روحانی رفت؛ «روحانی» دیگر آمد
سجاد بهزادی - روزنامه‌نگار - حسن روحانی دیگر رئیس جمهور نیست. او پس از ۸سال پرفراز ونشیب،جای خود را به یک روحانی دیگر داد و از ۱۲مرداد ۱۴۰۰ سید ابراهیم رئیسی در سودای این است که او نیز تا ۸ سال رئیس جمهور کشور جمهوری اسلامی باقی بماند.
امروز جامعه ایران در وضعیت بی‌اعتمادی بالایی قرار دارد. رئیسی نیز این را خوب می‌داند.او در مراسم تنفیذ خود گفت:«اعتماد مردم آسیب دیده است.»
نمونه‌هایی از بی‌اعتمادی جامعه را می‌توان در عبارات زیر به‌خوبی دید.
«صدحیف که این آمد و صد شکر که او رفت ؛ دوره لعنت به روحانی تمام شد؛ وارد دوره صد رحمت به روحانی می شویم؛ برای ما چه فرقی می‌کند وقتی بار همان بار است؛ هر سال دریغ از پارسال.»
وقتی بی‌اعتمادی در جامعه نهادینه می‌شود، کار دولت‌ها بسیار سخت و مسیر اعتمادسازی نیز دشوارتر می‌شود.
در این وضعیت بی‌اعتمادی؛ برخی‌ها اعتقاد دارند هر روحانی که رئیس جمهور باشد برای کشور فرقی ندارد و نحله‌های فکری همه آنها در نهایت یکی است. آنها حتی خاتمی را نیز«سوپاپ اطمینان» نظام می‌خوانند و نمی‌خواهند بین او و دیگر روحانیون رئیس جمهور فرق بگذارند.
جریان اصلاحات اما غیر از این می‌گوید. خاتمی کارنامه‌ای دارد که هرگز دو روحانی قبل و بعد از او در ردای رئیس جمهوری نداشته‌اند. همین طور که حسن روحانی نیز به‌نظر می‌رسد حداقل در دو مورد بسیار مهم، تفاوت دیدگاه بنیادینی با ابراهیم رئیسی داشته باشد.
یک: توسعه شبکه اینترنت و فضای مجازی در ایران
اگر نخواهیم از دایره انصاف خارج شویم حسن روحانی در این حوزه فراتر از انتظار ظاهر شد. او ۸ سال نبرد نابرابری با نهادهای قدرت به خاطر ضریب نفوذ اینترنت داشت که بارها وبارها این نبرد رسانه‌ای نیز شد. آمارها می‌گوید ضریب نفوذ اینترنت در دوره روحانی ۱۱۲ درصد داشته است.
بر اساس آمارهای جهانی، در سال ۲۰۱۳ که حسن روحانی نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود را آغاز کرد، میانگین سرعت دسترسی به اینترنت در ایران معادل ۳۷ کیلوبایت بر ثانیه بوده است. این عدد در جهان آن روز بسیار خنده‌آور و در جهان امروز بسیار فاجعه‌آمیز است. به تازگی محققان ژاپنی موفق شدند با استفاده از فناوری جدید فیبر نوری و با ثبت نرخ انتقال ۳۱۹ ترابایت بر ثانیه، رکورد سرعت اینترنت را در جهان بشکنند.
روحانی به قدر اختیاری که داشت؛ مقابل مخالفان سنتی و قدرتمند اینترنت در ایران ایستاد و جهش بی‌سابقه‌ای در این بخش ایجاد کرد.اما این روزها آینده اینترنت کشور با طرح مجلس در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و پیوند اندیشه‌های محدودگرا و تاریک مجلس انقلابی با دولت رئیسی نیز دور از انتظار نیست.
امروز کسانی که از آگاهی مردم می‌ترسند مخالف توسعه اینترنت و شبکه‌های اجتماعی هستند. همان شبکه‌های اجتماعی که دولت روحانی برای اولین بار از بستر آن استفاده کرد و میزان بودجه تمام نهادهای سیاسی، مذهبی را به صورت شفاف بر روی آن قرار داد و بسیاری از تندروها را به خشم آورد و برخی از آنها را نیز برای اولین بار در مورد این بودجه‌های هنگفت نهادهایشان پاسخگو کرد.
فراموش نمی‌کنیم چگونه در بستر همین شبکه‌های اجتماعی، سخنان مشاور دولت روحانی منتشر شد که می‌گفت:«برخی‌ها کل بودجه مملکت را به خاطر یک ردیف بودجه نهاد خودشان به گروگان می‌گیرند.» آیا این روشنگری‌ها در دولت رئیسی ومجلس انقلابی نیز تکرار خواهد شد؟!
