رقیب‌سازی در بازار گاز توجیه ندارد
با وجود آنکه صادرات گاز به کشورهای همسایه موضوع جدیدی نیست چندی پیش زمزمه صادرات انرژی به کشورهای همجوار خبرساز شده بود، چرا که ما در سال‌های اخیر ناترازی گاز را در زمستان شاهدیم و این مساله پرسش‌هایی را به وجود آورد.
به گزارش خبرنگار جهان اقتصاد، موضوع صادرات گاز ایران نیز از دهه‌های قبل به‌تدریج در ایران مطرح شد و در دولت‌های مختلف همواره یکی از موارد مورد مذاکره با کشورهای اروپایی و همسایگان بود.
بر اساس این گزارش، چند دهه آینده دهه‌های طلایی برای گاز شناخته شده و از آن به بعد گاز ممکن است سوخت مطلوب نباشد، بنابراین کشورهای دارای منابع گاز حداکثر تلاش را برای استخراج و صادرات گاز خواهند کرد و این یک فرصت برای توسعه صادرات و تولید گاز ایران است.
گفتنی است به تازگی وزیر نفت در جریان سفر به ترکیه در دیدار با مقام‌های انرژی و اقتصادی این کشور، درباره تمدید قرارداد گازی و تجارت انرژی گفت‌وگو کرد.
جواد اوجی که در رأس هیاتی به آنکارا سفر کرده است، با فاتح دونمز و نورالدین نباتی به ترتیب وزیران انرژی و اقتصاد ترکیه و در عین حال رئیس کل بانک مرکزی ترکیه و شرکت‌های بزرگ فعال در حوزه انرژی این کشور دیدار و گفت‌وگو کرد.
یکی از مهم‌ترین محورهای مورد مذاکره، تمدید قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه بود که اصول آن مورد توافق دو طرف است و مقرر شد برای ادامه مذاکرات کارگروهی مشترک برای کار روی موضوع تمدید قرارداد شکل گیرد.
در این سفر همچنین درباره افزایش مقدار صادرات گاز ایران به ترکیه و ساخت یک خط لوله جدید صادرات گاز برای افزایش ظرفیت انتقال گاز از این مسیر مذاکره شد.
طبق اعلام وزارت نفت، طی سفر وزیر نفت به ترکیه درباره دو سناریوی افزایش صادرات گاز از طریق یک قرارداد جدید یا در قالب تمدید قرارداد پیشین بحث و بررسی شد.
در همین زمینه، سیدمهدی حسینی، کارشناس حوزه انرژی، در گفت‌وگو با خبرنگار جهان اقتصاد اظهار داشت: برنامه صادرات گاز ایران به پاکستان و هند انجام شده و خط لوله صلح را تا مرز پاکستان رسانده‌ایم، اما آنچه اجازه نداد این پروژه اجرایی شود دو موضوع بود؛ نخست فرمول قیمت‌گذاری گاز است، در کشور ما کسی جرات نمی‌کند قیمت گاز را کمتر از گازی که به ترکیه ارسال می‌کنیم قیمت‌گذاری کند، زمان قرارداد با ترکیه نه ما و نه اربکان اطلاعات درستی از نحوه قیمت‌گذاری نداشتیم، بنابراین نرخ‌ها قدری بالاتر از معمول تنظیم شد.
وی تصریح کرد: اکنون همه در کشور ما به دنبال این هستند که قیمت گاز صادراتی با همان نرخی باشد که به ترکیه می‌فروشیم، در حالی که هر بازار شرایط خاص خود را دارد، قطعا بازار پاکستان با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، افغانستان و ترکیه و عراق متفاوت است، بنابراین هر قیمتی بستگی به بازار و ویژگی‌های آن دارد.
وی عنوان کرد: به طور کلی همیشه همسایه‌ها به دلایل متعدد نسبت به هم اولویت دارند، یکی در موضوع هزینه‌ها و دیگری اولویت دیپلماسی است بنابراین منطقی است که پاکستان از ما گاز دریافت کند؛ زیرا زیرساخت‌ها فراهم است فقط باید موضوع قیمت حل شود، البته ممکن است این تردید را داشته باشند که آیا ما می‌توانیم گاز مورد نیازشان را تامین کنیم یا خیر؟ چون خودمان همیشه گفته‌ایم که در زمستان به مشکل برمی‌خوریم، اگر اطمینان بدهیم نیازشان تامین می‌شود پاکستان قطعا باید اولویت دریافت را از ایران قرار دهد، دوم اینکه اگر قرار باشد از روسیه گاز را دریافت کنند این خط لوله یا باید از مسیر ایران و یا افغانستان عبور کند، اکنون افغانستان مدعی است که میدان گازی کشف کرده و یکی از برنامه‌هایی که برزیل برای این کشور داشته که میدان را توسعه دهند و گاز را به پاکستان و هند ببرند.
وی خاطرنشان کرد: اگر خط لوله از ایران عبور کند منطقی این است که از شبکه ما استفاده شود، مگر اینکه ما با توجه به کمبود گازی که داریم در تفاهماتی که با روسیه انجام می‌دهیم گاز روسیه را سواپ کنیم و از آن مسیر به پاکستان برود، خصوصا که شبکه گازی شمال-جنوب را داریم و حق ترانزیت را هم دریافت کنیم.
حسینی عنوان کرد: در هر حال اگر قرار باشد گاز از مسیر افغانستان عبور کند علاوه بر صعب‌العبور بودن مسیر، امنیت هم باید حفظ شود و اینها میلیاردها دلار هزینه دارد، سوال اینکه آیا روسها در شرایط اقتصادی هستند که بخواهند این پروژه را اجرایی کنند؟ هر چند به دلیل کم کردن صادرات به اروپا گاز اضافه در اختیار دارند و می‌توانند به دیگر کشورها صادر کنند.
وی با اشاره به ضررها و فواید احتمالی پروژه برای ایران مطرح کرد: اگر روسیه از خط ایران استفاده کند روابط استراتژیک و راهبردی که با روسها تعریف شده تقویت می‌شود، دوم اینکه از سواپ گاز حق ترانزیت دریافت می‌کنیم مثل کاری که ترکیه با صادرات گاز روسیه و آذربایجان به اروپا انجام می‌دهد، ضمنا در منطقه هم از نظر سواپ گاز نقش‌آفرینی خواهیم کرد، اما ضرر آن این است که ما قرار نیست برای خودمان در بازاری که می‌توانستیم گاز خودمان را بفروشیم رقیب بسازیم، پتانسیل گاز در کشور ما بالا است، کافی است سرمایه‌گذاری کنیم و گاز را برداشت کنیم.
وی در پایان اظهار داشت: هرچند در صورت ایجاد مسیر عبوری از ایران، ما در بازار پاکستان و هند برای خودمان رقیب تعریف کرده‌ایم اما بازار انرژی جای بازی زیادی دارد و این هنر مذاکره‌کنندگان است تا منافع ما حفظ شود، اگر بازاری را می‌دهیم؛ می‌توانیم بازار دیگری بگیریم مثلا اگر پاکستان را به روسیه واگذار کنیم در قبال آن می‌توانیم بخشی از سهم بازار اروپا را از روسها بگیریم و این معاملات در مذاکرات شدنی است.
