به بهانه سالروز تاسیس فدراسیون بین‌المللی انجمن‌های پایشگران ترافیک هوایی
میلاد صادقی- پژوهشگر حقوق هوافضا: این نوشتار به مناسبت سالروز تأسیس «فدراسیون بین‌المللی انجمن‌های پایشگران ترافیک هوایی» (IFATCA) تهیه شده و از همین سبب به پایشگران ترافیک هوایی کشورمان، حافظان و پاسداران بیخطری پرواز شهروندان، اهداء میگردد؛ همان کسانی که اهمیت حرفهشان به اندازهای است که سازمان متبوع آنها را در زمره نهادها یا سازمانهای فرا اتکائی (High Reliability Organizations/ HROs) قرار میدهند.
گویند نوزدهم و بیستم ماه اکتبر سال 1961 بود که این فدراسیون در نتیجه تلاشها و مجاهدتهای گروهی از پایشگران ترافیک هوایی و به منظور متفق ساختن منافع حرفه کنترل ترافیک هوایی و پیشبرد آن در سطح بین‌المللی بنیان نهاده شد.
فدراسیون اهداف خود را که از جمله شامل «ارتقای ایمنی، کارآمدی و نظم در ناوبری هوایی بین‌المللی» و همچنین «کار مشترک و نزدیک با مراجع هوانوردی بین‌المللی و ملی» است، از طرق مختلفی مانند کنفرانسها، جلسات منطقهای، کارگاهها، انتشارات و دادن هشدارهای ایمنی دنبال میکند.
در اینجا برای آنکه ارزش کارها و فعالیتهای فدراسیون و ضرورت توجه دولتها به این کارها و فعالیتها روشن شود، به ذکر نمونههایی در سه محور «حمایت حقوقی»، «آگاهی و اطلاع حقوقی» و «توسعه حقوقی صنعت هواپیمایی» اکتفا میکنیم:
1-حمایت حقوقی: میدانیم که منبع اصلی بهبود و پیشرفت ایمنی در صنعت هواپیمایی، اطلاعات ایمنی (Safety Information) است. در مقابل اما، استفاده نامناسب از اطلاعات ایمنی، خطراتی را برای صنعت به همراه دارد. یکی از پیشنهادهای ارزشمند فدراسیون این است که برای حمایت از شخص گزارشدهنده، اطلاعات ایمنی از قلمروِ قوانینِ ملیِ موسوم به آزادی اطلاعات، مستثنی شود و یا در صورت انتشار، همواره چنین انتشاری، با رعایت محدودیتهایی از قبیل هویتزدایی صورت بگیرد.
2-آگاهی و اطلاع حقوقی: چون ممکن است به دلایل گوناگون، عرضه کننده خدمات کنترل ترافیک هوایی نسبت به فضای هوایی دو یا چند کشور مسئول باشد، فدراسیون اعتقاد دارد که پایشگران ترافیک هوایی فعال در این فضای هوایی، باید که از تمامی مقررات و به ویژه رویههای متفاوت و مسئولیتهای حقوقی در کشورهای همسایه، اطلاع و آگاهی داشته باشند.
3-توسعه حقوقی صنعت هواپیمایی: فعالیت وسایل پرنده بدون خلبان و نحوه تعامل آن با وسایل پرنده باخلبان، از موضوعات و مسائل جدی سالهای اخیر صنعت هواپیمایی است. در نظرگاه فدراسیون، وسایل پرنده کنترل از دور را باید نه بر اساس وزن و ابعاد آنها بلکه بر پایه ضابطه دیگری که «ارزیابی یا سنجش ریسک» (Risk Assessment) نام دارد، طبقهبندی کرد. این پیشنهادی است که امروزه مورد پذیرش و نظر دولتهای متعددی قرار گرفته و از آن در تدوین قوانین و مقررات وسایل پرنده بدون خلبان بهره برده میشود.
