مفهوم فرهنگ در انقلاب صنعتی چهارم
رحیمه صفری- کارشناس فن آوری‌اطلاعات و ارتباطات
با نگاهی به مفهوم فرهنگ و عناصر آن می توان به تاثیرات متقابل فرهنگ در تحقق عناصر سیال انقلاب صنعتی چهارم پی برد . فرهنگ را در یک معنی ساده و همه فهم می توان به مجموعه باورها ، ارزش‌ها، هنجارها و دال‌های هویتی یک جامعه با عناصر شهروندی آن در چهارچوب ملموس و ناملموس تقسیم بندی و تعریف کرد. این تعریف شاید یکی از جذاب‌ترین تعاریف فرهنگ باشد که قابلیت تعمیم و گسترش به همه شئونات زندگی بشر را دارد. در این راستا وقتی به درخت‌واره فرهنگ نگاه می‌کنیم در میابیم که چگونه می‌شود یک جامعه را با همه عناصر قید شده‌اش با عناصر یک جامعه پسامدرن در محیط انقلاب صنعتی چهارم تطبیق داد.
عناصر انقلاب صنعتی چهارم را می توان مواردی همچون: هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی، اینترنت اشیا، کلان داده، بلاکچین، رایانش ابری و لبه‌ای، رباتیک ماشین‌های خودران، شبکه5G، ویرایش ژنتیکی محاسبات کوانتومی دانست که هر کدام به نوعی تاثیر مستقیمی در تغییر سبک زندگی انسان‌ها، باورها و ارزش‌ها و حتی بازخوانش مجدد هویتی است با بهرهگیری از ظرفیت‌های یک اتفاق بزرگ فنآوری در زندگی انسان.
شاید بتوان جدی‌ترین تاثیر انقلاب صنعتی چهارم را در زندگی انسان، تغییر سبک زندگی و نوع نگرش آن به مفهوم حیات و زندگی دانست، استفاده از ظرفیت فن‌آوری‌های هوشمند، اینترنت اشیا، کارخانه‌های بزرگ نوآوری و هوش مصنوعی و حتی شکل گیری ربات‌هایی از جنس انسان که قابلیت زاد و ولد دارند و رشد می‌کنند و حتی دارای احساس انسانی هستند، بخشی جدی از چالش پیش روی فرهنگ و رفتارهای انسانی در انقلاب صنعتی چهارم است.
تغییر در فرهنگ، منجر به بروز نوع جدیدی از شهروند می‌شود، شهروندانی الکترونیکی که باید تمام شئونات زندگی خود را درگیر مفهیم دنیای پست مدرن کنند، فرهنگ‌هایی را خلق می‌کند که درعین سیال بودن، قابلیت برچسب زدن به یک جامعه را ندارند. همه شبیه هم می‌شوند حتی با عقاید متفاوت، فرهنگی جهان شمول شده و در لایه‌های دیگر، فرهنگی فارغ از دسته‌بندی مرسوم امروزی، نتیجه جدی فرهنگ در انقلاب صنعتی چهارم است. اما در کنار همه این چالش‌ها و مفاهیم شاید فرصت تنوع و تکثر فرهنگی با رویکردی جدید نیز فراهم شود به نظر می‌رسد در انقلاب صنعتی چهارم فرهنگ‌ها به معنی واقعی به نوعی پلورالیسم فراتر از پست مدرنیسم روی خواهند آورد که همه بخش‌های هستی شناسی و معرفت شناسی اندیشه بشری را تحت تاثیر قرارداده و انسان یاد می‌گیرند تا به سادگی بیشتری بتوانند کنار هم زندگی راحت‌تری را دنبال نمایند .
