سراب افزایش درآمدهای نفتی، فریبمان ندهد
گفت‌وگوی جهان اقتصاد با رضا پاکدامن درباره «واقعیت و رویا در تجارت نفت»:
طبق اعلام اخیر وزارت نفت طی دو ماه اول سال‌جاری، افزایش چشمگیری در درآمدهای نفتی ایران نسبت به سال گذشته حاصل گردیده است.
رضا پاکدامن، کارشناس حقوق انرژی و معاملات بین المللی؛ در گفت‌وگو با خبرنگار جهان اقتصاد اظهار داشت: امیدوارم این خبر صحت داشته باشد و دستاوردهای خوبی برای کشور داشته باشد ولی، درصورت اینچنین افزایش درآمدهای ارزی دولت که مکرراً دولت‌مردان طی چندین ماه گذشته بر آن تاکید می کنند و ورود قابل توجه ارز حاصل از صادرات نفت به اقتصاد کشور، علی القاعده و طبق یک واکنش طبیعی باید شاهد کاهش نرخ ارز، افزایش منابع مالی دولت، کاهش فشار دولت بر بخش‌های اقتصادی از جمله افزایش چشمگیر و غیرمتعارف مالیات و عوارض و نرخ‌گذاری‌های رسمی مانند برق، گاز پست، اینترنت و.....) برای تامين منابع مالی و در مجموع ، تاثیر مثبت بر زندگی و هزینه‌های اقلام اساسی روزمره مردم باشیم .
وی با بیان اینکه مسئله دیگر، نحوه دریافت مطالبات ایران از خریداران خارجی است تصریح کرد: این موضوع که پرداخت‌های رسمی توسط کشورهای خارجی به ایران بدلیل تحریم با موانع اساسی مواجع بوده بطوری که حتی دریافت کامل مطالبات دولت از عراق بابت فروش برق و گاز به بن بست خورده است، نحوه وصول کل پول فروش نفت نیز جای سوال دارد و اگرچه به موازات مسئولان دولتی به طوری جدی سیاست تهاتر نفت در مقابل کالا را به بسیاری از کشورها دنبال می کنند.
وی در پاسخ به اینکه آیا این جهش درآمد نفتی ایران ناشی از افزایش درحجم نفت صادراتی نسبت به دولت قبل بوده یا ناشی از جهش در قیمت نفت در بازارهای جهانی ؟ گفت: در اردیبهشت 1400، قیمت جهانی نفت حدود 66 دلار بود که در اردیبهشت 1401 به بیش از 100 دلار جهش یافت و اگر میزان افزایش قیمت جهانی با افزایش درآمد ادعای مقایسه گردد، گویای حتی کاهش شدید در صادرات نفت ایران است.
پاکدامن با اشاره به اینکه آمارهای منتشره بین‌المللی نیز از سقوط چشمگیر صادرات نفت ایران طی ماه‌های اخیر حکایت می کند عنوان کرد: مضافاً اینکه با توجه به تحریمهای روسیه طی سه ماه اخیر و تخفیفات زیاد این کشور برای فروش نفت، کار ایران برای یافتن مشتریانی با قیمت بسیار پایین نیز سخت تر گردیده است.
وی تصریح کرد: موفقیت کشور در همه حوزه‌ها باید به طور مستمر با کشورهای دیگر مقایسه گردد، درغیراین صورت سرعت و جهت‌گیری درست قابل سنجش نخواهد بود و نباید صرفاً وضع امروز خودمان را با وضع دیروز مقایسه و ابراز رضایت کنیم .
وی در ادامه افزود: به عنوان مثال، در رابطه با صنعت نفت، درآمد خالص آرامکو طی سال 2020 ، بالغ بر 49 میلیارد دلار بوده که بعد از عبور اقتصاد جهانی از دوره رکود ناشی از کرونا ، درآمد خالص آرامکو طی سال 2021 ، به بیش از 110 میلیارد دلار افزایش داشته است؛ یعنی جهشی بالغ بر 123 درصدی !
وی خاطرنشان کرد: در مجموع به فرض افزایش درآمدهای نفتی، نباید ما را فریب دهد و طی سال‌جاری خصوصا با آغاز جنگ و بحران اکراین و تحریمهای غرب علیه روسیه ، قیمت جهانی اکثر کالاها اعم از محصولات کشاورزی و صنعتی و مواد اولیه ، افزایش چشمگیری داشته است.
وی عنوان کرد: متاسفانه کشور ما وابستگی بسیار زیادی به واردات دارد وحتی برای صادرات بسیاری از کالاهای معدود صادراتی غیرنفتی ایران به واردات کالاهای واسطه ای یا مواد اولیه گره خورده است و طبق آمار رسمی طی 11 ماه اول سال 1400 ، ایران 46 میلیارد دلار واردات و فقط 43 میلیارد دلار صادرات غیر نفتی داشته است.
پاکدامن بیان کرد: به عبارتی، کشور ما 3 میلیارد دلار بیش از آنکه درآمد ناشی از صادرت غیرنفتی داشته باشد، واردات داشته است و بر اساس این روند هر میزان افزایش قیمت جهانی نفت باید صرف هزینه‌های بیشتر برای تامین کالاهای اساسی و مصرفی از خارج گردد.
وی در پایان اظهار داشت: بنابراین ارائه ارقامی از موفقیت‌های دولت‌مردان فعلی نسبت به دولت‌مردان قبلی، صرفا جنبه تبلیغی داشته ولی این خطر را نیز ایجاد می کند که با عدم انعکاس کامل واقعیت و تهدیدهایی که کشور با آن مواجه است ، بر تصمیم‌سازی‌های کلان کشوری از جمله حل معضلات بین المللی و برجامی تاثیر منفی و گمراه کننده گذاشته و موجب می گردد، کشور در مقابل شرایط سخت غافلگیرشود .