دو: اعتقاد به مذاکره و گفتگو با غرب و آمریکا
حسن روحانی زمانی که تازه نامزد ریاست جمهوری بود، در مورد مذاکره با غرب و آمریکا با صراحت گفت:«اروپا باید از آمریکا اجازه بگیرد پس ما هم باید بریم پیش کدخدا مذاکره کنیم.» روحانی به وعده خود عمل کرد و حتی برای نخستین بار با رئیس جمهور آمریکا نیز به صورت تلفنی صحبت کرد.
در دوره نخست دولت او گشایش‌های اقتصادی و دیپلماتیک خوبی برای کشور ایجاد شد و امید به جامعه بازگشت. اما تندروهای داخلی از یک‌سو؛ ترامپ و نتانیاهو نیز به‌عنوان دو قدرت‌های تندرو خارجی از سویی دیگر، همه چیز را به نقطه آغاز برگرداند.
اما ابراهیم رئیسی در نخستین نشست خبری پس از پیروزی در انتخابات، درباره پرسش خبرنگاری که از او در مورد سیاست خارجی دولتش و مذاکره با آمریکا توضیح خواسته بود؛ به صراحت گفت با آمریکا مذاکره نمی‌کند.پاسخی که برخی آن را غیردیپلماتیک دانستند.
معلوم نیست رئیسی با رد مذاکره با آمریکا، چگونه می‌خواهد این کشتی طوفان‌زده را به ساحل نجات برساند و برنامه‌هایی که «تحول‌خواهانه» می‌خواند را اجرا کند. او در مراسم تنفیذ خود گفت:«برنامه دولت، برنامه تحول است و این تحول مستند است به سند بسیار ارزشمند بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی.»
تنها به استناد این دو موضوع مهم که تاثیر مستقیمی بر توسعه کشور خواهد داشت، باید گفت روحانی با روحانی فرق دارد و مهم است کدام روحانی رئیس جمهور این کشور باشد. تشریح این دو مقوله مهم، ناظر بر عملکرد و سخنان رئیس جمهور سابق و رئیس‌جمهور فعلی است وگرنه نمی‌‌خواهیم پیش‌داوری کنیم و خدا کند که رئیسی بیش از آنکه انقلابی باشد و در دام تندروها گرفتار شود؛ رفتاری دیپلماتیک از خود نشان دهد.
رئیس جمهور باید بداند، برای نجات منافع کشور ناچار است گاهی دست در دست آنچه «دشمن» می‌خواند بگذارد واتفاقا از او که «دوست» می‌پندارد همواره آسوده نباشد.
امروز موضوع مذاکره و گفتگو با غرب و به ویژه ایالات متحده از یک طرف و دنیای دیجیتال و اینترنت از طرفی دیگر، گرانیگاه فرصت برای کشورهای توسعه یافته محسوب می‌شود ودیگر کشورها با این دو عامل مهم منافع کشور خود را تقویت می‌کنند. اما هر دو این عامل بعد از گذشت ۴۲ سال از عمر انقلاب ایران، همچنان یک مسئله باقی مانده و به خاطر آنها هزینه‌های زیادی بر جامعه تحمیل شده است.
دستاورد غرب ستیزی و گفتگو نکردن با برخی دولت‌ها، اکنون در جلو چشمان ما قرار دارد. دستاورد مقابله با شبکه‌های نرم‌افزاری و دیجیتال جهانی و ماهواره و اینترنت نیز برای همه ملموس است.
حسن روحانی با همه انتقادهایی که بر عملکرد او وارد است، اهمیت این دو موضوع را به طور نسبی درک کرده بود.
رئیسی اگر نگران اعتماد از دست رفته جامعه است کمی فرزانگی کند ومحصول این دو عامل مهم (مقابله با اینترنت و گفتگو نکردن با غرب) را با خود مرور کند.
آزموده را آزمودن خطاست و تنها فرصت‌های بیشتری را می‌سوزاند و به انباشت نارضایتی‌ها منجر می‌شود.
این نارضایتی‌ها گاهی وقت‌ها دولت‌ها را زمین‌گیر می‌کند. فرقی هم نمی‌کند کدام روحانی زمین‌گیر می‌شود؛ در هر صورت جامعه ایران تهدید می‌شود و کشور در منجلاب بیشتری فرو خواهد رفت.
