نتایج سیاستهای اشتباه اقتصادی
- فایننشال تایمز از هشدار صندوق بین‌المللی پول در مورد ضربه شدید اقتصادی اروپا از سوی تحریم گاز روسیه اطلاع داد. بنا به گزارش بلومبرگ:«بانک مرکزی اروپا ممکن است به دلیل وخامت پس‌زمینه تورم، نرخ‌های بهره را در روز پنج‌شنبه دو برابر نرخی که در ماه گذشته بیان کرده بود، افزایش دهد». اینها بخشی از مشکلات کشورهای توسعه‌یافته و راه‌حل‌های آنها را آشکار می‌کند. اقدامات بانکهای مرکزی کشورهای توسعه‌یافته برای جلوگیری از تورم، افزایش یافته و سرعت بیشتری گرفته است که به‌‌همراه گسترش جدید شیوع کرونا، ممکن است منجر به رکود در بخشهای بزرگی از اقتصاد دنیا شود. برای اولین بار پس از ایجاد پول واحد اروپایی طی۲۰سال گذشته، به دلیل نگرانی درمورد عرضه انرژی به اروپا و با توجه به افزایش نرخ بهره در آمریکا، رکورد سقوط یورو شکست و قیمت دلار با یورو تقریبا برابر شد سپس ارزش دلار از یورو سبقت گرفت که از قیمت ابتدای سال بیش از۱۵درصد پایین‌تر بود. به‌ویژه که رشد اقتصادی چین هم از نرخ پیش‌بینی شده کمتر شد که فعالان اقتصادی جهان را در مورد احتمال وقوع رکود در اقتصاد جهانی نگران‌تر کرد. این عوامل بر قیمتها در بازارهای جهانی کامودیتی‌ها از جمله نفت، فولاد و... فشار وارد آورده و از افزایش قیمت آنها جلوگیری می‌کند. همچنین زمانی که شاخص دلار آمریکا در ماه جولای به‌دلیل تضعیف سایر ارزها به‌خصوص یورو و سیاستهای انقباضی فدرال‌رزرو به بالاتر از ۱۰۸واحد افزایش داشت، که بیشترین رقم شاخص دلار آمریکا از سال۲۰۰۲بود، باعث نزول بازارهای مالی و کالایی دنیا شد و شرایطی را ایجاد کرد که سرمایه‌گذاران دنیا ترجیح دادند سرمایه را به‌جای بازارهای مالی و کالایی به نگهداری دلار هدایت کنند. افزایش شاخص دلار آمریکا همیشه سیگنال کاهشی برای همه بازارها دارد. تخفیف‌های عجیبی که روسها در بازار کامودیتی‌ها به مشتریان دادند هم در پایین نگه داشتن قیمتها تاثیر بسیاری داشت. به‌ویژه تخفیف در قیمت نفت خام، قیر و نفت کوره روسیه به قدری بالا بود که در فصل اوج تقاضا(تابستان)، نفت کوره روسیه را به خوراک مورد علاقه نیروگاه‌های برق کشورهای خاورمیانه به‌ویژه سعودی تبدیل کرد. درشرایط کنونی خاورمیانه، افزایش وابستگی به سوخت روسیه، باعث نگرانی غربی‌هاست چنانچه در سفر بایدن، رئیس جمهور آمریکا، برای متقاعد کردن عربستان سعودی به حمایت از تعیین سقف قیمت بر سوختهای صادراتی روسیه، افزایش وابستگی همچنین روابط نزدیک سعودی‌ها با روسیه، مانع مهمی در موفقیت بایدن در اعمال سقفی روی قیمت نفت روسیه بود و باعث شد موفقیت بزرگی در سفر به عربستان نداشته باشد. هرچند باعث شد تصمیم عربستان برای تولید روزانه۱۳میلیون بشکه نفت نهایی شود. از ژوییه تاکنون، متوسط صادرات سوخت روسیه به خاورمیانه،۲۲۰هزار بشکه در روز بود. دولت روسیه از حدود دو دهه قبل برای فرار از مشکلات اقتصادی و اجتماعی آن کشور، الحاق کریمه و حمله به اوکراین را انتخاب کرد و به همین دلیل هم در اوکراین حدود ۵ ماه است که نتیجه لازم را نگرفته که ضعفهای اساسی و همه جانبه روسیه را به عنوان اقتصاد هشتم دنیا آشکار می‌کند. اینها تمایل بسیار روسها برای استفاده از امکانات ایران در مورد مسایلی مانند مقابله با تحریمهای غرب، اوکراین، سوریه و..