کرونا و فاصله گذاری اجتماعی
رضا پدیدار
تحلیلگر اقتصادی
سردرگمی و فضای ملتهب حاکم بر اکثر کشورهای جهان که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در امر فاصله گذاری اجتماعی نقش آفرینی می کنند، موجب شده است که آثار خود را بر کلیه فعالیت ها حاکم کند، از قدیم می گفتند پدرعلم اقتصاد، علم اجتماع است و این روزها نمود آن را کاملا مشاهده می کنیم. فاصله گذاری اجتماعی این روزها معتبرترین راه برای کند کردن بیماری کووید۱۹ شناخته شده است اما همه افراد امکان دورکاری ندارند. خیلی از کارکنان شاغل یدی یا خدماتی همچنان مجبورند برای کار کردن بیرون از خانه بروند.
خبرگزاری رویترز با استفاده از داده های مکان یابی میلیون ها گوشی هوشمند در آمریکا مجموعه نقشه ها و نمودارهایی را منتشر کرده که نشان می دهد عادات سفر از زمان شروع فاصله گذاری در این کشور تغییر کرده است. این داده ها نشان می دهد بین درآمد و اجرای فاصله گذاری اجتماعی و اقتصادی رابطه قوی وجود دارد. یکی از این نقشه ها که داده های درآمد و عادات مسافرت را مقایسه کرده نشان می دهد در مناطقی با درآمد بالا میزان رفت و آمد مردم کمتر است و حتی در بخش هایی که درآمد بالا دارند تقریبا هیچ رفت و آمدی صورت نمی گیرد، یعنی بسیاری از ساکنین آن مناطق امکان دور کاری دارند. به همین ترتیب اجرای فاصله گذاری اجتماعی برای خیلی از کارگران کم درآمد غیرممکن است. در مناطق کم درآمد تنوع بیشتری در عادت رفت و آمد مردم وجود دارد. برخی ها کمتر رفت و آمد می کنند اما خیلی ها به همان میزان قبل و یا حتی بیشتر از حد معمول رفت و آمد دارند. دلیل این موضوع آن است که ساکنین این مناطق گزینه دیگری پیش روی خود ندارند. فاصله گذاری اجتماعی ، اقتصادی امتیازی نیست که هر شهروندی تمکن مالی برای آن داشته باشد. سرکار نرفتن یعنی از دست دادن شغل و از دست دادن شغل یعنی نداشتن درآمد. در برخی موارد ادامه رفت و آمدها به معنی اعتراض و نافرمانی مدنی است.
به گزارش رویترز در بخش هایی که در انتخابات آمریکا در سال ۲۰۱۶ رای داده اند و اغلب مناطق روستایی را شامل می شوند در مقایسه با مناطق شهری و جوامعی که جوان تر هستند تغییر محسوس در عادات سفر مشاهده نشده است. بنابراین این جمله که عمدتا شنیده می‌شود ویروس کرونا کاری به نژاد، طبقه یا کشور خاص ندارد، شاید روی کاغذ درست باشد اما در عمل این چنین نیست .
اما در عمل در دنیای واقعی مثل هر مورد دیگری، کرونا هم آسیب پذیرترین اقشار جوامع را بیشتر هدف قرار می دهد چون آن ها بیشتر در معرض ابتلا هستند. در این رابطه طرح فاصله گذاری هوشمند می تواند اثرات اجتماعی و اقتصادی آن را در مدل های متعارف و یا امتحان شده در اختیار مدیران جامعه قرارداده و سپس نتایج هر مرحله از اجرا را مورد ارزیابی و سپس در تناسب اقتصادی ، اجتماعی پیاده سازی نماید.
