«مديريت»حلقه مفقوده مصرف انرژي در اقتصاد ملي ايران
رئيس كميسيون انرژي و محيط زيست اتاق تهران، در گفت‌وگو با جهان اقتصاد مطرح کرد
به خوبي مي‌دانيم كه انرژي يك موضوع استراتژيك براي هر كشوري است و اهميت آن فقط به حوزه اقتصادي محدود نمي‌شود؛ از همين رو، همه كشورها سالها است كه در پي طراحي مكانيزم‌هايي براي منطقي كردن مصرف انرژي بوده‌اند و ايران نيز از اين قاعده مستثني نيست. پس مديريت انرژي در واقع يك برنامه سيستماتيك است كه جهت كنترل مصرف انرژي، چه از لحاظ فردي و چه فرآيندي در هر كشور اجرا مي‌شود. جالب اينجا است كه در كشورهاي صنعتي، مديريت مصرف انرژي خود به عنوان يك منبع انرژي در نظر گرفته مي‌شود، به بيان ديگر مديريت انرژي و صرفه جويي‌هاي حاصل از آن را به عنوان منبع ششم انرژي در كنار انرژي‌هاي فسيلي و تجديدپذير قرار مي‌دهند، زيرا مديريت انرژي مي‌تواند منجر به چنان صرفه‌جويي‌هايي شود كه گويي خود يك منبع جديد انرژي است، چرا كه مفهوم انرژي يكي از ستون‌هاي مهم حيات اقتصادي، صنعتي و علمي در دنياي امروز است كه بدون آن، بي‌ترديد زندگي و به طور خاص عرصه صنعتي و اقتصادي با مشکلات عديده‌اي روبرو خواهد شد .
رضا پديدار، رئيس كميسيون انرژي و محيط زيست اتاق تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار جهان اقتصاد ضمن بیان مطلب فوق اظهار داشت: تجارب دهه‌هاي اخير نشان مي دهد كه با افزايش استفاده از منابع انرژي در جهان و ذخاير محدود سوخت‌هاي فسيلي، ديگر نمي‌توان به منابع محدود انرژي متكي بود، اگرچه نفت و ساير سوخت‌هاي فسيلي مي توانند حداقل تا چند دهه آينده نيازهاي انرژي دنيا را تامين کرده، اما چالش‌هاي عميق‌تري كه نظام انرژي جهان را شكل مي‌دهد، مسايل محيط زيستي و توليد گازهاي گلخانه اي است و اين مهم ضرورت نگاه بايسته و شايسته چگونگي استفاده از انرژي را به تدبير پردازان متذكر مي گردد.
وی تصریح کرد: بر اين اساس، از آنجایی كه استفاده درست و به‌جا از انرژي، متضمن توسعه پايدار در هر جامعه‌اي است، حفظ منابع با ارزش انرژي و مديريت صحيح مصرف آن يكي از مهمترين موضوعات در دستور كار تمامي تدبير پردازان كشورهاي جهان بوده و كليه سياست‌گذاران، دولت‌مردان و دست اندركاران بخش انرژي را بر آن داشته تا چاره‌اي جهت رويارويي با مشکل افزايش بي‌رويه مصرف و در نتيجه كنترل هزينه‌هاي انرژي بينديشند.
وی بیان داشت: از مهمترين موضوعاتي كه مي‌تواند كل چرخه توليد، توزيع تا مصرف انرژي را تحت كنترل داشته و به بهترين نحو ممكن از اين منابع گرانبها استفاد کرد «مديريت انرژي» است كه امروزه مهمترين ابزار جهت مواجهه با افزايش بي رويه مصرف و جلوگيري از هدر رفت است، به طوري كه استفرار و به كارگيري آن، تضمين كننده بهينه سازي مصرف و انتخاب الگوي صحيح و اعمال سياست‌هاي درست در مصرف انرژي است.
وی عنوان کرد: به بيان ديگر، بهينه سازي انرژي از توليد تا توزيع و در نهايت مصرف، به معناي بكارگيري پيشرفته ترين تكنولوژي‌ها و استفاده از علوم نوين مديريت است و به تعبيري ديگر بهينه سازي انرژي ، افزايش آگاهي ، ايجاد فرهنگ صحيح و در نتيجه مديريت صحيح بر منابع و مصارف انرژي است كه نياز مهم امروز اقتصاد ايران نيز محسوب مي شود .
پدیدار خاطرنشان کرد: از طرفي در بعد انرژي در كشور فقط مشکل مصرف را نداريم و اگر يك پروسه را از زمان تشخيص براي فرآيند توليد و فرآيند توزيع در نظر بگيريم و پس از آن به فرآيند مصرف برسيم، اعتقادمان اين است كه تمام اين مراحل مهم هستند، يعني از زماني كه يك فناوري را براي توليد انرژي انتخاب مي كنيم، بايد دقت كافي در نوع فرآيند و تكنولوژي مبذول شود .
وی ادامه داد: به عبارت ديگر اگر فرآيندها و ساختارهايمان در به‌كارگيري مصرف منابع از جمله مصرف انرژي درست باشد به طور حتم عملكرد سازمان در بهره وري انرژي بالاتر خواهد بود، براين پايه و با نگاه فرآيندي و سيستمي، اعتقاد داريم كه اگر مادر سالم داشته باشيم ، كودك سالم هم خواهيم داشت .
