گزارش مقدماتی -تحلیلی زمین لرزه ۱۲ دیماه سنگان در مرز استانهای خراسان رضوی و جنوبی
زمین لرزه سنگان در مرز دواستان خراسان رضوی و جنوبی در ساعت ۷:۵۹ دقیقه صبح ۱۲ دی ماه ۱۳۹۸ اتفاق افتاد. این زمین لرزه در حوالی سنگان و مرز استانهای خراسان رضوی و جنوبی رخ داد و در سایر شهرستان‌های اطراف هم احساس شد. در ساعات اولیه پس از رخداد زمین لرزه اصلی، دو تیم ارزیابی از امداد و نجات شهرستان خواف به منطقه اعزام گردیدند. در ادامه نیز سه تیم عملیاتی از تایباد و تربت جام، برای برآورد خسارات و انجام عملیات امداد راهی منطقه زلزله زده شدند. همچنین تیم امداد هوایی و بالگرد خراسان رضوی در آماده‌باش قرار گرفت. تیم‌های امداد و نجات در بخش‌های مرکزی به ویژه دهستان کرات و میان ولایت شهرستان تایباد مستقر شدند و براساس ارزیابی اولیه، گزارشی درخصوص خسارت شدید به سازهها و زیرساخت ها اعلام نشد. همچنین انبار مرکزی هلال احمر و نیروهای هلال احمر شهرستان تایباد در آماده باش کامل قرار گرفت تا در صورت اعلام نیاز، اقلام درخواستی، از شهرستان خواف بلافاصله به این شهرستان ارسال شوند. در این راستا و برای تسهیل در امداد رسانی تیپ ارتش نیز به منطقه اعزام شد.
ارزیابی ۲۳ روستای شهرستان خواف حاکی از عدم خسارت جانی در مناطق زلزله زده این شهرستان است. برخی گزارش‌ها از این مناطق فقط حاکی از تلفات دام است. تیم‌های عملیاتی امداد و نجات خواف، رشتخوار، تایباد و تربت‌جام از این استان و ۲ تیم امدادی از هلال احمر استان خراسان جنوبی در منطقه حاضر شدند. اهمیت این زمینلرزه در تقابل با صنایع معدنی استان: مجتمع سنگ آهن در مجموع با ذخیره یک میلیارد تن، یکی از ۱۰ معدن بزرگ سنگ آهن جهان است. این معدن در فاصله کمی از کانون رخداد زمین لرزه سنگان قرار داشت. با این حال طبق ارزیابی و بازدیدهای به عمل آمده از شرکت‌های معدنی در مجتمع سنگ آهن سنگان خواف زمین لرزه تاکنون خسارتی به راه‌های ارتباطی، تاسیسات آب، برق و گاز این منطقه وارد نکرده و زیرساخت‌های معدنی سالم ماندند. زمین لرزه خسارت جانی و مالی در معادن این منطقه به همراه نداشته و تجهیزات لجستیکی در آمادگی کامل برای ارایه خدمت به خسارت دیدگان احتمالی زمین لرزه می‌باشد. کانون این زلزله ۴۱ کیلومتری سنگان خواف و ۴۷ کیلومتری نشتیفان این شهرستان در استان خراسان رضوی و ۵۶ کیلومتری حاجی آباد استان خراسان جنوبی ثبت شده است.
شهرستان ۱۴۰ هزار نفری خواف در ۲۶۷ کیلومتری جنوب مشهد واقع است. بررسی تحلیلی پارامترهای مبنایی زمین لرزه و پس لرزه های آن: به گزارش موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران کانون سطحی این زمینلرزه در طول جغرافیایی ۳۲/۶۰ و عرض جغرافیایی ۰۳/۳۴ واقع گردید. در این زمینلرزه تلفات جانی اعلام نشده، با این حال ارزیابی‌های تکمیلی در دست انجام است. بزرگترین پس لرزه ساعات اولیه پس از رخداد زمین لرزه اصلی با بزرگی ۶/۴ در ساعت ۱۳:۳۳ یعنی در حدود ۵/۵ ساعت پس از رخداد زمین لرزه اصلی به وقوع پیوست. نقشه ارائه شده در خصوص کانون سطحی زمین لرزه و شدت آن، نشان از حس شدن زمین لرزه تا شعاع حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ کیلومتری از کانون زمین لرزه اصلی است. شرایط پارامترهای لرزه شناختی این زمین لرزه و پسلرزههای ناشی از آن احتمال رخداد پسلرزههای با بزرگی بیشتر از ۵ در این محدوده را ضعیف نشان میدهد. لذا با توجه به جمیع موارد یادشده بویژه تراکم جمعیتی و پیش بینی احتمالاتی درخصوص رخداد پسلرزههای این زمین لرزه احتمال رخداد پسلرزههای مخرب و تاثیرگذار به دنبال رخداد آن پایین است. با این حال احتمال رخداد پسلرزه با بزرگی ۴ تا ۸/۴ برای
آن وجود دارد. 
شکل ۱: کانون سطحی زمین لرزه سنگان و نقشه هم شدت آن به گزارش مرکز زلزله شناسی اروپا - مدیترانه
با توجه به قرارگیری کانون سطحی این زمینلرزه در مرز دو استان خراسان رضوی و جنوبی این زمین لرزه در شهرستان‌های خراسان رضوی و جنوبی نزدیک به کانون سطحی زمینلرزه حس شد. با این حال با توجه به عمق کانونی ۸ کیلومتری این زمینلرزه به گزارش موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، درصورت ایجاد خسارت، این خسارات در حوالی کانون سطحی زمین لرزه متمرکز خواهند شد. نقشه تراکم جمعیتی در شعاع ۱۰۰ کیلومتری کانون سطحی زمین لرزه نشان از منطقه کم تراکم از لحاظ سکونتگاههای انسانی در این محدوده است. باوجود اینکه ساز وکار کانونی گسل مسبب این زمینلرزه تا ساعات اولیه پس از رخداد زمین لرزه اصلی اعلام نگردیده بود، شرایط گسلهای موجود در منطقه، نوع رخداد پس لرزهها و دیگر شرایط زمین شناسی ساختاری موجود در این منطقه احتمال فعال شدن گسلی با سازو کار امتدادلغز در این منطقه را متحمل تر نشان می داد که با اعلام سازوکار کانونی زمین لرزه توسط مرکز زمین لرزه شناسی اروپا - مدیترانه در روز اول بعد از رخداد زمین لرزه اصلی تحلیل یاد شده را تاییدنمود. 
شکل۲: سازو کار کانونی زمین لرزه سنگان در شرق ایران
