جهان اقتصاد گزارش می دهد؛
تابستان داغ مسکن
رضا پورحسین ـ روزنامه نگار
جهان اقتصاد: همزمان با آغاز فصل تابستان، تحرکات در بازار املاک نیز شتاب گرفت و بسیاری از فعالان این حوزه امیدوار شدند که پس از ماهها رکود نسبی، معاملات رونق بگیرد.
با این حال، بررسی دقیق روند بازار مسکن طی یک سال گذشته تصویر متفاوتی را نشان میدهد. قیمت واقعی مسکن در این دوره کاهشهایی را تجربه کرده و پس از آن نیز بازار در مسیر اصلاح و تعدیل قرار گرفته است. تورم اسمی در برخی مناطق همچنان ادامه داشته، اما با احتساب شاخصهای واقعی و قدرت خرید مردم، شاهد تعدیل قیمتها بودهایم.
این اصلاح هرچند مثبت ارزیابی میشود، اما رکود معاملات همچنان یکی از چالشهای اصلی این بازار به شمار میرود و تعداد قراردادهای خرید و فروش در سطح پایینی باقی مانده است.
متخصصان معتقدند که این رکود ریشه در عوامل متعددی دارد؛ از جمله کاهش قدرت خرید خانوارها، نوسانات ارزی، افزایش هزینههای ساختوساز و انتظارات نامشخص از آینده اقتصادی. در چنین شرایطی، بسیاری از خریداران ترجیح میدهند تا روشن شدن چشماندازها، در حاشیه بازار بمانند و فروشندگان نیز برای حفظ ارزش دارایی خود، از کاهش قیمتهای پیشنهادی امتناع میورزند.
نتیجه این تعامل، حجم پایین معاملات و طولانی شدن دوره فروش املاک است. با وجود این، برخی نشانههای مثبت مانند ورود نقدینگی محدود به بازار و افزایش جستجوهای آنلاین برای خرید مسکن، نویدبخش تحرکاتی در ماههای آینده است.
بیگینژاد، نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک تهران، با اشاره به تجربه توافق برجام و اثرات آن بر بازار مسکن افزود: در دوره پس از برجام، با ایجاد فضای روانی مثبت، انتظارات تورمی کاهش یافت و در مقاطعی رشد قیمت مسکن کنترل شد. این اتفاق نشان داد که عوامل غیراقتصادی و روانی میتوانند به سرعت بر بازار تأثیر بگذارند.
با این حال، عوامل داخلی اقتصاد، میزان نقدینگی و شرایط عرضه و تقاضا نیز نقش تعیینکنندهای در بازار داشتند. در آن دوره، هرچند قیمتها در کوتاهمدت تثبیت شدند، اما بدون حل مشکلات ساختاری مانند کمبود عرضه و تورم مزمن، رشد قیمتها در بلندمدت دوباره شتاب گرفت. این تجربه تاریخی میتواند الگویی برای تحلیل شرایط کنونی باشد.
نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک تهران درباره سناریوهای پیشروی بازار مسکن در صورت توافق ایران و آمریکا گفت: در صورت شکلگیری شرایط مثبت اقتصادی، احتمال کاهش سرعت رشد قیمتها و افزایش ثبات در بازار وجود دارد. چنین توافقی میتواند فضای روانی مثبتی ایجاد کند، سرمایهگذاری خارجی را تسهیل نماید و در نتیجه، انتظارات تورمی را مهار کند.
با این وجود، کاهش محسوس قیمت مسکن نیازمند افزایش قدرت خرید مردم، کاهش هزینههای ساخت و بهبود شرایط اقتصادی کلی است. بدون این مولفهها، حتی در فضای مثبت سیاسی، تغییرات عمیق در بازار مسکن رخ نخواهد داد. عرضه بیشتر واحدهای مسکونی از طریق تسهیل ساختوساز و حمایت از انبوهسازان، میتواند تعادل بهتری بین عرضه و تقاضا ایجاد کند.
در سناریوی دیگر، اگر روند مذاکرات به نتیجه مشخصی نرسد، بازار ممکن است همچنان با رکود، کاهش توان خرید و ادامه شرایط انتظار مواجه باشد. در این حالت، خریداران و فروشندگان هر دو در حالت احتیاط باقی میمانند و حجم معاملات به سطوح پایینتری سقوط خواهد کرد. این تداوم رکود میتواند فشار بیشتری بر بخشهای وابسته به مسکن مانند صنایع و اشتغالزایی وارد کند.
بازار مسکن نسبت به متغیرهای اقتصادی و انتظارات جامعه بسیار حساس است. حتی شایعات و اخبار سیاسی میتوانند موجهایی از تحرک یا توقف ایجاد کنند.
افزایش معاملات، بازگشت اعتماد به بازار و ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضا از مهمترین عوامل برای خروج بازار مسکن از رکود خواهد بود. برای دستیابی به این اهداف، سیاستگذاران باید بر کنترل تورم، مدیریت نقدینگی و تسهیل شرایط اعتباری تمرکز کنند.
همچنین، شفافسازی قوانین و مقررات مربوط به مالکیت و معامله املاک میتواند اعتماد سرمایهگذاران و مصرفکنندگان را تقویت نماید. در تابستان داغ کنونی، فرصت مناسبی برای سیاستگذاریهای هوشمندانه وجود دارد تا بازار از حالت انتظار خارج شود و به سمت تعادل حرکت کند.
بازار مسکن ایران در نقطهای حساس قرار دارد. کاهش قیمت واقعی در سال گذشته فرصتی برای اصلاحات ساختاری ایجاد کرده، اما بدون حل چالش رکود معاملات، این اصلاح پایدار نخواهد ماند. تجربههای گذشته مانند دوران پسابرجام نشان میدهد که ترکیب عوامل روانی مثبت با سیاستهای اقتصادی درست میتواند به ثبات کمک کند. حال باید دید در ماههای پیشرو، با توجه به تحولات سیاسی و اقتصادی، بازار چه مسیری را طی خواهد کرد. فعالان این حوزه امیدوارند که تابستان گرم نه تنها از نظر دما، بلکه از نظر رونق اقتصادی نیز، فصل تحولات مثبتی برای بازار مسکن باشد.
