) و بسیاری از مراکز استانها قابل توجه است. به همین جهت درشهرهای کوچک دارای جمعیت زیر 100هزارنفر و شهرهایی که در حوزه تقسیمات کشوری به روستاها نزدیک‌ترهستند، به دلیل کاهش قیمت زمین و در دسترس بودن، الگو توسعه افقی را میتوان به لحاظ اقتصادی در کوتاه مدت توصیه کرد.
وی معتقد است، اساسا توسعه شهرها باید درون‌زا باشد، موضوعی که در طرحهای جامع، تفصیلی و قانون حمایت از تولید و ساماندهی مسکن بیان شد. در واقع تحولات و تغییرات کالبدی در شهرها از جایگزینی بافت‌های ناکارآمد با بافتهایی که ازکیفیت سکونتی برخوردار باشند، ذیل همین برنامه است.
رییس کانون سراسری انبوه سازان کشور گفت: هنگامی که از توسعه افقی صحبت می شود به منزله فراهم شدن فرصت مناسب مالی برای ساخت مسکن حمایتی توسط دولت است از جهتی که فراوانی مالی به وجود میآید و تسهیلات درسطح گسترده در بانکها توزیع می‌شود زیرا ازاین دست برنامهها به طورمستمر در کشوروجود ندارد (هر10 سال یکبار چنین فرصتهایی مطرح می‌شود) .زمینهای در شهرها در اختیار دولت است که به دلایلی درمعرض ساخت و ساز قرار نگرفته و ممکن است به بروزحاشیه نشینی و تفکیکهای غیرمجاز درآینده دامن بزند و باید به این محلات توجه کرد.
رییس کانون سراسری انبوه‌سازان کشور تامین زیرساخت را یکی از دغدغههای مهم حوزه شهرسازی عنوان کرد و گفت: تامین زیرساخت و خدمات شهری که باید توسط شهرداری ارایه شود ( شهرداریها هم در تامین منابع مالی با مشکل مواجه هستند) هزینههای قابل توجهی را به خود اختصاص میدهد. حتی به رغم تکمیل شدن پروژههای مسکن مهر مردم هنوز با مشکلات شبکه فاضلاب مواجه هستند یعنی امکانات لازم مالی برای تزریق به این سازمانهایی نظیر شهرداری وجود ندارد بنابراین به دنبال گسترش و توسعه افقی شهرها تحمیل بارمالی سنگین به شهرداری و خدمات شهری وجود دارد.
مرتضوی با اشاره به لزوم افزایش تامین سرانهها متناسب با گسترش شهرها عنوان کرد: سرانه فضای سبز یک درصد از مساحت شهر را تشکیل میدهد که باید درصدی افزایش پیدا کند که صرفا به تراکم جمعیت ارتباطی ندارد و بخشی از آن با توسعه شهرها باید به وجود آید که تمامی این موارد بارمالی را به دولت و شهرداریها و خود مردم تحمیل میکند.
رییس کانون سراسری انبوه سازان کشور گفت: امروز طرحی تحت عنوان ساخت سالیانه یک میلیون واحد مسکونی در قالب طرح نهضت ملی مسکن در مقیاسی وسیع و بیش از ظرفیت اقتصادی مطرح شد درحالی که محقق هم نشده است. با این حال ابعاد آن باید کوچک باشد یعنی برای حصول نتیجه از همین امروز باید به کوچک سازی آن اندیشید.
وی افزود: در کشوری که 300هزارواحد مسکونی در سال توسط بخش خصوصی ساخته می‌شود و اعتقاد دولت ساخت مسکن حمایتی است به جای پذیرش اشتباه در هدف‌گذاری طرح نهضت ملی مسکن و همکاری و مشارکت با دستگاههای اجرایی، به دلیل اینکه موفیقیت خود را در تحقق این هدف دور میبیند، ایده ساخت خانههای ویلایی یا دوطبقه و واگذاری زمین به مردم مطرح میکند در الی که این مساله گسترش حاشیه نشینی توسط مردم فاقد اطلاعات و تخصص لازم در حوزه ساخت و ساز و کیفیت سکونت و... هستند، را به دنبال دارد. طبیعی است که با واگذاری کار به مردم تمامی ریسکها در فرآیندهای اجرایی مشاهده می‌شود که از تبعات آن میتوان به تولید بافت‌های ناکارآمد اشاره کرد.
به گفته مرتضوی، شیوه درست کار، توجه به توسعه درون زا در شهرها، بهسازی بافت های فرسوده است و همچنین بتوان در زمینهای موجود در محدوده شهری و متعلق به دولت، ساخت و ساز را در ارتفاع انجام داد.
وی بیان کرد: اگر منظور از توسعه عمودی بلند مرتبه سازی باشد، در نقاط خاصی امکان پذیر است به طوری که باید فضای شهری هم در مقابل این بلند مرتبه سازی مقاومت نکند، از طرفی هم تمهیدات لازم مربوط به رانش زمین و ملاحظات فنی و اجرایی باید برای آن اندیشیده شود اما اگر بخواهیم به طورعام به این مساله نگاه کنیم و نهضت ملی مسکن را به سمت بلند مرتبه سازی سوق پیدا کند، پسندیده نیست اما از ظرفیتهای درونی شهرها و ساختمان‌‌هایی متناسب با تراکم شهری میتوان استفاده کرد بدون این که طبقات اضافی داده شود به طوری که به حوزه بلند مرتبه سازی وارد نشوند.
