ایران قربانی اجلاس گلاسکو
تاثیرات نتایج اجلاس گلاسکو یا تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی در آینده بر اقتصاد نفتی ایران چه خواهد بود؟ آیا باید به اجلاس گلاسکو خوشبین بود؟ آیا اجلاس گلاسکو می‌تواند نقطه آغاز یک پایان باشد؟
در همین زمینه، علی قنادی اسلامی، کارشناس آب و انرژی، در گفت‌وگو با خبرنگار جهان اقتصاد ضمن بیان مطلب فوق اظهار داشت: سال‌هاست که بشر جهت نگه داشتن رشد اقتصادی خود، باعث افزایش گازهای گلخانه‌ای شده است که نسبت به شروع دوره صنعتی شدن، بسیار افزایش داشته است و دلیل آن هم به خاطر استفاده روز افزون از سوختهای فسیلی است.
وی تصریح کرد: در ابتدا ذغال سنگ عامل اصلی آلودگی و افزایش گازهای گلخانه‌ای بود ولی پس از جنگ جهانی دوم افزایش مصرف نفت خام باعث انتشار بیشترگازهای گلخانه‌ای شد و به همین دلیل در دهه‌های گذشته اجلاس‌هایی با شرکت سران کشورهای دنیا برای جلوگیری از روند افزایش دما که به دلیل گازهای گلخانه‌ای است تشکیل شده و آخرین آن اجلاس گلاسکو در بریتانیا بود که البته اینکه تا چه حدی نتایج این اجلاس‌ها بتواند موفقیت‌آمیز باشد، در آینده مشخص می‌شود.
وی بیان کرد: اصلی‌ترین کشورهای منتشر کننده گازهای گلخانه یعنی چین با حدود سی درصد، امریکا با حدود چهارده درصد، هند هفت درصد و روسیه با پنج درصد است و اصلی‌ترین گازهای گلخانه‌ای به دلیل فعالیت‌های بشری، شامل دی اکسید کربن، متان و اکسیدهای نیتروژن هستند و بیشترین بخش‌هایی که منجر به انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌شوند شامل تجهیزات تولید برق و حرارت، صنایع مختلف و بخش حمل و نقل است.
قنادی اسلامی با اشاره به اینکه گرچه براساس مصوبات اجلاس گلاسکو قرار است ابتدا ذغال سنگ به عنوان آلوده کننده ترین سوخت به کنار رود ولی به زودی نوبت نفت و سوختهای مرتبط نیز خواهد رسید گفت: کشور ما کشوری است که اقتصاد آن وابسته به ارز حاصل از فروش نفت و مشتقات نفتی است و این تغییرات به طور حتم روی همه چیز در کشور تاثیرات زیادی خواهد داشت.
به گفته وی جالب اینکه کشور عربستان با اینکه شدیدا به دنبال استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر است و سرمایه‌گذاری‌های زیادی در این حوزه انجام داده است ولی در اجلاس گلاسکو خواهان ملایمت بیشتر با کشورهای تولیدکننده نفت و متکی به درآمدهای نفتی هم شده است که نشان از برنامه‌ریزی این کشور برای گذار بسیار آرام از نفت دارد.
وی عنوان کرد: کشورهای جزیره‌ای کوچک به دلیل بالا آمدن سطح آب در پی افزایش دما ناشی از استفاده از سوختهای فسیلی و انتشار گازهای گلخانه‌ای، بیشتر از مناطق مرتفع در خطر بوده و نسبت به تغییرات اقلیمی حساس‌تر هستند و مطابق نظر دانشمندان، با محدود کردن میزان افزایش دما به حداکثر یک و نیم درجه از بدترین شرایط نجات پیدا می‌کنیم، که برای این منظور لازم است میزان انتشار گازهای گلخانه تا سال 2030 به مقدار زیادی کاهش یابد.
وی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم دما در حد یک و نیم درجه حفظ شود باید میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای تا 2030 هر ساله بیشتر از هفت درصد کاهش یابد ( شاید غیرممکن یا بسیار سخت باشد) و اگر بخواهیم میزان افزایش دما حدودا دو درجه حفظ شود باید هر ساله میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای نزدیک به سه درصد کاهش یابد.
وی با بیان اینکه میزان افزایش دما با میزان انتشار به صورت خطی نبوده و اگر بشر رعایت نکند مشکلات و تغییرات اقلیمی می‌تواند به صورت دومینو وار بدتر شود اظهار داشت: با وجود اینکه نگه داشتن دمای یک و نیم درجه‌ای خبر بسیار خوبی برای بشریت است ولی این خبر خوبی برای ما نخواهد بود زیرا اقتصاد کشور ما وابسته به نفت بوده و سوختهای فسیلی از جمله گاز و نفت اصلی‌ترین منبع انرژی در کشور که هر دو عامل انتشار گازهای گلخانه‌ای است و کاهش آنها به معنی خارج شدن بخشی از اقتصاد کشور است.