در این رابطه باید گفت که کرونا طرح فاصله گذاری هوشمند را در اکثر کشورهای جهان موجب گردید و بر پایه این مدل روزآمد، موجب شد که با حفظ فاصله بهداشتی و نیز دیگر تدابیر بازدارنده از زیر پا گذاشتن فاصله بهداشتی و دیگر تدابیر عمومی در این امر مهم موجب توزیع مناسب اقتصاد در جامعه شود لذا اگر مدل های تدوین شده دراین زمینه برای کشور های غربی را معیار سنجش قرار دهیم از سرگیری کار در بخش خصوصی می تواند به میزان زیادی از طرح فاصله گذاری اجتماعی را پایان داده و نتایج حاصل از آن یعنی فاصله گذاری اقتصادی را محدود و یا حتی پایان دهد؛ از این رو کشورهای فراوانی را می توان مثال زد که خانه نشینی و دور کاری را همچنان پایدار نموده و تعدیل منابع اقتصادی را برای اقشار متوسط جامعه فراهم کرده اند..
در این رابطه و بر اساس مدل های جهانی در مقابله با ویروس کرونا باید گفت شرکت های دانش بنیان و استارت آپ ها می توانند در تب و تاب اپیدمیک این بیماری وارد شده و بدون شتاب و با برنامه ریزی منسجم ضمن مقابله با بیماری فوق، طرح فاصله گذاری اقتصادی، اجتماعی را قوت بخشند. در این میان باید مراقب باشیم که پیاده سازی طرح با جامعه گسترده بخش خصوصی همگام باشد و در ثانی یک نقشه مقابله با بیماری فوق را دنبال نموده و رصد افراد مشکوک را مورد توجه قرار دهد. فرآیند متمرکز برای بهره گیری داده های شهروندان در کشورهای مختلف نشان گر جلوگیری از فرآیند از هم گسیختگی داده ها یا پیچیدگی جمعیت، سکونت های غیر رسمی ، حاشیه نشینی و جمعیت شناور در استان و شهرستان ها ی مختلف ایجاد نماید که در این حالت با کمک و مدد گرفتن از مدیران شرکت های دانش بنیان می توان از مدل نظام تکمیل داده ها استفاده نموده و طرح فاصله گذاری اجتماعی و اقتصادی را به مرحله نهایی خود نزدیک و یا اجرایی نمود.
فراموش نکنیم که در اکثر کشورهای جهان یکی از محورهای فاصله گذاری اجتماعی و حفظ فعالیت های اقتصادی، ضرورت در اختیار داشتن یک سامانه هوشمند را گوشزد می کند که از طریق آن بتوان ظرفیت دورکاری در سازمان ها و ادارات و کلیه نهادها را تنظیم و در صورت مناسب بودن به اندازه خود به پویایی نزدیک کنیم. در این حالت کلیه افراد در اجرای این طرح مشارکت نموده و دولت می تواند با کمک بخش خصوصی نسبت به آن دسته از افرادی که طرح فاصله گذاری اجتماعی را اجرایی نموده اند، شناسایی و با اهرم های مختلف مثل دستیابی به کف اقتصاد خانواده و یا فرد انگیزه آنان را جلب و هدایت نماید.
در ضمن یکی از مهم ترین اهداف هر سامانه هوشمندی برای رسیدن به یک مطلوب، آگاهی است که با استفاده از فناوری های ارتباطی و اجرایی می توان آن را ردیابی و به مرحله اجرا درآورد. در خاتمه ذکر این مطلب ضروری است که دو راهبرد کشف زودرس موارد ابتلا و ردیابی مخاطب در مواقع اثبات مشکوک یا مبتلا بودن فرد به بیماری می باید مورد توجه قرار گیرد تا در کریدورهای ارتباطی بتوان از مداخلات موردی پرهیز نموده و با ایجاد یک فضای فاصله گذاری هوشمند بتوان در به راه انداحتن کسب و کارها و حفظ فاصله گذاری اجتماعی به مطلوبیت فاصله گذاری اقتصادی دست یافت. در این باره طرح پلکانی دولت می تواند در قالب نظام هوشمند بهره گیری از شرکت های دانش بنیان و استارت آپ ها به مرحله اجرایی خود دست یابد.