وی در ادامه افزود: اين نگاه مادر سالم براي كودك سالم از همه ابعادش مهم است نه فقط محصول درست و با كيفيت، بلكه استفاده درست از منابع و امكانات از جمله انرژي و به هر تقدير انتظار مي رود مديريت مصرف انرژي همانند ساير موضوعات الويت دار، به يكي از دغدغه‌هاي مهم مديران سازمان‌ها بدل شده و شاهد افزايش بهره وري در حوزه بسيار مهم انرژي در كشور باشيم تا بدين ترتيب بتوانيم از منابع متوسط، ستانده عالي داشته باسيم نه از منابع عالي ستانده متوسط، اما مي توان گفت كه مديريت حلقه مفقوده مصرف انرژي در اقتصاد ملي ايران است .
وی با اشاره به اینکه ايران در مجموع بزرگترين دارنده ذخيرگاه نفت و گاز در جهان است گفت: اين مهم همه ساله از سوي آژانس‌ها و مراكز بين‌المللي معتبر بررسي و اعلام و مهر تائيد بر آن زده مي‌شود و رقم ذخاير اثبات شده نفت ايران در حدود 158ميليارد بشكه و ذخاير گازي ايران در سطح ميليارد بشكه و ذخاير گازي ايران در سطح 34 تريليون متر مكعب است.
وی مطرح کرد: متاسفانه ما در ايران از آنچه كه مديريت درست مصرف انرژي و بهره‌وري بهينه است در چالش و رنج هستيم و نتوانسته‌ايم اين موضوع مهم را به درستي حل و فصل نمائيم.
رئيس كميسيون انرژي و محيط زيست اتاق تهران بیان کرد: با نگاهي به شدت مصرف انرژي در ايران و مقايسه آن با كشورهاي توسعه يافته و يا در حال توسعه در مي يابيم كه فاصله اي بعيد در اين خصوص وجود دارد، شدت مصرف ما حدود 9 برابر كشوري مثل ژاپن است (كه كمترين شدت انرژي را در دنيا دارد) و حدود چهار برابر شدت انرژي متوسط دنياست.
پدیدار اظهار داشت: تنها در بخش ساختمان ، بيش از 40درصد انرژي كشورمان به‌صورت بي‌رويه مصرف مي‌شود كه علت اصلي آن به نوع ساخت و بي‌توجهي به مبحث19 و عدم توجه به معاينه فني دوره‌اي موتورخانه‌ها است و موردي كه متاسفانه در بخش ساختمان داريم اين است كه در حين ساخت، مقررات مربوط به مصرف انرژي كمتر مورد توجه قرار مي گيرد .
وی عنوان کرد: در مقررات ملي ساختمان مبحثي بنام نوزده كه ناظر بر اجراي آئين‌نامه‌هايي مثل استفاده از شيشه‌هاي دوجداره، عايق بندي ديوارها و نظاير آن را داريم كه اين مبحث مربوط به حين ساخت است كه مورد بي اعتنايي قرار مي‌گيرد و از سوي ديگر تلفات انرژي در شبكه انتقال و توزيع هم در نوع خود زياد است و در مجموع به حدود 15 تا 17 درصد مي‌رسد.
وی با اشاره به اینکه از اين ميزان حداقل 12 درصد مربوط به شبك توزيع و فوق توزيع است گفت: حدود3 تا 5 درصد هم مربوط به شبكه انتقال كه اگر با تدابيري ويژه مي‌توانستيم مجموع تلفات توزيع و انتقال را به حدود ميانگين جهاني 7 الي 8 درصد برسانيم، اين هم نيز كمك شايان توجهي به مديريت مصرف انرژي مي گردد و روش‌هاي بهينه سازي مصرف انرژي با هدف مقابله با شدت مصرف انرژي به طور معمول به دو دسته قيمتي و غيرقيمتي تقسيم مي شوند.
پدیدار با بیان اینکه براين اساس، اصلاح ساختارها و قوانين، ارتقاي فناوري و اصلاح رفتار مصرف‌كنندگان به عنوان سه راهكار عمده غيرنفتي و سياست‌هاي مالياتي (يارانه‌اي) و آزادسازي قيمت‌ها به عنوان مهمترين ابزارهاي قيمتي شناخته شده و توصيه مي‌شوند و در همين حال بسياري از صاحب نظران، عدم اجراي توام دو روش قيمتي و غيرقيمتي را دليل عدم موفقيت سياست‌هاي بهينه سازي مصرف انرژي در ايران و پايين بودن بهره‌وري آن مي‌دانند.
وی مطرح کرد: اصلاح الگوي مصرف و مديريت انرژي در ايران و جايگاه منطقي آن در اقتصاد ملي ايران نيازمند اراده و عزمي جدي است، با توجه به رشد مصرف انرژي در كشور، توجه به بهينه سازي مصرف انرژي به منظور حفاظت از محيط زيست، تامين امنيت عرضه و صيانت از منابع بي بديل و ثروت‌هاي ملي به يكي از اولويت‌هاي مهم كشور تبديل شده است.
وی در پایان با اشاره به اینکه در اين ميان، ابزار قيمت تنها انگيزه كافي براي رشد بهره وري را از طريق جايگزيني بين عوامل توليد فراهم مي كند گفت: اگر در اين شرايط ساختار اقتصادي و امكانات لازم براي ارتقاي كارآيي موجود نباشد نمي توان انتظار داشت كه الگوي مصرف انرژي و موقعيت آن در اقتصاد ملي ايران اصلاح شود.
