انتفاع از سوءبرداشتها از علوم اجتماعی
مهدی نظیفی- تحلیل‌گر اقتصادی - اقتصاددانان می‌دانند یکی از روش‌های جلوگیری از تورم افزایش نرخ بهره بانکی است. در ترکیه، اردوغان با معکوس عمل کردن این اصل علم اقتصاد با اتخاذ تصمیم اشتباه نرخ بهره۱۴درصدی، کشور را دچار تورم سنگین بیش از ۵۰ درصدی کرد. ترکیه دارای ۴۵۰ میلیارد دلار بدهی خارجی است. با سقوط ۶۰ درصدی ارزش لیر، هزینه تامین مالی شرکت‌های ترک، که عمدتا از طریق بانک‌های اروپایی و آمریکایی انجام می‌شود، به سالیانه حداقل ۷۴ درصد رسید. با سقوط ارزش پول ملی، بدهی خارجی شرکت‌های دارای بدهی سنگین خارجی ترکیه، در مدت کوتاهی ۶۰ درصد اضافه شد و سود فروش محصولات تولیدی را در داخل از بین برد و برای مدیران چاره‌ای جز افزایش شدید قیمت فروش داخلی نگذاشت و این خود باعث سرعت بیشتر افزایش تورم گردید. سقوط لیر باعث افزایش سودآوری، افزایش شدید ثروت و قدرت رقابت اقتصادی و سیاسی ۱۱درصد از تولید کنندگان ترک که به هر دلیل بدهی خارجی آنچنانی نداشتند گردید از سوی دیگر باعث فقیرتر شدن اقشار وسیعی از اقشار متوسط شد. انعکاس این تغییرات در سپهر سیاسی ترکیه به زودی آشکار خواهد شد که اگر منجر به تنش‌ها و بحران‌های وسیع اجتماعی، یا اتخاذ روش‌هایی مشابه روش پوتین برای منحرف کردن آثار بحران‌های اقتصادی-اجتماعی از طریق ایجاد جنگ نشود، قطعا باعث تغییرات سیاسی وسیعی در ترکیه خواهدشد. در این میان ایرانیانی که در چند سال گذشته به ترکیه مهاجرت یا در آنجا سرمایه گذاری کردند، در واقع با پذیرش ریسک‌های اقتصادی آن کشور، درنهایت با سقوط لیر، به واقع به دولت ترکیه برای پرداخت بدهی خارجی کمک کرده و خودشان متضرر شده‌اند. بی ثباتی اینچنینی در اقتصاد به همراه دیگر عوامل محدودکننده، سال‌هاست که مانع پیویستن ترکیه به اتحادیه اروپاست.
جنگ در اوکراین به عنوان یکی از فوری‌ترین بحران‌های امنیتی در اروپا از زمان جنگ جهانی دوم، نقشه امنیتی اروپا به ویژه استقرار تسلیحات هسته‌ای و معادلات نیروهای موثر در آن را تغییر داد ولی این همسایه شمالی ترکیه، تهدیدهای تنش‌های دریای سیاه را به فرصت تبدبل کرده، مراحل پیوستن خود به اتحادیه اروپا را با سرعت بی‌نظیری طی می‌کند که تاکنون برای هیچ عضوی سابقه نداشته است.
تغییرات در موازنه معادلات جهانی، مبانی تحلیل‌های ژئوپلیتیک سپس ریسک‌های ژئوپلیتیک را دچار تغییرات اساسی می‌کند. مدتها است کشورهای عربستان و امارات متحده عربی در لیست کشورهای اصلی متحد آمریکا قرار ندارند. هم‌زمان کویت، قطر و بحرین با استفاده از این تغییرات ژئوپلیتیک، موقعیت خود را به عنوان متحد اصلی آمریکا در روابط سیاسی، نظامی و اقتصادی با آمریکا بشدت تقویت کرده‌اند. اینچنین است که میتوان اقدامات عربستان در توسعه روابط با روسیه و چین همچنین افزایش صادرات نفت به چین را تحلیل نمود. البته این تغییرات را نباید به معنی کاهش صدور تسلیحات نظامی ( به استثنای تجهیزات فوق مدرن) به عربستان و امارات تلقی کرد. در این شرایط اگر روابط با آمریکا نرمال بود ایران می‌توانست از این خلاء نسبی، در جهت پیشبرد منافع ملی و توسعه اقتصادی، رفاه مردم و... بهره‌های بسیاری ببرد.
