برق تحویل نمیشود، صنعت زیر فشار ناترازی
آرمان خالقی - دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران
در شرایطی که صنایع با محدودیت دسترسی به برق و کاهش سهمیه مصرف مواجهاند، نحوه محاسبه هزینههای مرتبط با برق میتواند به یکی از چالشهای جدی بخش تولید تبدیل شود. مسئله زمانی پررنگتر میشود که هزینه ترانزیت بر مبنای ظرفیت قراردادی محاسبه شود، اما در عمل همان میزان ظرفیت در اختیار واحد صنعتی قرار نگیرد. صنعت برای برنامهریزی تولید به یک رابطه روشن میان هزینه و خدمت نیاز دارد. وقتی یک واحد تولیدی برای میزان مشخصی از دیماند متعهد به پرداخت هزینه میشود، انتظار طبیعی این است که امکان استفاده از همان ظرفیت نیز وجود داشته باشد. در غیر این صورت، بخشی از هزینههای ثابت و عملیاتی بدون آنکه معادل واقعی آن در قالب انرژی دریافتشده به تولید کمک کند، بر دوش بنگاه باقی میماند. این وضعیت در شرایط ناترازی برق اهمیت بیشتری پیدا میکند. محدودیتهای شبکه و کاهش سهمیه برق صنایع، خود بهتنهایی موجب افت تولید، افزایش هزینه تمامشده و اختلال در برنامهریزی بنگاهها میشود. اگر همزمان هزینههای مرتبط با ظرفیت قراردادی بدون توجه به میزان واقعی برق قابل استفاده محاسبه شود، فشار مضاعفی بر واحدهای صنعتی وارد خواهد شد. مسئله فقط افزایش یک هزینه نیست؛ موضوع به منطق تنظیم رابطه میان صنعت و تأمینکننده انرژی بازمیگردد. در شرایطی که عرضه برق با محدودیت مواجه است، سازوکارهای مالی نیز باید با واقعیت مصرف و میزان خدمتی که ارائه میشود هماهنگ باشند. نمیتوان از تولیدکننده انتظار داشت هزینه ظرفیت کامل را بپردازد، اما در زمان اوج نیاز، به دلیل محدودیت شبکه یا ناترازی، بخش قابل توجهی از همان ظرفیت در دسترس نباشد. تداوم چنین شرایطی میتواند تصمیمگیری برای سرمایهگذاری و توسعه تولید را نیز دشوارتر کند. بنگاه اقتصادی زمانی میتواند برای آینده برنامهریزی کند که هزینههای انرژی قابل پیشبینی باشد و میان تعهدات مالی و خدمات دریافتی تناسب وجود داشته باشد. حل این مسئله نیازمند شفاف شدن مبنای محاسبه هزینه ترانزیت و بررسی رابطه آن با میزان واقعی برق تحویلی است. اگر محدودیت عرضه ناشی از ناترازی یک واقعیت اجتنابناپذیر است، آثار مالی آن نیز نباید بدون بررسی بر عهده صنعت گذاشته شود. اصلاح این سازوکار میتواند بخشی از فشار هزینهای بر تولید را کاهش دهد و زمینه را برای برنامهریزی باثباتتر واحدهای صنعتی فراهم کند.