نقدینگی اگر راه را گم کند، تولید زمینگیر میشود
احمد انارکی محمدی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی
اقتصاد ایران در سالهای اخیر شاهد رشد مداوم نقدینگی بوده، اما این رشد به افزایش متناسب تولید منجر نشده است. نتیجه این شکاف، رکود در بخش واقعی اقتصاد و تشدید نوسانات در بازارهای موازی بوده است. واقعیت این است که پول در اقتصاد وجود دارد، اما جای درستی ننشسته است.
بسیاری از واحدهای تولیدی امروز با ظرفیت پایین فعالیت میکنند. نه به این دلیل که بازار ندارند یا نیروی انسانی متخصص کم است، بلکه بهخاطر آنکه سرمایهگذاری در تولید سخت، پرریسک و کمجذاب شده است. وقتی بازدهی فعالیتهای غیرمولد بیشتر و سریعتر است، طبیعی است که سرمایه از تولید فاصله بگیرد.
در این میان، نقش دولت و نظام بانکی کلیدی است. منابع و اعتبارات بانکی باید بهگونهای مدیریت شوند که سرمایهگذاری در تولید به انتخاب اول فعالان اقتصادی تبدیل شود. این هدف با شعار محقق نمیشود، بلکه نیازمند سیاستگذاری دقیق، نظارت مؤثر و اجرای قوانین موجود است.
نکته قابل توجه آن است که برای حمایت از سرمایهگذاری در تولید، خلأ قانونی وجود ندارد. برنامه هفتم توسعه ابزارهای لازم را در اختیار دولت قرار داده و اجرای مفاد مرتبط، بهویژه در حوزه هدایت اعتبارات و حمایت از تولید، میتواند مسیر اقتصاد را اصلاح کند. مسئله اصلی، فاصله میان قانون و اجراست.
هدایت نقدینگی به بخشهای مولد، تنها به رونق تولید محدود نمیشود. یکی از مهمترین دستاوردهای این رویکرد، کاهش نوسانات ارزی است.
از سوی دیگر، ثبات ارزی خود شرط لازم برای رشد تولید است. تولیدکنندهای که هر روز با عدم قطعیت در نرخ ارز مواجه است، نمیتواند برای آینده برنامهریزی کند. بنابراین، رونق تولید و ثبات ارزی دو روی یک سکهاند و تقویت یکی بدون دیگری ممکن نیست.
در نهایت، باید پذیرفت که ادامه مسیر فعلی هزینهزا خواهد بود. اقتصادی که نقدینگی آن به جای کارخانه، وارد بازارهای غیرمولد میشود، نه اشتغال پایدار ایجاد میکند و نه ارزش پول ملی را حفظ خواهد کرد. هدایت منابع بانکی به تولید، انتخابی اختیاری نیست؛ ضرورتی است برای عبور از وضعیت کنونی و حرکت به سمت اقتصادی باثباتتر.
