بازسازی زیرساختها؛ شرط بازگشت اقتصاد به ریل ثبات
عباس صوفی ـ عضو کمیسیون عمران
زیرساختهای حملونقل همواره از مهمترین ارکان پایداری اقتصادی هر کشور به شمار میروند. هرگونه اختلال در شبکههای ریلی، جادهای، بنادر یا فرودگاهها، تنها یک مشکل فنی نیست، بلکه مستقیماً بر تولید، تجارت، تأمین کالا و زندگی روزمره مردم اثر میگذارد. از همین رو، پس از هر بحران یا درگیری، نخستین اولویت دولتها، بازگرداندن چرخه حملونقل به وضعیت عادی و احیای مسیرهای ارتباطی است.
در شرایطی که بخشی از زیرساختهای حملونقل کشور در جریان حملات اخیر آسیب دید، سرعت عمل در بازسازی این بخشها اهمیت ویژهای پیدا کرد. تداوم فعالیت شبکه حملونقل نه تنها برای جابهجایی مسافر، بلکه برای انتقال مواد اولیه، کالاهای اساسی، محصولات صنعتی و صادرات نیز ضروری است. هر روز تأخیر در بازسازی این زیرساختها میتواند هزینههای اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته باشد و فعالیت بسیاری از واحدهای تولیدی را تحت تأثیر قرار دهد.
شبکه ریلی یکی از مهمترین ابزارهای حملونقل در اقتصاد ایران محسوب میشود. این شبکه نقش مهمی در جابهجایی کالاهای حجیم، کاهش هزینههای لجستیکی و اتصال مراکز تولید به بازارهای داخلی و خارجی دارد. به همین دلیل، حفظ پایداری آن تنها یک ضرورت عمرانی نیست، بلکه بخشی از امنیت اقتصادی کشور به شمار میرود. بازگشت سریع خطوط ریلی به مدار بهرهبرداری، نشاندهنده اهمیت این بخش در مدیریت شرایط بحرانی است.
البته بازسازی زیرساختها تنها به ترمیم خسارتهای ظاهری محدود نمیشود. تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که دوران بازسازی میتواند فرصتی برای نوسازی، ارتقای فناوری و افزایش تابآوری زیرساختها باشد. اگر پروژههای بازسازی با نگاه آیندهنگر انجام شوند، نتیجه آن شبکهای خواهد بود که در برابر حوادث احتمالی آینده نیز مقاومت بیشتری داشته باشد و خدمات پایدارتر و ایمنتری ارائه دهد.
از سوی دیگر، بخشی از تأسیسات و زیرساختهایی که آسیبهای عمیقتری دیدهاند، طبیعتاً نیازمند زمان، منابع مالی و برنامهریزی دقیقتری برای بازسازی کامل هستند. این موضوع در پروژههای عمرانی امری طبیعی است؛ زیرا برخی سازهها نیازمند طراحی مجدد، تأمین تجهیزات تخصصی و اجرای عملیات فنی گسترده هستند. مهم آن است که روند بازسازی بدون وقفه ادامه یابد و پروژهها در چارچوب زمانبندی مشخص به بهرهبرداری برسند.
تکمیل بازسازی زیرساختهای حملونقل، آثار مستقیمی بر اقتصاد کشور خواهد داشت. کاهش هزینه جابهجایی کالا، افزایش سرعت حمل بار، بهبود زنجیره تأمین و کاهش تأخیر در انتقال مواد اولیه، همگی به افزایش بهرهوری صنایع و تقویت تجارت داخلی و خارجی کمک میکنند. همچنین فعال بودن شبکههای حملونقل، اعتماد سرمایهگذاران را نیز افزایش میدهد؛ زیرا یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی فضای کسبوکار، کیفیت و پایداری زیرساختهای ارتباطی است.
در نهایت، تجربه بحرانهای اخیر بار دیگر نشان داد که سرمایهگذاری در زیرساختهای حملونقل، تنها یک هزینه عمرانی نیست، بلکه سرمایهگذاری برای حفظ امنیت اقتصادی، استمرار تولید و پایداری تجارت کشور است. هرچه شبکههای حملونقل مقاومتر، بهروزتر و کارآمدتر باشند، اقتصاد نیز در برابر شوکها و بحرانهای احتمالی آینده تابآوری بیشتری خواهد داشت و مسیر توسعه با اطمینان بیشتری ادامه خواهد یافت.