را قابل درک می‌کند. البته نباید از نظر دور داشت که روسیه و ایران در بسیاری از موارد به‌خصوص در موارد تجاری رقیب هم هستند که به عنوان پارادوکس در این روابط عمل می‌کند همچنین باعث عدم‌النفع ایران از این رابطه می‌شود. سیاست خارجی ایران برای یافتن مفرهایی در خصوص تحریمهای غربی، بر رابطه با کشورهای همسایه به‌ویژه روسیه، چین، عربستان، ترکیه و بعضی از کشورهای اروپایی متمرکز است ولی باید درنظر داشت که این روابط تحت تاثیر مذاکرات هسته‌ای بوده و بدون رفع تحریم‌ها اصولا نمی‌‌تواند برای ایران نتایج قابل ملاحظه‌ای داشته باشد. از سوی دیگر حتی مذاکرات تمدید قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه برای ۲۵ سال سپس اجرای آن هم با مانع مهمی به نام قرارداد جدید تامین گاز ترکیه از طریق روسیه روبروست. این هفته تفاهم نامه همکاری استراتژیک بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت گازپروم روسیه به ارزش۴۰میلیارد دلار به امضا رسید. مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، این تفاهم نامه را بزرگترین سرمایه‌گذاری خارجی تاریخ صنعت نفت ایران دانست. این در حالی است که روسها و شرکت گازپروم سالهاست که انواع تفاهم‌نامه و قرارداد با ایران بسته اند که اجرای آنها تاکنون عمدتا به تعویق افتاده اکنون پرسش این است که آیا این تفاهم‌نامه هم به سرنوشت موارد قبلی مبتلا می‌شود یا اجرایی خواهد شد؟ از طرف دیگر سالها تلاش ایران برای بهبود روابط اقتصادی با ترکیه با مانع جدی روابط محکم اقتصادی ترکیه با آمریکا روبروست که تا به‌حال نتوانسته به حد مطلوب خود برسد. اکنون این پرسش هم در این رابطه مطرح است که آیا برای ترکیه شرایط طوری تغییر کرده که روابط اقتصادی خود با ایران را به سطح مورد ادعا برساند؟ البته این فقط در مورد روابط رسمی دو کشور صدق می‌کند چون گسترش روابط تجاری در بخش اقتصاد غیررسمی توسعه بیشتری دارد. افتخاری عضوهیات مدیره اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک ایران گفت:«بازار ۸۵ میلیونی کشور دو دستی تقدیم ترکیه، چین و بنگلادش شده، در حال تبدیل شدن به مستعمره ترکیه در صنعت پوشاک هستیم به طوری که شبکه‌های گسترده فروش آنلاین پوشاک ترکیه ظرف سه روز پوشاک ترک را در منزل تحویل می‌دهند. در شرایط فعلی اراده‌ای برای مقابله با قاچاق پوشاک در کشور وجود ندارد». وزیر خارجه ایران می‌گوید از مسیر دیپلماسی و میز مذاکره فاصله نخواهیم گرفت ولی افراد کم‌دانشی هستند که برخورد امنیتی با اتباع اروپاییان را به‌جای مذاکره و رفع و رجوع اختلافات با غرب پیشنهاد می‌کنند. در حالی که به‌ویژه پس از سفر بایدن به خاورمیانه، مذاکرات هسته‌ای لحظه‌های آخر مرگ خود را می‌گذراند تنها راه‌حل اینها، توهین به اقتصاددانان کشور، یاری به رفع انزوای روسیه برای کمک گرفتن از آنها، کشت فراسرزمینی و معدنکاری فراسرزمینی است. از غزل حافظ یادی کنیم: توبه کردم، که نبوسم لب ساقی و کنون / میگزم لب، که چرا گوش به نادان کردم نقش مستوری و مستی، نه به دست من و توست / آنچه سلطان ازل، گفت بکن آن کردم
