خزان بازارها در آستانه ورود به زمستان
مھدی نظیفی، تحلیلگر اقتصادی
در ماههای اخیر بازار طلا و ارز در رکود نسبی قرار دارد و اخیرا بازار مسکن و خودرو هم در سراشیبی رکود قرار گرفتند. با پیش بینی احتمال رکود بیشتر در این بازارها، ورود نقدینگی سرگردان به بازار بورس بالاخره توانست موجب رشد و رونق بیشتر بازار بورس شود. در حالی که آخرین موج ورود پول فعالین حقیقی به بازار بورس مربوط به 14 آبان بود و پس از آن تحرک جدیدی دیده نمی شد، خوشبختانه دو هفته پایانی آذرماه، سرمایه ای که فعالین حقیقی بورس طی 12 روز به صورت مداوم و فزاینده وارد بازار کردند بخش تقاضا را تحریک کرد و سوخت لازم را برای عبور شاخص از کانال 1.400 میلیون واحد و ورود به محدوده های مقاومت کانال 1.500 میلیون واحد آماده کرد. از سوی دیگر نمادهای شاخص ساز هم غالبا تمایل به مثبت و صف خرید شدن نشان می دادند و هر روز بیشتر زمینه را برای رشد شاخص فراهم می کردند. ناگهان انواع اخبار ناگوار از همه طرف به بازار بورس روانه شد همچنین حقوقی های بزرگ با انواع بازیها موجبات هراس سهامداران را فراهم کردند سپس سهامداران حقیقی وحشت زده بی محابا در صفهای فروش جای گرفتند. ولی از آنجایی که در سایر بازارها رونقی ندیدند باز به تدریج به بازار بورس برگشتند ولی با زیان ارزان فروشی سهامشان.
در شرایط کنونی که افت نسبی ارزش برابری دلار با سایر ارزها و رشد خوب قیمتهای جهانی زمینه را برای اقبال سهامداران به بورس بویژه سهام کمودیتی محور فراهم کرده چرا سازمان بورس مراقبت کافی نمی کند تا شاهد ریزشهای بی پایه و اساس بازار نباشیم؟ نتیجه این آسیبها به اعتماد مردم، محروم کردن آنها از تنها بازار پررونق کشور یعنی بورس است.
وقایع چند روز اخیر بازار نشان داد وقتی ساز و کار قانونی مناسب و دقیقی برای کار بازارگردانها وجود نداشته باشد رفتار بازارگردانها به رفتار معامله گران حقوقی های سودجوی شرکتها بیشتر گرایش پیدا می کند تا اهداف تعریف شده، واریز هزار میلیاردی صندوق ملی توسعه هم بدلیل ناچیز بودن آن در مقابل حجم بزرگ بازار به حرکت مورچه زیر پای فیل بیشتر شبیه است تا اهدافی که برای آن تعریف شده است.
مدیران سازمان بورس بدون توجه به نگرانیهای بازار، همانطور که بدون انعقاد قرارداد بازارگردانی(از شروط پذیرش) در تخلفی آشکار اجازه دادند سهام شستا عرضه شود و برای این شاهکارشان فخر کردند. با ادامه اینگونه تخلفات مانند قیمت گذاری بیش از واقع سهام «وسپهر»، تغییرات خلق الساعه عرضه اولیه سهام «بوعلی»، زمینه روند نزولی بازار بورس را فراهم می کنند. حقوقی بزرگ شستا تنها رسالتشان را تحریک سهامداران خرد و حرکت دادن آنها برای فروش سهام می دانند تا سهام آنها را ارزان صاحب شوند. از نظر بزرگی ارزش بازار که نماد شستا به ویژه دارد و اثرگذاری بسیار روی بازار، عجیب است که مدیران سازمان بورس کماکان در برابر تخلفات حقوقی های بزرگ بازار ساکت هستند و روی مصاحبه‌ها، که با اثرگذاری در قیمت‌ها مصداق قیمت سازی است، نظارتی ندارند.
در حال حاضر شاخص بورس به رغم نوسانات، حمایت شدیدی در کانال 1.400 در محدوده بین 1.420 تا 1.480 از خود نشان میدهد. در عین حال در هفته پیش رو با ورود تدریجی سرمایه های حقیقی به بازار بورس، شاخص میل به افزایش را همچنان نشان خواهد داد. شاخص کل در فرصتهای بدست آمده به سمت کانال 1.500 سری خواهد زد. شاخص کل در صورت عبور از1.500هر چه بالاتر برود با محدوده های متراکم تر مقاومتی و البته ناپایدارتر روبرو خواهد شد. پس از گذشتن از مقاومت 1.600 مقاومت بعدی 1.720 خواهد بود که هر یک از این مقاومتها می توانند سرعت حرکت شاخص را بشدت کند و زمان گذر از این مقاومتها را طولانی تر کنند. بازیهای این چنینی شاخص کل تا نزدیک به پایان سال 99 ادامه خواهد داشت.
نکته قابل توجه این است که تا اوائل سال میلادی 2021 و حتی پس از آن، به دلیل یادآوری خاطرات تلخ ریزش اواخر تابستان امسال، رشد شارپی در محدوده های بالای 1.500 وجود نخواهد داشت. شاخص در صورت ورود به کانال 1.300 هم به شدت ناپایدار بوده بسرعت به کانال بالاتر صعود خواهد نمود. دلیل این رفتار شاخص این است که ریزش شدید قیمتهای سهام از اواخر مرداد ماه امسال، سهامداران حقیقی را به اخبار اقتصادی بخصوص اخبار سیاسی حساس نموده است پس به اینگونه اخبار بشدت واکنش نشان داده، میل به گریز از ریسک در آنها شدید خواهد بود.
