جزایرمصنوعی همسایه‌ها و تهدید تمامیت ارضی ایران
فریده خدادادی- درسالهای اخیر حرکت رو به افزایش ساخت جزایر مصنوعی در کشورهای دنیا به ویژه کشورهای حوزه خلیج فارس بسیارنگران کننده شدهاست چراکه با آثارمخرب در حوزه محیط زیست همراه بوده است به طوری که میتوان به افزایش تیرگی و گل الود شدن آب و جابجایی رسوبات کنار سواحل شده و مدفون شدن حیات وحش در اثر ساخت این جزایر اشاره کرد.
به گزارش جهان اقتصاد، درسالهای اخیر، کشورهای حوزه خلیج فارس برای بهره برداری بیشتر از خلیج فارس و آبهای نیلگون اقداماتی متفاوت را داشته اند به طوری که برای رسیدن به این مقصود ایجاد «جزایرمصنوعی» را با هدف افزایش قدرت سیاسی و اقتصادی بیشتر را در پیش گرفته‌اند.
کشورهای منطقه سعی دارند تا سهم خود را در مالکیت ارضی خلیج فارس افزایش دهند و سرزمینهای جدیدی را برای فعالیتهای اقتصادی، توریستی و تجاری برپا کنند تا از قِبَلِ آن به افزایش سواحل خود، جذب توریست و گردشگر، تامین دیگر منافع اقتصادی و تجاری، افزایش قدرت سیاسی خود دست یابند درحالی که کشورهای در حال ساخت جزایر مصنوعی پیش از هر اقدامی باید تمام شرایط زیست محیطی را در راستای حفظ سلامت محیط زیست و کمک به توسعه پایدار رعایت کنند و حقوق بین‌المللی را مدنظر داشته باشند.
خبرنگارجهان اقتصاد نیز پیرواهمیت این موضوع با محمدرضا محبوب فر، کارشناس محیط زیست وتوسعه پایدار به گفتگو پرداخته است که درادامه میخوانید:
این کارشناس محیط زیست و توسعه پایدار با اشاره به تعریف ساخت جزیره مصنوعی اظهار کرد: جزیره مصنوعی از نظر طبیعی وجود ندارد و این جزایر به صورت طبیعی به وجود نیامدند بلکه در رودخانه، دریا و دریاچه توسط انسان ساخته می‌شوند و اکوسیستم آن هم به دست انسان طراحی میشود.
وی گفت: با توجه به پبشرفت علم، تکنولوژی و فناوری این قابلیت برای انسانها ایجاد شده است که به مهارت و تکنیکهای لازم برای ساخت جزایر مصنوعی دست پیدا کنند به طوری که این جزایر هم در کشورهای مختلف دنیا به صورت کوچک، متوسط و بزرگ در حال طراحی و ساخت است.
محبوب فر افزود: جزایرمصنوعی میتوانند به صورت ساختمان یا به صورت یک شهر باشند و از طرفی مصالح مورد استفاده آن شامل چوب، شن، ماسه وبتن مصالح پیش ساخته است. این جزایرمیتوانند به توسعه جزایرطبیعی یا مصنوعی که از قبل وجود داشتند، منجر شوند.
وی گفت: جزایرمصنوعی در دنیا برای گسترش شهرها، ساخت فرودگاه و بنادر و حتی برای مقاصد گردشگری، حفاظت در برابر سیل و به منظور ایجاد مناطق حفاظت شده حیات وحش ساخته می‌شوند.
** کنوانسیون محیط زیستی درباره جزایرمصنوعی نداریم
عضو انجمن آمایش سرزمین ایران تصریح کرد: در ارتباط با جزایرمصنوعی کنوانسیون محیط زیستی یا کنوانسیون حقوقی دریایی وجود ندارد یعنی سازمان ملل و سازمانهای محیط زیستی در این خصوص چیزی تصویب نکردند و پیمان نامه حقوقی در دریا یا رودخانه درباره ساخت جزایر مصنوعی وجود ندارد یعنی جایگاه حقوقی و قانونی کاملی ندارند و عملا تحت حوزه قانونی نزدیک‌ترین سواحل هستند.
