جای خالی سازمان رسیدگی به خطای انسانی
شیرین تجلی پیربازاری- روزنامه‌نگار - از ابتدای امسال و حتی چند سال گذشته با حجم زیادی از خطای انسانی در شکل‌های مختلف مواجه شدیم، این روزها آنقدر واژه‌ی خطای انسانی در حال تکرار شدن است، که متاسفانه به واژه‌ای معمولی در بین آحاد جامعه تبدیل شده است.
از این رو با توجه به افزایش موارد خطای انسانی در کشور گویا ستاد یا سازمان رسیدگی به امور مربوط به خطای انسانی نیاز است چراکه در بسیاری از موارد رسیدگی فوری به افراد زیان‌دیده و خانواده‌های بازمانده‌ها باید در اولویت قرار بگیرد.
خطای انسانی به عملی اطلاق می‌شود که توسط عامل مد نظر نبوده باشد یا توسط مجموعه‌ای از قوانین یا ناظر خارجی مورد نظر نیست یا عمل انجام شده خارج از حد قبول سیستم باشد، خطای انسانی به عنوان عامل اصلی ایجاد سوانح و حوادث شناخته می‌شود؛ مثلا در حمل و نقل هوایی به خطای خلبان و بسیاری موارد دیگر، البته چندی است نوع دیگری از خطای انسانی نیز مطرح شده و به شدت توسط جامعه پیگیری می شود؛ خطای پزشکی که به نوعی در ذات حرفه پزشکی است پس از فوت فیلمساز شهیر ایرانی عباس کیارستمی به صورت عمومی مطرح شد.
به‌طور کلی پیشگیری از خطای انسانی به عنوان عامل اصلی اطمینان و ایمنی سیستم‌های (پیچیده) شناخته می‌شود. خطای انسانی یکی از دلایل عمده وقوع ریسک است. به شکل کلی دو دسته‌بندی اصلی برای ناکامی انسان در انجام عمل را می‌توان جزو ریشه‌های خطای انسانی دانست. حالت اول این است که طرح ناقص باشد و با وجود عملکرد صحیح به نتیجه نامطلوب منتج شود یا این که طرح کامل باشد ولی به دلیل عملکرد ناقص منجر به حادثه شود، نمونه بارز و مشهور این مورد ماجرای غم انگیز ساختمان متروپل بود.
خطای انسانی و عملکرد دو روی یک سکه هستند: مکانیسم‌های «خطای انسانی» همان مکانیسم‌های «عملکرد انسان» هستند. هرچقدر کیفیت عملکرد انسانی بالاتر باشد، به معنی کاهش میزان خطای انسانی است. پس در واقع می‌توان جای خالی نظارت و بازرسی را در بسیاری از موارد اتفاق افتاد، در نظر گرفت.
چرا باید ساختمانی که در حال ریزش است همچنان از آن استفاده شود؟ چرا باید کلینیک پزشکی که از آن برای امور پزشکی استفاده می‌شود، دارای نقص فنی باشد؟ چرا بیل مکانیکی در ریل قطار باشد؟ چرا علی رغم این هشدارهای پی در پی همچنان ساختمان پلاسکو فعال باشد؟ و خیلی موارد دیگر و چراهای دیگر...
اگر در پی هر حادثه‌ای افراد مرتبط و کسانی که خطا کرده‌اند مجازات شوند، آیا باز هم پشت سر هم این اتفاق‌ها رخ خواهد داد؟
درنهایت اما همه این نشانه‌ها حکایت از این موضوع دارد که درصورت انتصاب مدیران براساس شایسته سالاری، به طور قطع تعداد این حوادث به شکل محسوسی کاهش خواهد یافت و در صورت وقوع نیز افرادی در پست‌های مدیریتی هستند که بار روانی، اجتماعی و اقتصادی این رخدادها را کاهش خواهند داد.
