بازارسیاه قیر در راه است؟
طرح قیر رایگان در هفته جاری بحث چالش برانگیز رسانه های خبری بود که در بهارستان دوباره مجلسی ها آن را با تصویب دو فوریت طرح الحاق یک بند به تبصره 1 قانون بودجه سال 99 کل کشور درباره تامین مواد اولیه قیر رایگان برای انجام پروژه‌های بهسازی روستاها، نوسازی مدارس و غیره مورد بحث و بررسی قرار دادند.
به گزارش خبرنگار جهان اقتصاد، اما با اعلام صریح مخالفت دولت از سوی وزیر نفت بحث چالشی تر شد و تحلیل گران حوزه انرژی براین اعتقادند که این طرح استمرار مصوبات پیشین درخصوص قیر تهاتری است که با شائبه‌های جدی روبه‌رو بوده و مجددا در دستور کار مجلس قرار گرفته است.
براساس این گزارش قاچاق قیر، مهم‌ترین نقد به این ساز و کار است و مخالفان این طرح در سال‌های گذشته رانتی شدن و قاچاق و فروش غیرشفاف بازار آن را مورد انتقاداتی شدید قرار دادند تا جایی که مجلس در قانون بودجه سال جاری از آن عبور کرد.
محمدرضا رضایی کوچی رئیس کمیسیون عمران مجلس در خصوص جزییات طرح گفته که نمایندگان مجلس در سال های 96 و 97 با تصویب طرحی، دولت را ملزم به تأمین قیر رایگان برای اجرای طرح های عمرانی کردند و با اجرای این قانون، به صورت متوسط سالانه حدود 2 میلیون تن قیر در اختیار پروژه ها قرار گرفت.
در سال گذشته نیز نمایندگان طرحی را به تصویب رساندند که بر اساس آن معادل 2 هزار میلیارد تومان، قیر رایگان در اختیار وزارت راه و شهرسازی قرار گیرد، حال نمایندگان در مجلس یازدهم نیز طرحی را تدوین کرده اند که براساس آن قیر رایگان برای اجرای پروژه ها تأمین شود.
به گفته وی یکی از مسائل و دغدغه های کنونی در تدوین طرح تأمین قیر رایگان، تعیین منابع اعتباری است، این مسئله در شرایط کنونی مورد توجه قرار گرفته که بودجه تأمین قیر از کدام ردیف های اعتباری باید تأمین شود.
این نماینده مردم در مجلس یازدهم می گوید در شرایط کنونی مقرر شده که کمیسیون عمران مجلس روزهای آینده نشست هایی را با مسئولان و کارشناسان برگزار کند تا منابع اعتباری برای تأمین 2 میلیون تن قیر رایگان مشخص شود.
درهمین زمینه وحید شیخی عضو هیات مدیره اتحادیه فرآورده های نفتی در گفتگو با خبرنگار جهان اقتصاد اظهار کرد: با توجه به شرایط نامساعد صادرات و اینکه قیرعراق جای قیر ایران را در بازار گرفته و خواهد گرفت و مبادلات پولی دچار مشکل است، استفاده از این محصول در بازارهای داخلی رونق خواهد گرفت.
وی درباره دلایل دیگر افت ارزش صادرات قیر نیز اضافه کرد: درمورد قیمت خرید مواد اولیه در ایران رقابت های سرسام آوری وجود دارد که سود بازرگانان قیر و تولید کنندگان را حذف می کند، تمامی این عوامل باعث می شود امروز بازارهای صادراتی قیر مانند قبل، بازار مناسبی نباشد به همین دلیل بسیاری از شرکت هایی که در مرکز کشور قرار دارند، از صادرات قیر فاصله گرفتند، تعطیل شدند یا با توجه به شرایط بازارهای داخلی فعالیت می کنند.
شیخی ادامه داد: به موجب این شرایط مصوبه قیر رایگان باعث می شود جاده های کشور به قیر دسترسی پیدا کنند البته اصطلاح قیر رایگان درست نیست زیرا بر اساس توضیح این ماده قانونی، نفت خام با پالایشگاه ها تهاتر می شود به طوری که در پالایشگاه ها نیز وکیوباتوم را با نفت خام و با آن نرخ تهاتر می‌شود و دستگاه های اجرایی که این وکیوباتوم ها با درصدهای مشخص در اختیارشان قرار می گیرد، آن را با قیر تهاتر می کنند و درواقع همانند سنوات گذشته به آن قیر تهاتری گفته می شود و قیر رایگان نیست.
وی افزود: ورود قیر تهاتری در کشوری که منابع قیری بسیاری دارد، دست وزارت راه یا شهرداری ها را باز می کند که هم پروژه های نیمه تمام جاده ای را به اتمام برسانند و هم به ترمیم جاده های آسیب دیده مبادرت کنند چراکه از ۲ سال گذشته آسیب های جدی از طریق سیل و زلزله در کشور به جاده ها وارد شده‌است.
عضو هیات مدیره اتحادیه فرآورده های نفتی گفت: سال های گذشته مقدار این قیر تهاتری را ۴ میلیون تن در نظر می گرفتند که به دلیل حجم زیاد تحقق پیدا نمی کرد و باعث اختلاف دستگاه ها و وزارت نفت بود اما امسال درخواست ۲ میلیون تن قیر ارایه شده است.
شیخی افزود: هنگامی که تهاتر اتفاق می افتد مبلغ ۲ میلیون تن قیر با خوراک پالایشگاه تهاتر می شود یک فعل و انفعال قانونی و شفاف اقتصادی به نام تهاتر اتفاق می افتد و زنجیره تهاتر تا پایان به صورت تهاتری ادامه دارد و بهترین اصطلاح قیر تهاتری است.
وی گفت: وزیر نفت سال های قبل با قیر تهاتری مخالفت داشت اما عمده مخالفت آن به دلیل حجم آن بود که به نسبت ۴ میلیون تن کاهش یافته و به ۵۰ درصد رسیده است و اگر آقای زنگنه دیدگاهی در ارتباط با تخلفی در این مساله دارند، دستگاه های نظارتی باید در این حوزه نظارت را بیشتر و دقت بیشتری داشته باشند.
وی بیان کرد: کشور به انجام کارهای عمرانی نیاز دارد و سرمایه کلانی در بخش جاده ها وجود دارد که در صورت عدم نگهداری آسیب جدی به آن سرمایه وارد می شود و باید سالانه هزینه ای بابت نگهداشت جاده ها و راهداری اختصاص پیدا کند؛ چه کشور دارای شرایط خوب باشد و چه مانند شرایط کنونی دارای کارکردهای ضعیف باشد مجبور هستیم از راه های کشور به عنوان یک سرمایه نگهداری کنیم.
