کاهش آلایندگی های تهران باسریز تولید منطقه‌ای سمنان
در این مقاله قدرت اقتصاد منطقه ای بخش های(کشاورزی ، صنعت ، معادن) استان سمنان بعنوان یک نوع سیاست تجاری بین منطقه ای برای کاهش آلایندگی زیست محیطی شهر تهران بیان شده است.
دکترکوروش جوادي پاشاکي - پژوهشگر اقتصادي
مقدمه :
استان سمنان به لحاظ جغرافيايي 97751 کيلومتر مربع معادل 6 درصد مساحت کشور و حدود 777 هزار نفر 1 درصد جمعيت کشور دارا است که از اين تعداد جمعيت 82 درصد در نقاط شهري و 18 درصد در مناطق روستايي ساکن هستند .توليد ناخالص داخلي ( GDP ) استان 1 درصد سهم توليد کشور را تشکيل مي دهد، درمقايسه با استان تهران با 13538 کيلومتر مربع معادل 0/8 درصد مساحت کشور و حدود 14 ميليون سي سه هزار نفر يعني 16/7 درصد جمعيت کشور را دارد.
آيا استان سمنان با داشتن 6 درصد مساحت کشورنمي تواند جايگاه صنايع ساخت و توليد محصولات غذايي ،ٌ صنايع لاستيک و پلاستيک و پالايشگاهي و ديگر صنايع آلاينده هاي تهران را درخود جاي دهد؟
استان سمنان داراي پتانسيل هاي بسياري از منظر محيطي، انساني، اجتماعي ، اقتصادي و جغرافيايي،جهت دستيابي به اهداف بلندمدت توسعه منطقه اي است. وجود قابليت هاي طبيعي کوهستاني وکويري درکنار يکديگر، شبکه هاي ارتباطي جاده اي و ذخاير غني معدني مي تواند قطب صنعت کشورباشد.اما با اين توصيف و درکنار پتانسيل هاي موجود بايد عنصر حياتي اقتصاد يعني آب توجه جدي شود
اقتصاد کشاورزي استان سمنان
استان سمنان داراي 2291 آبادي است ودر 1489 آبادي داراي فعاليت کشاورزي و 549 آبادي داراي سکونت خانوار هستند که بخش هاي زيادي از فعاليت هاي اقتصادي ازجمله بخش کشاورزي و معادن درحوزه روستايي قرار دارد.ارزش افزوده بخش کشاورزي اقتصاد روستايي سمنان در سال 1401 بالغ بر 114541 ميليارد ريال مي باشد. که بيشترين سهم مربوط به شهرستان دامغان معادل 39/2 درصد است . شهرستان سمنان 4/7 درصد ، مهدي شهر 2/3 درصد ، سرخه 1/9 درصد ، شاهرود 16/8 درصد ، ميامي 14/4 درصد ، گرمسار 16/6 درصد و شهرستان آرادان 4/2 درصد ارزش افزوده بخش کشاورزي استان را تشکيل مي دهد.
بهره وري زمين هاي کشاورزي استان
مي دانيم بهره وري يکي از مفاهيم مهم در اقتصاد به شمار مي آيد که رابطه بين استفاده از عوامل توليد و يا نهاده هاي توليد ( نيروي کار ، سرمايه ، زمين ، آب و انرژي ) و محصول توليد شده را نشان مي دهد. شاخص بهره وري ازتقسيم ستانده يا ارزش افزوده به يکي از عوامل توليد يا نهاده ها حاصل مي شود. بطور کلي بهره وري را مي توان ترکيبي از کارايي و اثربخشي دانست. زمين هاي کشاورزي استان داراي بهره وري بالايي دارند. اما فقدان و محدويت آب کارايي بخش کشاورزي را کاهش داده است. زمين بعنوان يکي از عوامل توليد بشمار مي آيد، استفاده از زمين نه تنها در بخش کشاورزي بلکه در تمامي بخش هاي اقتصاد مانند بخش هاي صنعت ، معدن ، ساختمان و بخش خدمات ، بعنوان موثرترين عوامل توليد بکار مي رود. در اقتصاد ، زمين ، نيروي کار دو عامل مهم توليد تلقي مي شوند زير بناي هر سرمايه گذاري الخصوص سرمايه گذاري در ساختمان ، قيمت زمين بيشترين نرخ ارزش گذاري را دارد.درشهر تهران زمين بيشترين رانت در بين بخشهاي اقتصاد را داراست. زيرا مطلوبيت زمين براي سکونت خانوارها بيشترين ايجاد رانت را ايجاد کرده است. سرريزي محصولات صنايع غذايي استان سمنان مي تواند علاوه بر کاهش آلاينده ها زيست محيطي باعث جلوگيري از رانت اقتصادي زمين در تهران مي شود.