حذفِ نگران کننده گوشت و سویا از سبدِ تغذیه خانوارهای کم‌درآمد
فقدان مصرف گوشت قرمز را می‌توان با پروتئین سویا جبران کرد اما در شرایط کنونی با افزایش قیمت این محصول که ناشی از وارداتِ بی‌رویه است، مصرف آن از هفته‌ای دو الی سه مرتبه به ماهانه دو یا سه بار رسیده است.به گزارش ایلنا، این روزها انتشار فهرست واردکنندگان دریافت‌کننده ارز دولتی تلاطماتی را در فضای عمومی و مجازی موجب شده است. رویکردها به این موضوع، عموما انتقادی و حاکی از نگرانی‌ست. براساس این فهرست، بخش قابل توجهی از سهم اقلام و کالاهای وارداتی، محصولات غذایی و کشاورزی هستند که فقدان یا کمبود آنها موجب مشکلات عدیده‌ای نه‌تنها در سبد غذایی مردم، بلکه در حوزه اشتغال و تولید در کشور می‌شود. هرگونه افزایشی در قیمت یکی از اقلام وارداتی که به‌خصوص در سبد غذایی مردم قرار دارند، می‌تواند عواقب نگران‌کننده و غیرقابل پیش‌بینی‌ای داشته باشد. با این حال، نحوه واردات و قیمت‌گذاری روی این کالاها و نوع کالاها بسیار محل مناقشه است. در کنار مواد اولیه مندرج در لیست، مواد و کالاهای فرآوری شده‌ای هم قرار دارند که بعضا ظرفیت تولید آنها در کشور موجود است. دانه سویا به‌عنوان یک ماده اولیه کشاورزی بسیار مهم و کنجاله سویا به‌عنوان یک محصول فرآوری‌شده دانه سویا ازجمله مواد کشاورزی و غذایی بسیار مهمی هستند که در فهرست مورد بحث، ارز دولتی برای واردات آنها تخصیص داده نشده است. در خصوص واردات این دو قلم کالا، سپیده امامی (دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان سویا خوراکی (یا پروتئین سویا) اظهار داشت: دانه سویای تولیدی در ایران کفاف واحدهای روغن‌کشی داخل را نمی‌دهد و صرفا در مناطق خاصی مانند دشت گرگان، دشت مغان و مازندران کشت می‌شود. بنابراین ناگزیر از واردات دانه سویا هستیم. وی در رابطه با وضعیت کنونی واحدهای روغن‌کشی، بیان کرد: تعداد آنها در داخل بسیار افزایش یافته‌است. این امر به رشد قابل توجه تولید داخلی کنجاله سویا از دانه سویای وارداتی طی سال‌های اخیر برای تامین غذای دامداری‌ها، مرغداری‌ها و همچنین مواد اولیه واحدهای تولید پروتئین سویا منجر شده است. تا ۳-۴ سال پیش، حجم تولید سالانه به ۵۰ هزار تن رسیده بود ولی در حال حاضر، با توجه به ظرفیت‌های ایجاد شده، رقم تولید می‌تواند از این هم فراتر برود. از همین روی، ما نیازمند واردات دانه سویا هستیم.امامی سپس به مشکلات واحدهای روغن‌کشی و پروتئین سویا پرداخت و گفت: به‌خاطر بالابودن قیمت مواد اولیه که مستقیم یا غیرمستقیم به تولید کنجاله و پروتئین سویا مرتبط هستند و فقدان نقدینگی، واحدهای تولیدی این عرصه با مشکلات بسیار زیادی مواجه شده‌اند. همه آنها اکنون با یک‌سوم ظرفیت کار می‌کنند. اگر قیمت مواد اولیه و هزینه‌های تولید با همین روند کنونی بخواهد افزایش یابد، بسیاری از واحدهای تولیدی از کار خواهند افتاد. وی افزود: امروز هزینه کارگر برای واحدهای تولیدی بالا هست. البته در مورد افزایش دستمزد، امری طبیعی است که نمی‌توان انتظار عدم افزایش آن را داشت ولی آنچه مشکلات را افزون‌تر می‌کند، کاهش فروش پروتئین سویا در بازار است که ایجاد معضل مضاعف کرده است. پروتئین سویا برای بسیاری مردم (افراد کم‌درآمد و طبقه متوسط رو به پایین) یک جایگزین مناسب و پرمصرف به‌جای گوشت قرمز بوده است. با توجه به اینکه بسیاری از آنها توان خرید و مصرف کافی گوشت قرمز را ندارند، این فقدان را معمولا با پروتئین سویا جبران می‌کنند. اما در شرایط کنونی با افزایش قیمت این محصول، مصرف آن از هفته‌ای دو الی سه مرتبه به دو الی سه بار در ماه رسیده و متاسفانه سبد معیشت و تغذیه مصرف‌کنندگان محصولات واحدهای تولیدی ما بسیار کوچک شده است. احسان اسماعیلی (مدیر یکی از واحدهای روغن‌کشی کشور) نیز اعتقاد دارد: پروتئین سویا قابلیت جایگزینی برای گوشت قرمز و ماده اولیه تولید محصولات پروتئینی از قبیل سوسیس و کالباس را دارد اما در ایران کیفیت تولید آن، به دلایل مختلف ازجمله مواد اولیه نامرغوب در قیاس با کیفیت تولیدات جهانی از استانداردهای پایین‌تری برخوردار است و موجب شده مصرف داخلی آن عمومیت نیابد که بررسی این مشکل خود نیازمند مجالی دیگر است. وی با تاکید بر اینکه درآمد صنایع روغن‌کشی و ادامه فعالیت مرغداری‌ها وابسته به این محصول است، اظهار داشت: به دلیل ظرفیت پایین تولید دانه سویا، کمتر کسی با واردات این محصول که یک ماده اولیه استراتژیک است، مساله دارد چراکه حیات کارخانجات روغن‌کشی وابسته به واردات دانه سویا است و در صورت فقدان این ماده اولیه، بسیاری کارشان را از دست خواهند داد. بنابراین باید اجازه داد واردات دانه سویا صورت گیرد تا در روند تولید کنجاله سویا مانعی ایجاد نشود. وی ادامه داد: اکنون انتقادات بیشتر معطوف به واردات کنجاله سویا است چراکه توانایی تولید آن در داخل وجود دارد. با این وجود، به‌خاطر نیاز بالا و فوری مرغداران، در صورت اجازه واردات کنجاله سویا، دولت باید سیاست‌های تنظیمی خاصی برای حمایت از واحدهای تولیدکننده داخلی وضع نماید. اسماعیلی در پایان، بیان داشت: باید روی کنجاله وارداتی تعرفه حداقل بین ۱۰-۱۵ درصد اعمال شود تا واردکنندگان آن را با قیمت بسیار ارزان نتوانند در بازار عرضه کنند و عرصه را بر تولیدگران داخلی تنگ کنند. برخلاف بهانه‌ای هم که مرغداران عموما مطرح می‌کنند مبنی بر اینکه اعمال تعرفه روی کنجاله وارداتی، قیمت مرغ را به‌شدت افزایش می‌دهد آنالیزهایی انجام شده که مغایر با این استدلال است و تاثیر افزایش قیمت کنجاله وارداتی را روی هزینه تمام شده مرغ بسیار ناچیز نشان می‌دهد.