محبوب فر افزود: اگر کشورهای مختلف همانند ژاپن و هلند یا امارات، قطر و... درصدد توسعه سرزمینی یا اقتصادی باشند، برای ساخت جزایرمصنوعی اقدام میکنند و ساخت متعدد جزایر توسط کشورهایی مانند قطر، بحرین، امارات و کویت در واقع نقض حاکمیت سایر کشورها به ویژه ایران را فراهم میسازد.
** ساخت جزایرمصنوعی درخلیج فارس، تعرض آشکار به تمامیت ارضی ایران
به گفته وی، جزایرمصنوعی ساخته شده توسط کشورهای حوزه خلیج فارس، به عنوان بزرگ‌ترین فاجعه زیست محیطی تمام عیار و تعرض آشکار به تمامیت ارضی ایران، است که باید وزارت امور خارجه به این مساله ورود پیدا کند.
عضو انجمن مخاطرات محیطی و توسعه پایدار ایران درباره اثرات زیست محیطی ساخت جزایر مصنوعی گفت: ساخت چنین جزایری به آلودگیهای زیست محیطی در بستر دریا و بهره‌وری بیش از اندازه انسان از طبیعت میانجامد. از سوی دیگر بحران آلودگی در آب منجربه کاهش تنوع گونه های گیاهی وآبزی در اکوسیستم دریا میشود، به طورمثال کشورهایی مانند امارات، قطر، بحرین، کویت به عنوان کشورهای کوچک حوزه خلیج فارس درصدد افزایش سهم اراضی تحت مالکیت خود در خلیج‌فارس هستند به طوری که سرزمینهای جدیدی در زمینه توریستی و تجاری برپا میکنند و کم کم به سمت پیشروی به سمت جزایر ایرانی (مساله اختلاف ایران و امارات بر سر جزایر ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک می توان اشاره کرد) هستند که یک تصویر نگران کننده‌ای از ساخت جزایر مصنوعی را نشان میدهد.
** کشورهای غیرساحلی حق ساخت جزیره مصنوعی در کنار دریا را ندارند
محبوب فر بیان کرد: اخیرا ساخت جزایرمصنوعی که توسط امارات آغاز شد و قطر و بحرین هم در ادامه آن را دنبال کردند به مدفون شدن حیات وحش، افزایش گل و لای و آلوده شدن آب خلیج فارس، جابه جایی رسوبات کنارسواحل انجامیده است، درحالی که کشورهای غیرساحلی در چارچوب قوانین سوم کنفرانس حقوق دریا، حق ساخت و برپایی جزیره مصنوعی در کنار دریا را ندارند، افزون بر آن کشوری که اقدام به ساخت جزیره مصنوعی اقدام میکند باید اطلاعات لازم را در زمینه ساخت و ویژگی این جزایر داشته باشد و به سایر کشورها ارایه کند، از این منظر هم امارات، بحرین، قطر و کویت پیش افتادند و ایران هم از اطلاعات کمتری در این زمینه برخورداراست.
** ارزیابی اکولوژیکی ومحیط زیستی لازمه ساخت جزایر مصنوعی در ایران
محبوب فر بیان کرد: ایران به 500 میلیارد دلارسرمایه گذاری داخلی و خارجی نیاز دارد که بخشی از این سرمایهها میتواند متوجه بخش گردشگری باشد و تاکنون به رغم جزایر متعدد در کشور نسبت به ساخت جزایر مصنوعی اقدام نکرده است بنابراین ایران با توجه به این پتانسیل هم می تواند در خلیج فارس و دریای خزر برای این مهم اقدام کند اما لازمه آن ارزیابی اکولوژیکی ومحیط زیستی است و این ارزیابی باید به جای ذی نفعان دردسترس کارشناسان مستقل محیط زیست و اساتید دانشگاه باشد که کمترین وابستگی را به دولت، بودجههای دولتی و طرحهای پژوهشی که دولتها تعریف میکنند، داشته باشند که با این احتساب به نظر میرسد این اقدام بلامانع است.
