«جهان اقتصاد» گزارش می دهد؛
آمار تکراری از زبان بانک جهانی
بانک جهانی اخیرا در گزارشی از رشد اقتصاد ایران برای چهارمین سال متوالی و همچنین افزایش صادرات نفت به بالاترین رقم از زمان خروج آمریکا از برجام و موفقیت دولت ایران در کاهش انتظارات تورمی و ثبات نرخ ارز خبر داده است. این آمار در حالی منتشر شده و مورد استناد مسئولان به عنوان دستاورد قرار می گیرد که کارشناسان معتقدند اگرچه گزارش بانک جهانی می تواند درس باشد و نرخ تورم و ارز طی ماه های اخیر تا حدودی کنترل شده است اما نباید فراموش کرد که آمارهای بانک جهانی با استناد به آمارهای داخلی و منابع رسمی کشور به دست می ایند و غیر از این دسترسی دیگری به اطلاعات کشور وجود ندارد، اما آنچه قطعا حائز اهمیت است، تداوم این روند است که به فاکتورهای زیادی وابسته است. ضمن انکه آنچه واقعیت اقتصادی جامعه نشان می دهد با آمار رشد اقتصادی تناقض بسیار دارد.
لیلا صنوبری-گروه اقتصاد
بالاترین میزان صادرات نفت
بانک جهانی در گزارشی از اقتصاد ایران عنوان کرده که اقتصاد ایران با کمک بخش نفت برای چهارمین سال متوالی در مسیر رشد قرار دارد.
با این حال، تورم بالای ماندگار و کمبود فرصت های شغلی از جمله چالش های این اقتصاد هستند. رشد اقتصادی کشور فراگیر نیست؛ ۲۸.۱ درصد از ایرانیان فقیر هستند و دو پنجم خانوارها در معرض فقر قرار دارند. پیش بینی می شود چشم انداز رشد اقتصادی به دلیل تحریم ها، اثرات نامطلوب تغییرات آب و هوایی، کمبود برق و گاز و کاهش تقاضای جهانی محدود بماند.
بر اساس این گزارش علی رغم حفظ رشد متوسط پایدار در سال ۱۴۰۱ اقتصاد ایران با چالش های ساختاری ریشه داری مواجه است. رشد بلندمدت، کُند و بدون اشتغالزایی بوده و بهره وری پایین، تورم بالا و عدم تعادل در نظام بانکی و بازنشستگی همچنان ادامه دارد. این چالش‌ها نارضایتی‌های اجتماعی-اقتصادی طولانی‌مدت را تشدید کرده است. تحریم‌های اقتصادی و بخش دولتی مسلط، مانع استفاده کامل از پتانسیل اقتصادی ایران، از جمله استفاده از جمعیت جوان با تحصیلات عالی، برای تنوع بیشتر اقتصاد به سمت صنایع و خدمات غیرنفتی مانند گردشگری شده است.
بر اساس آمارها در سال ۱۴۰۱ و سه ماهه نخست ۱۴۰۲ درآمدهای نفتی کمتر از رقم پیش بینی شده در بودجه بود که دولت در واکنش به آن هزینه‌های خود را اولویت‌بندی کرد. از سه ماهه دوم امسال ، صادرات نفت به بالاترین سطح خود از زمان اعمال مجدد تحریم های آمریکا در سال ۱۳۹۷ رسیده است. با وجود افزایش واردات، بالا رفتن صادرات نفت در سال ۱۴۰۱ باعث شد کشور با مازاد تراز حساب های جاری در سطح ۱۴.۴ میلیارد دلار مواجه شود که البته کسری ۱۴.۶ میلیارد دلاری حساب خالص سرمایه این دستاورد را باطل کرد. کشور برای هفتمین سال متوالی شاهد خروج خالص سرمایه بود. برآورد می شود بهبود صادرات نفت در نیمه نخست ۱۴۰۲ علی رغم منفی شدن تراز تجارت غیر نفتی، کل تراز تجاری این کشور را مثبت نگه داشته باشد.
ژست پیروزی
در این راستا علی سعدوندی کارشناس اقتصادی در گفتگو با «روزنامه جهان اقتصاد» اظهار داشت: این درست است که بانک جهانی به آمار داخلی و منابع رسمی کشور استناد میکند و نمیتوانند از خود آماری اعلام کنند بنابراین ادعای اینکه نرخ تورم نسبت به سال قبل تا حدودی کنترل شده و نرخ ارز تثبیت شده واقعیت است در واقع می توان گفت در حال حاضر چند ماهی است که از ابتدای سال نرخ ارز تثبیت شده است به این معنا که نرخ تورم در حال رشد متوقف شده است .
وی افزود:اما نکته اساسی این است که سیاست تثبیت نرخ ارز و کنترل تورم تا چه حدودی پایدار است که اگر نباشد بازی با سرنوشت مردم است .
به گفته سعدوندی طی نیم قرن اخیر بارها و بارها این اتفاق افتاده که طی بازه زمانی نرخ ارز ثتبیت می شود اما بعد از تثبیت زلزله ارزی را در پی خواهد داشت.
این کارشناس اقتصادی در ادامه گفت: بنابراین سال هاست که این روند دنبال می شود و هیچ گاه تخطی از این سیاست صورت نگرفته و تمام روسای بانک مرکزی از روسای سابق تقلید و کپی برداری کرده اند و متاسفانه این شرایط همچنان ادامه دارد .وی خاطرنشان کرد: ادعای بانک مرکزی در خصوص کنترل تورم و تثبیت نرخ ارز درست است اما ژست پیروزی و موفقیت بانک مرکزی زمانی میتواند درست باشد که این کنترل ها پایدار بماند.
بنابراین به نظر می رسد اِعمال تحریم‌های بیشتر و اجرای سخت‌گیرانه تر تحریم های فعلی ممکن است تجارت را مختل کرده و انتظارات تورمی بیشتر را تقویت کند. کاهش قابل توجه تحریم ها یا دستیابی به یک توافق هسته ای موقت می تواند چشم انداز اقتصادی ایران را به طور قابل توجهی بهبود ببخشد.
