شرايط بازار نفت به مرحله شكنندگي نزديك شده است
رییس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران در گفت‌وگو با جهان اقتصاد:
اقتصاد انرژي ايران با جريان توسعه ملي تناسب منطقي خود را از دست داده است
این روزها دیگر درباره مذاکرات برجام که نمايندگان ايران و ساير كشورهاي مورد نظر راهي طولاني را طي كرده‌اند می توان گفت كه به نظر مي رسد كار مذاكرات به لحظات پاياني خود نزديك مي‌شود و البته هنوز سخت‌ترين كار باقي مانده است... يعني گرفتن تصميم هاي سخت براي هر دو طرف مذاكره در اين راه طولاني . اما از مجموع سخنان مذاكره كنندگان مي‌توان چنين دريافت كرد كه هم ايران و هم گروه مقابل بايد خود را آماده مرحله نهايي گفتگوها نمايند و تعهدات و پايبندي‌هاي خود را به طور دقيق مشخص و اعلام دارند و اين رويداد مهم مي‌تواند در بستر اقتصاد انرژي تعيين‌كننده و اثرگذار باشد.
رضا پديدار، رییس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران در گفت‌وگو با خبرنگار جهان اقتصاد ضمن بیان این مطلب که به نظر مي رسد كه جريان فعاليت‌ها به سمت و سوي توافق است و اين را مي‌شود از نشانه‌ها يافت اظهار داشت: اين كه نمايندگان ايراني نفت را به عنوان ستون اصلي اقتصاد انرژي ايران می دانند و در پي جستن مشتري‌هاي جديد هستند و طرفين خارجي هم آماده مذاكره با آنها، خودش يك نشانه جدي است .
وی عنوان کرد: با توجه به پيامدهاي ناموزون تحريم‌ها در تمام عرصه‌هاي فعاليتي به درستي مي توان گفت كه اقتصاد انرژي در ايران و جريان توسعه ملي دو هدف در يك بستر فعاليتي هستند كه طي بيش از چندین دهه شاهد اوج گيري و افت بي‌سابقه آنها بوده‌ايم. چراكه سرمايه‌گذاران در بازارهاي جهاني هنوز نتوانسته اند ريسك ناپايداري‌هاي سياسي و اقتصادي ايران و گروه برجامي را كنار بگذارند.
وی با اشاره به اینکه درعين حال تاثير سياست‌هاي انقباضي پولي بر بازارهاي اقتصادي هم قابل چشم پوشي نيست عنوان کرد: دارايي‌هاي امن مثل اونس طلاي جهاني و اوراق خزانه داري كشورهاي اروپايي و آمريكايي هم در وضعيـت با ثباتي نيستند و با اين حال سرمايه گذاران نگران آينده هستند و سياست‌هاي انبساطي يا انقباضي پولي هم نتوانسته است جريان توسعه ملي را براي كشورهاي موصوف در اين جنگ تمام عيار اقتصادي پايدار كند.
پدیدار مطرح کرد: از طرفي بانك‌هاي مركزي هم با افزايش نرخ بهره مي خواهند جلوي رشد سريع تورم را بگيرند وبد نيست به اين موضوع هم اشاره شود كه كره جنوبي قبل از تحريم‌ها يكي از بزرگترين خريداران نفت خام و ميعانات گازي ايران بود و انجام مذاكرات با مقامات شركت‌هاي كره جنوبي همزمان با ادامه روند مذاكرات وين براي به نتيجه رسيدن توافق برجامي صورت مي گيرد .
وی با بیان اینکه توجه داشته باشيم كه كره جنوبي پيش از تحريم هاي آمريكا در سال 2018 ، حداكثر 18.5 ميليون بشكه در ماه از ايران واردات نفت خام داشت تصریح کرد: اگر چه بزرگترين خريداران نفت ايران از جمله كره جنوبي معافيت براي خريد نفت ايران دريافت كردند اما اين معافيت ها تمديد نشد و واردات از ايران در نيمه اول سال 2019 متوقف شد و تاثير اين جريان براي اقتصاد ملي ايران كاملا مشهود بوده به طريقي كه يكي از هدف گذاري‌ها در روند مذاكرات فعلي دسترسي به منابع بلوكه شده ايران نزد مشتريان نفتي بوده است.
وی بیان کرد: اظهارات متعددي از سوي مقامات دولتي و نيز كميسيون‌هاي تخصصي در مجلس نشانگر آن است كه اقتصاد نفتي ايران در گرو تبيين و رشد توليد و عرضه نفت خام و فرآورده‌هاي هيدروكربوري به مشتريان سنتي و نيز كشورهاي همسايه و طرف همكاري با ايران خواهد بود.