شاخص هم وزن که 12 روز مثبت را دیده بود، دوشنبه و سه شنبه و چهارشنبه منفی شد. این مهم است، چرا که نشان داد نمادهای کوچکتر بازار بورس هم در حال حاضر نمی توانند به خوبی مرزهای حمایتی خود را حفظ نمایند و برای صعود نیازمند حرکت نمادهای بزرگ شاخص ساز هستند. شاخص هم وزن میانگین 103 روزه خود را شکسته است پس تا حدود یکماه آینده میل بیشتری به ماندن در پایین ترین ارقام 400 هزار واحد خواهد داشت. پس از آن تا نزدیک به پایان سال شمسی هم بعد از گذشتن از مقاومتهای 435 و 444 و 451 و 466 و 471 در نوسانات صعود و نزول خواهد بود که غالبا سرعت سقوط آن بیشتر از سرعت صعود است. ضمنا شاخص هم وزن وقتی در حال صعود باشد به تعادل بازار بورس موقتا کمک خواهد نمود.
برای پیش بینی بازار بورس در سال 1400 هنوز اطلاعات کافی وجود ندارد ولی بنظر می رسد برای ناپدید شدن ابرهای تیره اطلاعات، تا اواخر بهمن ماه باید منتظر ماند تا آفتاب اطلاعات واقعی بازار خود را نشان دهد. نمادهای بزرگ شاخص ساز در دوهفته اخیر در فاز اصلاح بودند یعنی تمام تلاشهای ناهماهنگ دولت و مجلس با هدف ایجاد رونق دوباره در بازار بورس ناموفق بوده است.
مواردی چون: بودجه بازی رئیس جمهور و تیم اقتصادی دولت درباره نرخ رویایی دلار 11 هزار تومانی با تکیه بر منابع ناپایدار و اشکال جدید استقراض، آشفتگیهای سیاسی در مصوبات مجلس، طرحهای کارشناسی نشده در کمیسیونهای اقتصادی مجلس و دولت که نمیتواند آسیبهای اساسی به اقتصاد کشور را جبران کند، نشانه های عدم لغو تحریم‌های اقتصادی، تمرکز بر منافع دعواهای جناحی و سیاسی به جای اصلاحات جدی در صحنه اقتصاد داخلی، نبود چشم انداز رونق اقتصادی، ناامیدی از گشایشهای واقعی در صحنه اقتصادی و سیاسی کشور، بی توجهی شدید به نفسهای بی رمق بخشهای تولیدی کشور، شرایط فروش نقدی و گرانی مواد اولیه تولید داخلی در حالی که همین مواد در خارج از ایران با تخفیف های محیرالعقول با شرایط پرداخت آسان فروخته می شود، بدقولی دولت در صنعت فولاد که بلافاصله با جلوگیری از افزایش قیمت آن مواجه شد، عدم تمرکز دولت به اقتصاد کشور که ظرف سه سال 20 درصد کوچکتر شده و تمرکز بر فروش ارزان کالاهای ایرانی از جمله نفت در خارج از کشور، ناموفق بودن سیاستهای اقتصادی پراشتباه دولتهایی که شناختی از اقتصاد علمی روز دنیا نداشتند ولی بدون احساس مسئولیت شعار می دهند «تنها کسانی هستند که اقتصاد ایران را می فهمند» ولی به اینکه شاخص فلاکت در ایران به آستانه ۷۰درصد رسیده بی اعتنایند، ریزش سهام پالایش یکم به زیر قیمت خرید ۱۰ هزار تومان به رغم تخفیفهای ظاهری، ابتکارات بی پایه و اساس در بازار بورس، بازیهای بی بنیاد بانک مرکزی در بازار ارز و سکه، بازیهای کور دولتی ها با سرمایه های مردم، عدم توجه به دستمزدها که بسیار پایین تر از آن است که بتواند کمکی به رونق بازارها بکند، در نهایت شرایط جدید مصوبه اخیر مجلس برای ریاست جمهوری که به جای اینکه شرط نداشتن پرونده فساد کاندیداها و اطرافیان و معاون دوره مدیریتشان را عمده کند، شرایط خاص بسیار تنگ تری برای ریاست جمهوری می گذارد، را وقتی فعالین و تحلیلگران اقتصادی بازارها که تجربه، بینش علمی، مشاهدات عینی هرروزه از واقعیت بازارهای کنونی کشوردارند و در تحلیل سوابق تاریخی فعل و انفعالات اقتصادی بازارهای کشور هم دولتهای ناموفق بسیار را شاهد هستند، رونق موقتی هر از گاه بازارهای ایران هنوز نمی تواند اعتماد و خوش بینی درازمدت قابل اتکایی به آنها بدهد.
یاد شعر مولانا می افتیم:
آن چاره همی‌کردم، آن مات نمی‌آمد / آن چاره لنگت را، آخر چه اثر باشد؟
از مات، تو قوتی کن، یاقوت شو او را تو / تا او تو شوی، تو او، این حصن و مفر باشد
