رنج محیط زیست از خلا قانونی تراریخته‌ها

فریده خدادادی- امروزه با مفهومی تحت عنوان تراریخته مواجه هستیم که حاصل مهندسی ژنتیک است به طوری که با فواید و مضراتی همراه است و ممکن است با تاثیراتی بر سلامت انسان ها و محیط زیست همراه باشد.

به گزارش جهان اقتصاد؛ محصولات تراریخته یا تراژنی به محصولاتی گفته می‌شود که در آن تغییرات ژنتیکی انجام شده باشد یعنی به منظور تغییر در ساختار ژنتیکی یک ماده، طی فرایندی یک ژن به ماده دیگری تزریق می‌شود.

یعنی محصول تراریخته برای این تراریزی می‌شوند که در برابر تهدیدها، آفت‌ها یا بیماری‌ها مقاوم شوند .از سوی دیگر امروزه تراریخته‌ها و استفاده از آنها موافقان و مخالفانی دارد که هرکدام استدلالی برای گفته‌های خود دارند و موضوع را از جنبه‌های متفاوت مورد توجه قرار می‌دهند.

خبرنگار جهان اقتصاد نیز پیرواهمیت این موضوع و تاثیرات آن بر سلامت انسان‌ها و محیط‌ زیست با محمدرضا محبوب‌فر، کارشناس محیط زیست و توسعه پایدار به گفت‌وگو پرداخته است که در ادامه می‏خوانید:

این کارشناس محیط زیست و توسعه پایدار اظهار کرد: هنگامی که از محصولات تراریخته صحبت به میان می‏آید، یعنی یک ژن خارج از محیط طبیعی موجود زنده به موجود زنده تزریق می‏کنند، می‏توان گفت به نوعی در محصولات تراریخته ترکیب ژنتیکی آن را دستکاری می‏کنند تا محصول بسیاری را تولید کنند.

وی در ارتباط با علل کشت محصولات تراریخته گفت : به دنبال بحران‏های آب وهوایی، کمبود آب و حتی فقدان آن و افزایش جمعیت، محصولات کشاورزی پاسخگوی جمعیت جهان نیست بنابراین روی این محصولات، نهال‏های باغی، گیاهان و... دستکاری ژنتیکی انجام می‏دهند تا ظرفیت تولید سه الی 5 برابری را نسبت به گذشته داشته باشند و این روش در دنیا مرسوم شده است.

محبوب فر افزود: محصولات تراریخته محصولاتی هستند که ساختار آن‏ها با مهندسی ژنتیک تغییر می‏یابد و این تغییر ژنتیک در طبیعت موجود زنده قابل رخ دادن نیست و نسبت به آن دستکاری انجام می‏شود.

وی گفت: کشت محصولات تراریخته مختص کشورهای خارجی نیست بلکه درایران نیز این مهم درحال رخ دادن است به طوری که دانه‏های کلزا، دانه‏های آفتابگردان وبرنج تولیدی (شالیزارهای شمال کشورچند نوع برنج تراریخته وجود دارد) تراریخته تولید می‏شود. البته این تراریخته صرفا به معنای افزایش قدرت تولید گیاه یا حیوان نیست بلکه در برابرعوامل محیطی، خشکسالی و بی آبی و سموم مقاوم می‏شوند یعنی طول عمر آن‏ها افزایش پیدا می‏کند و یا می‏توان گیاه تراریخته‌ای ایجاد کرد که نسبت به بیماری و آفت حشرات مقاوم باشد یا تولید در واحد سطح افزایش پیدا ‏کند و رفع کمبود مواد غذایی را به دنبال داشته باشد که می‏توان ازآنها به عنوان مزیت‏های محصولات تراریخته اشاره کرد.

عضو انجمن آمایش سرزمین ایران گفت: در دنیا عده ای در خصوص چرایی دستکاری در طبیعت گله‌مندند به طوری که عنوان می‏کنند تراریخته شدن و تغییر ژنتیک دستکاری در طبیعت است و بکر بودن حیات گیاهی و جانوری را از بین می‏برد. حتی در مورد ایران گفته شده که ژنوم گیاهان و حیوانات، بومی ایران است و چرا باید آن را دستکاری ژنتیکی کرد تا این ژنوم بومی تغییر کند و باید دانست تداوم این امر تحریب محیط زیست را به دنبال دارد.

** لزوم دقت لازم در محصولات تراریخته

محبوب‌فر افزود: این دستکاری ژنتیکی به بیماری‏های متابولیسمی، انواع سرطان‏ها و بیماری‏های نوظهور منجرمی‏شود و تضعیف سیستم ایمنی بدن را به دنبال دارد بنابراین اگر دقت لازم در دستکاری ژنتیکی محصولات تراریخته صورت نپذیرد، باعث از دست رفتن منابع طبیعی خواهد بود.

به گفته وی، روغن‏های مایع وارداتی که درون بطری‏ها قرار می گیرد، به نحوی تغییر ژنتیکی شده هستند و ممکن است با تاثیرات منفی در سلامت انسان همانند ایجاد مشکل در دستگاه گوارش، بروز حساسیت‌زایی و... همراه باشد و ژنوم طبیعی یک کشور را از بین ببرد و واکنش متقابل بین انسانها، حیوانات را به دنیال دارد به همین دلیل گفته می‏شود که در نسبت به موصوع تراریخته تندروی نکنند.

عضو انجمن مخاطرات محیطی و توسعه پایدار ایران تاکید کرد: بیل گیتس به همراه چند نفر از افراد درجه یک دنیا نسبت به بحث تراریخته سرمایه گذاری کردند تا از طریق دستکاری طبیعت محصولاتی را تولید کنند که جز نابودی طبیعت را به دنبال ندارد.

عضو انجمن آمایش سرزمین ایران با بیان اینکه هیچ قانونی برای ممنوعیت یا کشت محصولات تراریخته نداریم، گفت: البته قانون مطرح شده است اما این که از جنبه اجرایی شدن برخوردار باشد را دارا نیستیم و تنها قانون موجود سیاست‎های محیط زیستی ابلاغی از سوی رهبری است یعنی برای ممنوعیت محصولات تراریخته اسناد بالادستی موجود است. حتی در قانون اساسی موضوعی تحت عنوان تراریخته وجود ندارد البته می‏توان در اصول قانون اساسی آن را به تخریب و نابودی محیط زیست تعمیم داد اما این که به طوراختصاصی قانونی درمجلس تصویب و به دولت ابلاغ شده باشد، وجود ندارد.

محبوب فر بیان کرد: بسیاری از کشورها مانند چین، آمریکا و... محصولات تراریخته را به اصطلاح بیولیوژیک مورد استفاده قرار می‏دهند یعنی آن‏ها جامعه را نسبت به محصولی که از یک کشور وارد می‏سازند، وابسته می‏کنند و این امر به مرور زمان جمعیتی را از بین می‏برد در مقابل اگر علم در دست انسان‏های با شعور و فرهیخته قرار گیرد، می‏تواند مشکلات محیط زیست بشر را برطرف سازد اما متاسفانه علم دردنیا دست سوداگران و باندهای مافیایی قرار گرفته است.