جهان اقتصاد گزارش می دهد؛ تیشه مصالح به ریشه خانهسازی
گروه زیربنایی رضا پورحسین
جهان اقتصاد: طبق اعلام مرکز آمار ایران، در فصل پاییز ۱۴۰۴ شاخص قیمت نهادههای ساختمانهای مسکونی شهر تهران به عدد ۲۰۴.۸ رسیده است. این رقم نشاندهنده جهش قابل توجه هزینههای ساختوساز در پایتخت طی ماههای اخیر است.
بر اساس این گزارش رسمی، قیمت نهادههای ساختمانی نسبت به فصل قبل یعنی تابستان سال جاری، ۱۸.۴ درصد افزایش یافته که این میزان رشد فصلی در مقایسه با تورم فصلی تابستان یعنی عدد ۶.۳ درصد، حدود ۱۲.۱ واحد درصد بیشتر بوده و بیانگر شتابگیری شدید فشارهای قیمتی در بخش تولید مسکن است.
این افزایش ۱۸.۴ درصدی تورم فصلی، یکی از بالاترین نرخهای ثبتشده در دورههای اخیر به شمار میرود و نشان میدهد که عوامل متعددی همزمان بر بازار نهادهها تأثیر گذاشتهاند.
بخشی از این جهش به نوسانات ارزی و افزایش قیمت کالاهای وارداتی یا وابسته به ارز مربوط میشود. مصالحی که تولید یا تأمین آنها به مواد اولیه خارجی وابسته است، در این فصل رشدهای بسیار بالایی را تجربه کردهاند.
برای نمونه، گروه چوب با افزایش نزدیک به ۹۷ درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل، پیشتاز گرانی بوده است. همچنین خدمات اجرایی و دستمزد نیروی کار در بخش ساختمان با رشد حدود ۷۵.۶ درصدی مواجه شده که عمدتاً ناشی از کمبود نیروی کار ماهر، خروج برخی کارگران خارجی و افزایش دستمزدهای پرداختی برای حفظ نیروی کار داخلی است.
در مقایسه نقطهبهنقطه، یعنی نسبت به پاییز ۱۴۰۳، قیمت نهادههای ساختمانی ۶۱.۳ درصد گرانتر شده است. این رقم تورم نقطهبهنقطه، یکی از شدیدترین افزایشها پس از سال ۱۴۰۰ به شمار میرود و نشاندهنده آن است که طی یک سال گذشته، هزینههای تولید مسکن در تهران به شکلی چشمگیر بالا رفته است.
این رشد ۶۱.۳ درصدی، بیش از ۱۷ واحد درصد از تورم نقطهبهنقطه فصل قبل (۴۳.۶ درصد) بیشتر بوده و حکایت از تشدید روند صعودی دارد.
چنین جهشی عمدتاً به دلیل تأثیر تجمعی افزایش نرخ ارز، تحریمها، کمبود عرضه برخی مواد اولیه و فشار تقاضا در بازار مصالح رخ داده است.
در بازه بلندمدتتر، تورم سالانه نهادههای ساختمانی یعنی میانگین چهار فصل منتهی به پاییز ۱۴۰۴ نسبت به دوره مشابه سال قبل به ۴۴.۹ درصد رسیده است. این نرخ نسبت به تورم سالانه فصل تابستان که ۳۶.۷ درصد بود، حدود ۸.۲ واحد درصد افزایش یافته و بیانگر آن است که روند کلی هزینههای ساخت در یک سال اخیر شتاب بیشتری گرفته است.
تورم سالانه ۴۴.۹ درصدی به معنای آن است که سازندگان و انبوهسازان برای تکمیل پروژههای خود باید نزدیک به ۴۵ درصد هزینه بیشتری نسبت به سال گذشته متحمل شوند. این وضعیت نه تنها سودآوری پروژههای ساختمانی را کاهش میدهد، بلکه میتواند انگیزه سرمایهگذاری در بخش مسکن را تضعیف کند.
افزایش هزینه نهادهها مستقیماً بر قیمت تمامشده واحدهای مسکونی تأثیر میگذارد. در شرایطی که بازار مسکن تهران همچنان با رکود نسبی تقاضا مواجه است، جهش هزینههای ساخت میتواند منجر به کاهش بیشتر عرضه واحدهای جدید شود. بسیاری از سازندگان به دلیل عدم توجیه اقتصادی، پروژهها را متوقف یا با تأخیر اجرا میکنند. این امر در بلندمدت عرضه مسکن را محدودتر کرده و فشار بر قیمتهای نهایی را افزایش میدهد، حتی اگر تقاضای مؤثر خریداران در حال حاضر پایین باشد.
از سوی دیگر، این آمار زنگ خطری برای سیاستگذاران است. کنترل تورم نهادههای ساختمانی نیازمند اقدامات هماهنگ در حوزه ارزی، تأمین مواد اولیه، حمایت از تولید داخلی مصالح و تنظیم بازار کار بخش ساختمان است.
بدون مداخله مؤثر، ادامه این روند میتواند چرخه رکود تورمی در بازار مسکن را تشدید کند؛ جایی که هزینهها بالا میرود اما تعداد معاملات و ساختوساز کاهش مییابد.
در مجموع، ارقام اعلامشده توسط مرکز آمار نشاندهنده بحرانی شدن وضعیت هزینههای ساخت در تهران است. تورم فصلی ۱۸.۴ درصدی، نقطهبهنقطه ۶۱.۳ درصدی و سالانه ۴۴.۹ درصدی، همگی حاکی از آن هستند که بخش تولید مسکن بیش از پیش تحت فشار قرار گرفته و بدون سیاستهای اصلاحی هدفمند، چشمانداز بهبود سریع در این حوزه چندان روشن به نظر نمیرسد.
این اعداد نه تنها آمار خشک نیستند، بلکه بازتابی از چالشهای واقعی فعالان صنعت ساختمان و تأثیر آن بر آینده بازار مسکن پایتخت به شمار میروند