قنادی اسلامی تصریح کرد: نتایج اجلاس گلاسکو هر چه که باشد برای کشور ما همانند یک شمشیر دولبه است و عملا ایران همچون یک کشور قربانی است زیرا اگر تصمیمات گرفته شده در جهت حمایت از محیط زیست و کاهش مصرف سوختهای فسیلی در آینده همراه باشد اقتصاد کشور را شدیدا متاثر خواهد کرد و عملا می‌تواند تبعات اقتصادی، اجتماعی، رفاهی، فرهنگی و حتی امنیتی را به دنبال داشته باشد.
وی در ادامه افزود: ولی اگر نتایح اجلاس گلاسکو فقط مبتنی بر شعار و وعده‌های توخالی دولت‌ها برای جلب رضایت عمومی و اقداماتی پوپولیستی باشد باز اثرات اقلیمی آن همچون افزایش دما، کم آبی ، خشکسالی و غیره دامن کشورهایی همچون ایران را خواهد گرفت که تبعات آن کمتر از اولی نیست.
به اعتقاد وی، تعدادی توافق اصلی و جانبی در اجلاس گلاسکو انجام گرفت که تقریبا سه تای آنها اهمیت ویژه‌ای می‌تواند برای مسیر توسعه اقتصادی کشور ما داشته باشد؛ به جز ذعال سنگ که نقش چندانی در اقتصاد کشور ما ندارد ولی توافق در خصوص متان، سوختهای فسیلی و نیز گازهای گلخانه‌ای می‌تواند با تصمیماتی که در آینده در همین راستا گرفته می‌شود در آینده چالش‌های زیادی برای کشور ایجاد کند.
وی افزود: به عنوان مثال آمریکا در اجلاس گلاسکو قول داده است که تا سال 2030 به میزان پنجاه درصد مقدار انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را نسبت به سال 2005 کاهش دهد این قول‌ها اگرچه ضمانت اجرایی شاید نداشته باشند ولی نشان از مطالبه مردم آن کشور از سیاستمدارانش دارد.
وی با بیان اینکه بیست کشور اول در اقتصاد جهانی نقشی حدود هشتاد درصد در میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای و تغییرات اقلیمی دارند گفت: الزام آور بودن تعهدات برای کشورها به طور حتم روی اقتصاد آنها تاثیراتی خواهد گذاشت و به همین دلیل کشورهایی که می‌خواهند به وعده های خود عمل کنند باید از قبل، زیرساختها و تمهیداتی برای این‌کار اندیشیده باشند تا اثرات منفی اقتصادی و تبعات منفی اجتماعی-رفاهی آن به حداقل برسد البته اگرچه تاثیرات مثبت آن در سلامتی محیط زیست افزایش می یابد.
وی بیان کرد: اصلی‌ترین دلیل اختلاف بین کشورها در مورد تعهدات الزام آور در این اجلاس و در اجلاس پاریس، همین چالش‌ها است و البته نکته مهم در این‌گونه اجلاس‌ها این است که شرکت‌های تولید کننده و سرمایه گذاران ، تصمیم گیرنده اصلی و عملی بوده و شاید نظر آنها بر خلاف سیاستمداران شرکت کننده در این‌گونه اجلاس‌ها که مستقیما به رای مردم نیاز دارند آنها نیازی نداشته باشند.
وی افزود: این توافقات گرچه ضمانت اجرایی ندارند ولی تغییرات در خصوص انرژی‌های تجدیدپذیر و شرکت‌های نوپا در این خصوص، در طول سالیان اخیرنشان از اهمیت آن حتی بدون ضمانت می‌دهد.
وی بیان کرد: به عبارت دیگر عمل به وعده‌های داده شده در این‌گونه اجلاس‌ها می‌تواند اعتبار و مشروعیت سیاسی برای سیاستمداران و اعتبار اجتماعی و اقتصادی برای شرکت‌ها و سرمایه گذاران به ارمغان بیاورد.
وی عنوان کرد: واقعیت را باید بپذیریم که علی‌رغم اینکه سوختهای فسیلی نقش زیادی در توسعه اقتصادی کشورهای نفت خیز دارد ولی نقش اصلی را در انتشار گازهای گلخانه‌ای و گرمایش جهانی هم بازی می‌کنند و دنیای امروز آن‌را برنمی تابد.
قنادی اسلامی مطرح کرد: یکی از نتایج اجلاس گلاسکو این بود که بیشتر از چهل کشور دنیا توافق کردند تا به تدریج مصرف ذغال سنگ خود را کاهش دهند و این به معنی این است که باید به دنبال انرژی پاک و تجدیدپذیر بود و بزرگترین و شفاف ترین پیام اجلاس گلاسکو برای کشورهایی مثل ایران و سایر کشورهای نفت خیزی بود که هنوز برنامه‌ای برای گذار از نفت به صورت عملی ارائه نکرده اند.
وی در پایان اظهار داشت: امروزه هر تغییری در افزایش تقاضا در بازار جهانی نفت به صورت مقطعی بوده و درنهایت پایدار و قابل اتکا به عنوان محور توسعه اقتصادی برای کشورهای نفت خیز نیست ولی باید از درآمدهای آن نهایت استفاده را کرد تا دوران گذار آرامتری از نفت را داشته باشیم.
