نقش حسابرسی داخلی در شناسایی بهترین ریسک

مرتضی ابراهیمی

یک کارشناس رسمی دادگستری گفت: در الگوهای راهبری امروزی به طور همگانی پذیرفته شده که واحدهای مدیریت ریسک و حسابرسی داخلی از اجزای کلیدی هستند.

رامین زمانی، حسابدار رسمی، در گفتگو با جهان اقتصاد با اشاره به مطلب فوق گفت: مدیریت ریسک به فعالیت‌های هماهنگ برای هدایت و کنترل سازمان با توجه به ریسک گفته می شود و در مقابل حسابرسی داخلی فعالیتی اطمینان بخش و مشاوره ای مستقل بوده که به منظور ارزش افزایی و بهبود عملیات سازمان طراحی شده است، حسابرسی داخلی با ایجاد رویکردی منظم و اصولی به سازمان کمک می کند که برای دستیابی به اهداف، اثربخشی فرآیندهای راهبردی، مدیریت ریسک و کنترل را ارزیابی کرده و بهبود بخشد. با توجه به تعاریف ذکر شده مسئولیت مدیریت ریسک در سازمان بر اساس مدیریت عملیاتی استوار است در حالیکه حسابرسی داخلی، از مدیریت عملیاتی مستقل بوده و فعالیت های اطمینان بخشی و مشاوره ای را انجام می دهد که به صورت مستقل برای ارزیابی اثربخشی فرآیندهای ایجاد شده به وسیله مدیریت عملیاتی طراحی شده اند.

این کارشناس رسمی دادگستری بیان داشت: مطابق با تعاریف مندرج در ایزو 2009 در حال حاضر ریسک به عنوان تایید عدم اطمینان در دستیابی به اهداف در نظر گرفته می شود. ریسک می تواند با هر یک از پیامدهای مثبت یا منفی یا هردوی آن‌ها مشخص شود و این پیامدها را باید با اهداف سازمان مرتبط ساخت.

زمانی گفت: ریسک پذیری عنصر جدایی ناپذیر از راهبرد، محرک حیاتی در دستیابی به اهداف و همچنین بخشی از تصمیم گیری هر شرکت است. راهبرد و ریسک مفاهیم نوینی نیستند، هر چند مشخص شده ریسک موضوعی است که نهادهای نظارتی و قانونی در بسیاری از مراجع صلاحیتدار، بسیار به آن توجه می کنند. توانایی ارزیابی و پاسخ گویی به چگونگی مدیریت ریسک یک شرکت، ارتباطی فراتر از سهامداران و هیات مدیره ایجاد می کند که خود برگرفته از اثرگذاری شرکت بر تمامی ذینفعان شامل کارکنان و جوامعی که شرکت در آن به تجارت می پردازد و در موارد خاص، بازارهای ملی و بین المللی است.

وی افزود: برای راهبری، الگوهای گوناگونی وجود دارد، اما الگوهایی که به صورت عمومی پذیرفته شده اند، دو جزء اصلی هر ساختار راهبری هستند، اثربخشی روش های مدیریتی مدیریت ریسک و نظارت حسابرسان داخلی در خصوص کارآیی این روش ها. مادامی که تعهد به ایجاد و حفظ چارچوب مدیریت ریسک بر عهده مدیریت است، تعهد به آزمون اثربخش بودن چارچوب مدیریت ریسک نیز بر عهده سازمان است.

وی با مروری بر مسئولیت های حسابرسی داخلی در استانداردهای بین المللی رویه های حرفه ای حسابرسی داخلی، که بوسیله انجمن حسابرسان داخلی(IIA) منتشر شده، ابراز داشت: اینگونه آمده که حسابرسی داخلی باید اثربخشی را ارزیابی و به بهبود فرآیندهای مدیریت ریسک کمک نماید .

زمانی با اشاره به این که یکی از موارد مرتبط با حسابرسی داخلی، ماهیت ارتباط آن با واحد مدیریت ریسک و در حالتی است که ارزیابی اثربخشی مدیریت ریسک جزئی از مسئولیت هایش باشد، گفت: این کار نیازمند مستقل بودن از واحدهای مورد بررسی و نقش مشاوره ایشان به سازمان ها است، جایی که تجربه و تخصص آنها می تواند فوایدی با خود به همراه داشته باشد. بنابر این می توان گفت مدیریت ریسک ابزار مدیریتی و حسابرسی داخلی ابزار سازمانی است.

این کارشناس رسمی دادگستری با اشاره به این که تمرکز حسابرسی داخلی و دیگر واحدهای نظارتی و بررسی کننده باید نه تنها به اثربخشی کنترل ها، که بر ایجاد اطمینان در اثربخشی مدیریت ریسک باشد. بیان داشت: مدیریت ریسک باید همواره در زمینه ی دستیابی به اهداف سازمانی قابل درک باشد و بنابر این کنترل ها عامل دستیابی به این هدف هستند.

این حسابدار رسمی با اشاره به این که در ایزو 31000 اینطور بیان شده که هر ریسکی باید دارای یک مالک تعیین کننده باشد، گفت: منظور کسی است که ریسک را عنوان و تصمیم گیری در خصوص آن را راهبری می کند؛ به عبارت دیگر ریسک ها از آن یک تصمیم گیرنده هستند، نه گروهی جداگانه مانند حسابرسی داخلی یا بخش مدیریت ریسک و این یکی از مهم ترین نوآوری ها می باشد. حسابرسی داخلی نباید به نمایندگی از سازمان به ارزیابی ریسک بپردازد. نقش این حسابرسان یاری رساندن به تصمیم گیرندگان در دستیابی به مناسب ترین راهکارهای بهبود ریسک و سپس نظارت و بررسی ریسک ها و کنترل آن است.

زمانی در پایان پیشنهاد کرد که برای سازمان هایی با ساختار بزرگ، واحد مدیریت ریسک و حسابرسی داخلی مجزا بهترین حالت خواهد بود و در سازمان های با ساختار کوچک ممکن است مناسب ترین حالت گزارش دهی واحدها از طریق مسیرهای یکسان باشد لذا این روش سودمندتر بوده و در غیر این صورت، دسترسی به آن مشکل است.