با توجه به مطالعات انجام شده در اقتصادي سمنان مشاهده مي شود ،شاهرود بيشترين سهم زمين(يعني45 درصد)مساحت استان دارد و به لحاظ بهره وري زمين کشاورزي زراعي در رتبه سوم است . شهرستان مهديشهر نيز 2 درصد مساحت استان وکم ترين سهم دارا مي باشد و در رتبه هشتم قرار دارداستان سمنان علاوه بر بخش کشاورزي مي تواند جايگاه مهمي به لحاظ صنعت و معادن کشور باشد.هرسال در شهر تهران در فصول سال و در اواخر پائيز و زمستان شاهد آلاينده هاي زيست محيطي هستيم که از حد مجاز عبور کرده و به مرحله هشدار مي رسد.سرريزي توليد اقتصاد سمنان براي تامين کننده تقاضاي نهايي کالاها مصرفي خانوارهاي تهراني موجب کاهش آلاينده هاي زيست محيطي شهر تهران خواهد شد. اين نوع سياست را تراز تجاري آلاينده هاي زيست محيطي گويند. براساس اين نوع سياست فعاليت هاي که براي توليد کالا در منطقه موجب انتشار آلاينده شود مي تواند آن کالا را وارد کند و در عوض کالايي را صادرکند که آلاينده کم تري انتشار داده است..
دلايل سياست تجاري صنايع آلاينده ها استان تهران با سمنان
آثار آلايندگي صنايع انتشار گازهايي ناشي از سوخت مصرفي مانند منواکسيدکربن ( co ) بر محيط زيست و اثرات CO روي انسان نشان مي دهد، اگر شخص در معرض CO با غلظت زياد قرار بگيرد خواهد مرد.کربن منوکسيد از آن نظر خطرناک است ¬ که قادر است با هموگلوبين خون ( Hb ) ترکيب گردد. هموگلوبين معمولا به عنوان انتقال دهنده در خون عمل مي کند و اکسيژن را به شکل O 2 Hb )) اکسي هموگلوبين از شش ها به سلول هاي بدن و CO2 را از سلول ها به شش ها مي رساند. هنگامي که چنين ترکيبي ايجاد شود.قدرت خون جهت انتقال اکسيژن کم مي شود و سلامتي انسان تحت تاثير قرار مي گيرد. مطالعه اي که روي مرگ و مير ناشي از گازها انجام شده است نشان ميدهد که گاز NO2 نزديک به چهار برابر از NO سمي است. افزايش در مقدار NO2 ، سبب پيامدهايي نظير، اختلال در قوه استشمام، ناراحت هاي حفره بيني، اشکالات تنفسي، ناراحتيهاي اعصاب آدم و ريوي ( تجميع مايعات آبکي) و سرانجام مرگ مي شود. -تاثيرات Sox بر روي انسان ها: اغلب تاثيرات SO2 بر روي سلامتي انسان به ناراحتي هاي مستقيم تنفسي مربوط مي شوند. Sox عمدتا به مجراي تنفسي و چشم ها محدود مي شود. تاثيرات تنفسي به سطح فوقاني از قابليت انحلال SO2 درآب است. بيشتر گازها در پوشش مخاطي مرطوب سطح فوقاني قابل حل اند و مقدار بسيار کمي عمدتا در شش ها نفوذ مي کند. غلظت هاي بالاي SO2 استنشاق 95 درصد از SO2 در حفره بيني جذب مي شود. باعث شيوع عفونت تنفسي مي شود.در تصميم گيري براي کاهش آلاينده هاي زيست محيطي ناشي ازسوخت مصرفي معمولا سياست هاي مختلفي اعمال مي کنند. سياست مالياتي ، کنترل فيزيکي ، حد مجاز و محدوديت زماني و مکاني کارگاه هاي انتشارآلايندگي ، چانه زني و مهم تر از همه سياست تراز تجاري صادرات و واردات است يعني کالاهايي که براي توليد آن آلايندگي بيشتري انتشار داده را وارد کنيم و در مقابل کالايي که آلاينده کم تري انتشار داده است صادرکنيم . اميد است سياستگذاران ما در توليد ، بعد فضايي و مکاني در نظر بگيرند که در پاسخ به اين سئوال که کجا توليد کنيم تا آلاينده زيست محيطي کم تري داشته باشد .