به گفته پدیدار، اين مهم براي كليه كشورهاي توليد كننده نفت تعيين كننده بوده به طريقي كه بانك جي پي مورگان پيش بيني كرده است كه توليد پايين تر از سطح هدف گذاري اوپك پلاس و ظرفيت مازاد توليد اندك ، احتمالا عرضه در بازار نفت را محدود نگه داشته و مي تواند باعث صعود قيمت‌ها به 125 دلار در هر بشكه تا سه ماهه دوم امسال ميلادي شود .
وی مطرح کرد: ضمنا چندين عضو اوپك پلاس به دليل سرمايه گذاري اندك در توليد جديد طي سال هاي گذشته، موفق نشده اند توليدشان را افزايش دهند و آژانس بين المللي انرژي در جديد ترين گزارش ماهانه خود اعلام كرد اختلاف بين توليد و هدف اوپك پلاس در ژانويه 900 هزار بشكه در روز افزايش پيدا كرده است .
وی در ادامه افزود: طبق همين گزارش اين عملكرد ضعيف در مقطع حساس روي مي دهد و از نظر ما، ضعف ساير توليدكنندگان جهاني و سرمايه‌گذاري اندك در داخل اوپك پلاس و رشد تقاضا براي نفت در دوران پساكرونا دست به دست هم داده و يك بحران انرژي ايجاد مي كند.
وی با اشاره به اینکه به علاوه واكنش خاموش توليدكنندگان غيراوپكي هم به قيمت‌هاي بالاتر مي‌تواند 10 دلار در هر بشكه به نرخ نفت خام اضافه كند خاطرنشان کرد: از آنجايي كه اقتصاد انرژي تمامي كشورهاي توليد كننده نفت با جريان توسعه ملي آنها تناسب منطقي خود را از دست داده است لذا مي توان گفت كه قيمت‌هاي فعلي و شرايط بازار نفت به مرحله شكنندگي نزديك شده است و احتمال مي رود بازارهاي جهاني در جريان نگراني‌ها از تورم و سياست‌هاي پولي سخت‌تر، سقوط بيشتري كنند وممكن است بازارهاي نفت شاهد يك اصلاح واقعي باشند .
پدیدار تاکید کرد: پروژه‌هاي جديد بخش نفت و گاز بيش از 75 درصد در سال ميلادي گذشته كاهش يافته اند و به 47 ميليارد دلار رسيده است و از كل سرمايه گذاري‌هاي انجام شده در سال 2020 ،معادل 75 ميليارد دلار مربوط به پروژه‌هاي دريايي مي شود و 20 ميليارد دلار ديگر به پروژه‌هاي نفت و گاز در خشكي مي رسد .
وی تصریح کرد: كل سرمايه‌گذاري در پروژه‌هاي جديد نفت و گاز در سال گذشته ميلادي 197 ميليارد دلار بوده كه فقط 109 ميليارد دلار آن مربوط به پروژه هاي دريايي و 88 ميليارد دلار متعلق به پروژه هاي خشكي بوده است وبا توجه به پيش زمينه ياد شده در فرآيند اقتصاد انرژي در جهان مي توان گفت كه انرژي به عنوان عنصر اصلي فعاليت‌هاي اقتصادي، توليد و ارائه خدمات مطرح بوده و حداقل تا بازه زماني سه دهه آينده نيز مطرح خواهد بود .
وی اظهار داشت: بنابراين توسعه پايدار از طريق توسعه سيستم هاي توليد انرژي كه بازده بالاتر و قيمت و آثار مناسب تري را داشته باشد مي تواند ايجاد شده و جريان توسعه ملي را براي كشورها فراهم آوري کند و در اين راستا ، اقتصاد پايدار باعث افزايش توليدات با صرفه اقتصادي و مشاركت افراد بيشتر در توسعه شده و عدم محدوديت منابع توليد در كوتاه مدت را به همــراه خواهد داشت .
رییس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران تاکید کرد: دراين شرايط نامتعادل اقتصادي در كشور ضرورت دارد كــــه به تراز انرژي به عنوان يك عامل موثر در جريان توسعه ملي توجه شود چرا كه فارغ از ساز و كارهاي تامين منابع كه مدل عرضه انرژي را ارائه مي كند و محل‌هاي مصرف كه مدل تقاضاي انرژي را ارائه می کند ، مبحث تراز انرژي بــه بررسي جريان انــرژي در سطوح مختلف منطقه‌اي، استاني يا ايالتي، كشوري و بين‌المللي مي‌پردازد.
پدیدار در پایان بیان داشت: اينكه مراكز عرضه و مصرف انرژي كجا واقع شده‌اند، جريان ارتباطي ميان مراكز توليد و مصرف و ورودي‌ها و خروجي‌ها به جريان انرژي چه ساز و كارها و آثاري دارند و مسايلي از اين دست، هـمگي در اين حـوزه مي گنجد، چرا كه تركيب مباحـث فوق با جغرافياي سياسي، انساني و جغرافياي توسعه يافتگي مباحث جالبي را در اقتصاد توسعه و اقتصاد سياسي انرژي مي گشايد.
