وزارت صمت فاقد بدنه مناسب در توسعه کسب وکارهای کوچک و متوسط است

مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در یکی از آخرین گزارش های خود با بررسی دقیق بحث حوزه فرش دستباف ایران به وضعیت حال حاضر وزارت صنعت در حوزه توسعه کسب وکارهای کوچک و متوسط و همچنین توسعه روستایی و فقرزدایی پرداخته است. به گزارش جهان اقتصاد در این گزارش آمده است: فرش دستباف ایرانی، زبانزد عام و خاص و کشورهای مختلف جهان است. نمی شود نامی از فرش دستباف برده شود و نام ایران بعد از آن نیاید. مرکز پژوهش های مجلس به بررسی وضعیت فرش دستباف ایران با تأکید بر فرش دستباف روستایی پرداخته است. طبق این گزارش، فرش دستباف از صنایعی به شمار می رود که نقشی اساسی در اشتغال زایی و تأمین نیاز اقتصادی خانواده ها و درعین حال، رشد اقتصادی کشور دارد. با وجود اینکه قوانین و مقررات متعددی به خصوص پس از انقلاب اسلامی به منظور توسعه فرش دستباف به تصویب رسیده است؛ ولی فرش دستباف، رونق سابق خود را به خصوص در نواحی عشایری و روستایی ندارد و همانطور که آمارها نشان می دهد، سهم ایران از بازارهای جهانی از ۴۱ درصد در سال ۲۰۰۳ به ۳۱ درصد در سال ۲۰۱۳ کاهش یافته است. علاوه بر این ارزش افزوده واقعی فرش دستباف ایران (به قیمت ثابت ۱۳۹۰) در دوره (۱۳۸۳-۱۳۹۱) کاهش حدود ۶۰ درصدی را تجربه کرده و از ۱۲۲٫۵۳ میلیارد ریال به ۴۹٫۵۱ میلیارد ریال رسیده است. به نظر می رسد مشکلات ساختاری و مدیریتی فرش دستباف، مانع از رشد جهشی و حضور رقابت پذیر این صنعت و نقش آفرینی آن در الگوی پیشرفت و عدالت و اقتصاد مقاومتی شده است. مرکز پژوهش ها همچنین نوشته است: «به نظر می رسد یکی از دلایل اساسی فراموشی تدریجی بافندگان به خصوص در نواحی روستایی و عشایری، گذار تمرکز حمایت های دولتی از بافندگان واقعی به سمت تجار و بازرگانان، کاستی در بدنه ساختاری مدیریت فرش دستباف و ناکارآمدی نظام برنامه ریزی و مدیریت فرش دستباف باشد. طبق مصوبه شورای عالی اداری مورخ ۲۰/۱/۱۳۸۲ تحت عنوان «ساماندهی ساختار مدیریتی فرش دستباف»، کلیه امور مربوط به سیاست گذاری، برنامه ریزی، نظارت و هدایت و حمایت صنعت فرش دستباف از سایر دستگاه های اجرایی منتزع و در یک واحد سازمانی در حوزه مرکزی وزارت بازرگانی تجمیع شد. اجرای این مصوبه سبب از دست رفتن بدنه لازم برای مدیریت فرش دستباف، به عنوان یکی از مهمترین هنرصنعت های کشور شد که نقش عمده ای در تأمین منابع ارزی، توسعه روستایی و حفاظت از آثار هنری فرهنگی کشور داشت.» این گزارش ادامه می دهد: در حال حاضر وزارت صنعت، معدن و تجارت فاقد بدنه و مأموریت مناسب و پررنگ در حوزه توسعه کسب وکارهای کوچک و متوسط، توسعه روستایی و فقرزدایی است. تمشیت امور هنرصنعت فرش دستباف با ابعاد گوناگون و پراکندگی جغرافیایی وسیعی که دارد، در قالب یک مرکز ستادی تحت عنوان مرکز ملی فرش دستباف در وزارت صنعت، معدن و تجارتی که عمده وقت و همت آن مصروف صنایع بزرگی مانند خودرو، معادن، فولاد و غیره است، نمی تواند سبب توسعه مستمر فرش دستباف شود. ساختار سیاستگذاری فرش دستباف باید به نحوی تغییر یابد که پیوندهای پسین و پیشین فرش دستباف با تولیدکنندگان مواد اولیه به ویژه با بخش کشاورزی و تولید مواد خام اعم از پشم، ابریشم، رنگ های گیاهی در روستاها به شکل بهتری ایجاد شود و تمرکز حمایت های دولت از تجار، به سمت حمایت از توسعه زنجیره های صادرات محور مردم نهاد گذار کند. بنابراین به اعتقاد کارشناسان بهبود نظام مدیریت و برنامه ریزی فرش دستباف امری ضروری به نظر می رسد. ازسوی دیگر برنامه جامع توسعه فرش دستباف، مشتمل بر مؤلفه های سیاست های تأمین مالی، توسعه زیرساخت ها، بازاریابی داخلی و خارجی، حرفه آموزی، بهبود امنیت شغلی بافندگان، تأمین بهینه مواد خام، بودجه ریزی، بهبود استانداردهای نیروی کار، بهبود رقابت پذیری، تولید اطلاعات مدیریتی و به کارگیری متخصصان دانشگاهی مجرب باید تدوین و اجرا شود. این گزارش همچنین نوشت: در این راستا اطلاعات طرح تدوین نظام جامع مدیریت هنرصنعت فرش دستباف ایران باید به روزرسانی و استفاده شود. از دیگر راهکارهای عملیاتی برای توسعه این هنرصنعت، می توان به مواردی مانند تدوین منابع و اعتبارات بودجه ای مجزا (تحت عنوان برنامه توسعه فرش دستباف روستایی) با اهداف روشن و قابل نظارت در قوانین بودجه سنواتی، توسعه «الگوی قراردادی عادلانه با حفظ حقوق قالیبافان» راه اندازی سامانه احراز هویت فرش ایرانی، به منظور حفظ هویت و اعتبار فرش ایرانی و جلوگیری از جعل آن توسط کشورهای رقیب و توانمندسازی اتحادیه ها و تعاونی های روستایی و تعاونی های فرش دستباف روستایی برای مدیریت زنجیره تأمین فرشبافی روستایی اشاره کرد.