حاصل تحریم‌های اقتصادی برعلیه هر کشوری فقط تمرکز انفجارگونه ثروت در دست عده قلیلی ازجمعیت، بهره‌مندی نسبی بخش بسیار کوچک مردم از رفاه نسبی، سختی معیشت و رانده شدن اقشار متوسط جامعه به سوی اقشار فرودست، گسترش عمومی فقر نسبی و محرومیت عمومی، در نهایت اکثریت یافتن جمعیت فقراست. این شرایط در ایران به عنوان کشور دارای رکورد سخت‌ترین تحریم‌ها، به شدیدترین شکل خود بروز کرده به طوری که نخبگان خود را هم با مهاجرت ناخواسته از دست داده، فاقد پایداری اقتصادی بوده و تاب آوری خود را در برابر هر تنش داخلی یا خارجی از دست داده است. آسیب‌های اجتماعی در آن عادی شده همچنین آماده بروز انواع بحران‌های وسیع اجتماعی غیرقابل کنترل است. البته پایان انزوای سیاسی اقتصادی و بازگشت به اقتصاد جهانی با همراهی نخبگان و مدیران باهوش، تحصیل‌کرده و پاک‌دست همچنین با بازگشت سرمایه‌های ایرانیان متعهد به منافع ملی مقیم خارج، حتی به صورت نسبی نه تنها طبقات متوسط جامعه را دوباره احیا خواهد کرد بلکه ثروتمندان نرمالی را ایجاد می‌کند که به عنوان نخبگان جامعه، ثروت خود را نه با رانت و فساد بلکه با استفاده از دانش خود و به کارگیری تکنولوژی نوین به دست آورده‌اند.
توهمات شبه علمی و سوءبرداشتها از علوم اجتماعی مانند: مبانی علم اقتصاد، قوانین فعالیتهای اقتصادی، مبانی سیاست و روابط بین الملل و.... در مقام اجرا در هیچ کشوری موفق نبوده است لذا دولت‌مردان متوهم یا انقلابی بلافاصله پس از روی کار آمدن، صادقانه متوجه اشتباهات متوهمانه خود شده و آن‌را اصلاح کرده‌اند. نمونه آن را در کشورهایی مانند چین، ویتنام،...میتوان دید. البته سیاستمداران لاقیدبه منافع ملی برای رسیدن به منافع خود، توهمات خود از مبانی علوم سیاسی و اقتصادی را لباس ایدیولوژیک شبه علمی پوشانده، بر ادامه آن اصرار می‌کنند.
خاندوزی قبل از استقرار دولت جدید و انتصاب به عنوان وزیر اقتصاد گفته بود:" بدون هیچ اقدامی در سال ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ نرخ تورم کشور ۱۵درصد کاهش خواهد داشت". اتفاق افتادن عکس این پیش‌بینی غیرعلمی و غیرعقلانی پس از سپری شدن یک‌سال از این سخنان، میزان کیفیت مدارک تحصیلی در بین مدیران ارشد دولتی همچنین نبود شایسته سالاری علمی در راس سازمان دولت را آشکار می‌کند همچنین اصرار بر این نوع انتخاب‌ها، اکنون اقتصاد ایران را به ورشکستگی کامل نزدیک کرده است. برای درک عملکرد وزرای دولت انقلابی همین بس که به سه بار تغییر مدیرعامل بزرگ‌ترین بنگاه اقتصادی دولت در ۷ ماه گذشته نگاه کنیم که توسط وزیر بی برنامه، بی‌تجربه و متوهم که سابقه اداره یک شرکت را هم نداشته، انتخاب شده‌اند. به‌طوری‌که نیلی، اقتصاددان گفت:"اقتصادما از کشوری با درآمد سرانه متوسط به کشوری با درآمد سرانه پایین در حال گذار است و این گذار ظاهراً توجه سیاستمداران را به خود جلب نکرده است. این روند سه ویژگی دارد: بر تعداد فقرا می‌افزاید، عمق فقر را بیشتر می‌کند و بر ماندگاری فقر می‌افزاید.
از غزل مولانا یادی کنیم:
ای دل سرگشته شده، در طلب یاوه‌روی / چند بگفتم که مده، دل به کسی بی‌گروی
بر سر، شطرنج بتی، جامه کنی، کیسه بری / با چو منی، ساده دلی، خیره سری، خیره شوی
