اقتصاد خلاق و توسعه شهری
فرضعلی سالاری سردری-کنشگر برنامه ریزی و توسعه منطقه ای- شهرها در طول تاریخ به طور پيوسته محل تغيیر و تحولات بنيادي تمدن بشری بوده و به عنوان خاستگاه خلاقیت، تمدن و توسعه هستند. آنها از گذشتههای دور ابزاری برای تحرک، تمرکز و مجرای تفکرات خلاق انسان بودهاند. شهرها تفکرات (اندیشه) را به نوآوریهای تکنیکی و هنری، اشکال جدید تجارت و صنایع و اقدامات تامین کننده رفاه، اجتماع و تمدن بشری تبدیل کردهاند.
یک شهر مجموعه ای از عوامل به هم پیوسته اجتماعی، فرهنگی، طبیعی و نظایرآن است که در بستر محیط مکانی - فضایی شکل گرفته است، شهرهای یک جامعه که دربردارنده فرهنگها، آداب و رسوم و مرکز استعدادهای گوناگونی هستند، هر یک ظرفیتی خاص در برخی از زمینه های نوآورانه در اقتصاد خلاق دارند.
در عصری که پیشرفت اقتصادی تحت لوای صنایع بزرگ صرفا نمی تواند پیشران یک کشور باشد، توجه ویژه به خلاقیت و صنایع خلاق در هر یک از شهرهای یک کشور در حال توسعه می تواند ضامن حفظ فرهنگ و اقتصاد آن کشور باشد. در این شهرها پیوند میان مردم، صنعت و فرهنگ در قالب صنایع فرهنگی بروز می یابد.
در عصر پسامدرن، اقتصاد فرهنگی نقش حائز اهمیتی در توسعه اقتصادی شهرها دارد و دلیل این امر تاثیرگذاری پررنگ متغیرهای اقتصاد فرهنگی در برنامههای تحول اقتصادی شهرهای جهان میباشد. در همین راستا در سده بیست و یکم، جذب نخبگان و استعدادهای خلاق به یکی از مهمترین ابزارهای شهرها برای رشد و بالندگی اقتصادی تبدیل کرده است.
شهر؛ مكاني است كه در آن ترکیبات نوینی از فرهنگها و اقتصادها در حال ظهور و توسعه است و فرهنگ كالايي براي توسعه اقتصاد شهرها و اقتصاد فرهنگي خلاق آن میباشد. ارتقای فرهنگ گردشگری شهری، به عنوان چشمانداز بسیاری از طرحهای توسعة شهری با کارکرد ویژه و برای تنوع بخشی اقتصادی، توسعه متوازن زیستی و پایدار، جایگزینی و کاهش صنعت آلاینده در نظر گرفته میشوند.
شهر خلاق شهری است که دربردارنده فعالیت های نوآورانه است و جذب افراد خلاق موجب قدرتمند شدن شهر و بالندگی اقتصادی آن می‌گردد. طبق این رویکرد نقش سرمایه انسانی که یک نیروی بالقوه و منبع نوآوری است و نیز محیط جغرافیایی مناسب به عنوان زمینه های مورد نیاز یک شهر خلاق معرفی میشوند.
خلاقیت و نواندیشی توسعه پایدار محیطی و مکانی با رویکرد بهره گیری از خلاقیت در کارآفرینی شهری و ایجاد مشاغل جدید (تنوع بخشی اقتصادی و همسان سازی محیط شهری با اشتغال شهری) در جوامع متراکم شهری در راستای رفع معضل بیکاری و ارتقای رفاه و کیفیت زندگی شهری از پیدایش ایده های تازه و بکر با ظاهری نوآورانه و آفرینشی نوین در حوزه های فرهنگی، صنایع بومی و هنری حکایت میکند، که این فکر خلاق و شکوفایی اقتصادی درون جامعه وجود دارد (اقتصاد درون زا و مقاومتی) و نیاز به یک بستر مناسب برای شکوفایی و جهش اقتصاد محلی و منطقه ای دارد.
خلاقیت یکی از ارکان پیشرفت است و مادامی که این رکن در هر زمینه‌ای مدنظر قرار گیرد، سبب پویایی آن خواهد بود. پیشرفت اقتصاد مکانی در پرتو توجه به صنایع خلاق از جمله مسیرهای تعالی اقتصاد خلاق آن مکان می باشد، با توجه به ظرفیت فراوان در ایران اسلامی در حوزه های مرتبط با صنایع فرهنگی و خلاق، توجه خاص به شهرهای فرهنگ پرور کشور و رشد و توسعه اقتصاد خلاق در آنها می تواند در زمینه اقتصاد داخلی اثرگذار باشد.
تمرکز، تنوع و پویایی و تحرک در محیطهای شهری با جذب نخبگان (نخبگان فکری و نخبگان مالی) منجر به خلاقیت، نوآوری و جهش اقتصادی شهرها میشود، و این امر به پویش اقتصاد فرهنگی شهرها میانجامد.
(جشنوارهها، نمایشگاهها، برندسازی شهری، زنجیره اقتصاد مکانی و منطقهای).
فعالیتهای فرهنگی و هنري، که در گذشته فرض میشد اثرات جانبی روی شکوفایی اقتصادی دارند، امروزه جایگاه بسیار مهمی از جانب سیاستگذاران و سرمایهگذاری عمومی کسب کردهاند. در ساليان اخير بحث در مورد رقابتپذيري مناطق از "متغيرهاي مكاني سخت" نظير انباشت اقتصادي، سطوح اجارهداري، قابليت دسترسي به فضاهاي اداري، قابليت دسترسي، تسهيلات فني و ترافيكي، سیستمهاي مالياتي ملي و محلي به سمت "متغيرهاي مكاني نرم" (فرهنگی- هنری- ادبی) تغيير جهت داده است. از اين متغيرهاي مكاني نرم ميتوان امكانات مسكوني، خدمات رفاهي فرهنگي و زيباييشناختي، گردشگری، جستجوي سبكهاي زندگي (ایین و رسوم)، تنوع قومي و نژادي، چشماندازهاي زيباي فرهنگي و ايجاد مكانهاي عمومي براي اهداف تفريحي و تجاري را برشمرد.
هسته اصلی اقتصاد خالق شامل تبليغات، معماري، هنرها و ابزارهاي عكاسي، هنرهاي تجسمي و عملكردي، موسيقي، ناشران، بازيهاي كامپيوتري، ابزارهاي نرمافزاري و برقي، راديو و تلويزيون است. فضاهاي عمومي بازگشترده، وجود پاركهاي متعدد، ساخت و ارتقای مكانهاي عمومي و فضاهاي مدني جدید و کیفیت آنان، توسعه ساختار جذب گردشگر، فرصتهای راهبردی برای عمل کارآفرینی و زیرساختهای فرهنگی و خلاقیت خــوشــههــای توسعه شهری و روابط فضایی در محیطهای شهری وجود دارد.
