روشهای خلاقانه مدیریت دارایی در شرکت آرامکو

رضا پاکدامن

کارشناس معاملات بین المللی

شرکت نفت آرامکو متولی اداره ذخایر نفتی نجومی کشور عربستان است که در حال حاضر میزان ذخایر شناسائی شده این کشور بالغ بر 336 میلیارد معادل بشکه نفت تخمین زده شده است.

طبق جدیدترین ارزیابی منتشره توسط فایننشال تایمز ، در 21 آوریل ۲۰۲۱ شرکت آرامکو با ارزش روز بازار ، بالغ بر ۱۸۰۰ میلیارد دلار، (بعد از شرکتهای اپل و مایکروسافت) سومین شرکت ارزشمند جهان محسوب می گردد.

این حجم گسترده از فعالیتها و اداره ثروت نجومی فقط با 79 هزار نفر اداره شده و مسئولین کشور عربستان توجه ویژه ای به استفاده از روشهای نوین و پیشرفته مدیریت سرمایه و شرکت داری داشته اند.

طی هفته های اخیر شرکت نفت عربستان سعودی ، آرامکو قراردادهای بزرگی برای توسعه شیوه های فعالیتهای خود در اداره دارایی و زیرساختها به امضاء رسانده است.

یکی از این قراردادها بین شرکت مزبور و کنسرسیومی به رهبری شرکت EIG Global Energy Partners به امضا رسیده که مدت آن 25 ساله و به روش لیزینگ بوده که به موجب آن بهره برداری از شبکه گسترده خطوط انتقال نفت آرامکو در اختیار کنسرسیوم قرار داده می شود

شرکت آرامکو یک شرکت جدید بنام شرکت Aramco Oil Pipelines Company تاسیس کرده که در این کنسرسیوم ۵۱ ٪ سهم خواهد داشت و ۴۹ ٪ دیگر به EIG تعلق دارد. رهبری کنسرسیوم را نیز EIG بعهده خواهد داشت.

**کنسرسیوم بابت انتقال نفت از شرکت آرامکو عوارضی اخذ می کند

استراتژی رسمی آرامکو ، عرضه دارایی های آن و افزایش ارزش آنها برای سهامدارانش ،همچنین ایجاد بستر مناسب برای جذب سرمایه گذاریهای خارجی اعلام شده است.

در همین راستا ، دولت عربستان کماکان برنامه واگذاری درصدی از سهام شرکت آرامکو را پیگیری می کند.

ارزش ۱٪ سهام آرامکو ، توسط دولت این کشور ۱۹ میلیارد دلار قیمت گذاری شده است.

اخیراً یک شرکت نفتی چینی همچنین صندوق سرمایه گذاری چینی برای خرید ۱٪ از سهام آرامکو تمایل نشان داده اند.

برای بسیاری از تحلیلگران نفتی ، ارزش واقعی سهام آرامکو و مزیت خرید ۱٪ از سهام شرکت آرامکو توسط این مجموعه های بزرگ اقتصادی چینی جای سوال دارد.

**نتیجه :

علیرغم ثروت نجومی و ذخایر بسیار بزرگ نفت و گاز که غالباً عزم کشورها را برای نوآوری و پویایی سست می کند ، دولت سعودی طی سالیان گذشته نشان داده در اداره شرکتها و منابع عمومی خصوصا منافع نفت و گاز توجه ویژه ای به سازو کارهای نوین اقتصادی و بازرگانی داشته و از آنها برای تحکیم و ارزش دارایی های خود و همچنین سیاستهای گسترش مشارکتهای اقتصادی بین المللی استفاده می کند.

آیا دولت سعودی با این حجم از ثروت ، اینچنین نیازمند و مستاصل گردیده که به اجرای برنامه های شجاعانه ای مانند واگذاری درصدی از سهام آرامکو دست زده است؟

ولی متاسفانه در کشور ما کماکان حتی نزد گروههای تصمیم ساز نسبت به موضوع اساسی خصوصی سازی شدیداً آلرژی وجود داشته و به هر مناسبت فضای دولتی سازی و عمومی سازی و "بخش خصوصی هراسی " اعم از داخلی و خارجی تشدید می گردد.

شیوه های نوین و علمی مدیریت دارایی در قالب قراردادهای متنوع در همه شرکتهای بین المللی نفتی امری قطعی است ، ولی اینکه دولتهایی مانند چین و عربستان اینگونه شیوه ها را در شرکتهای نفتی دولتی شان شجاعانه به اجراء در می آورند بعنوان الگو باید مورد توجه قرار گیرد.

صنعت نفت کشور ما نیز نیاز مبرم به تحول در شیوه های نوین مدیریتی و بنگاه داری داشته و تمرکز صرف به جنبه های فنی ، مانع پویایی شرکتهای ایرانی شده است.

حذف عبارت کلیدی اداره شرکت " مطابق با اصول و قواعد بازرگانی " که در اساسنامه قبلی شرکت ملی نفت بوده که در اساسنامه جدید توسط های مجلس شورای اسلامی حذف گردید، گویای نگرش غالب نسبت به این صنعت و شیوه اداره آن است.

ناکارآمدی ساختاری صنعت نفت ایران درجنبه های مدیریتی و نظام حقوقی را در کتاب "حقوق نفت ایران" تشریح کرده‌ام.

با توجه به وابستگی حیاتی کشور به صنعت نفت بعنوان یک صنعت پیشران می بایست از خبرگان کشوربرای احیای آن طلب کمک شود.