بار کالاهای اساسی روی دوش راه آهن

جهان اقتصاد: به دنبال سختی های پیش آمده در مسیرهای دریایی برای انتقال کالاهای اساسی، توسل به راه های زمینی و ریلی مدنظر قرار گرفته تا نیازهای کشور از این طریق برطرف شود.

در همین زمینه، مدیرعامل راه‌آهن در بازدید از منطقه آزاد ماکو، از برنامه‌های راهبردی این مجموعه برای تقویت زنجیره تأمین کالاهای اساسی و توسعه زیرساخت‌های ریلی در شمال‌غرب کشور خبر داد.

وی با اشاره به شرایط حساس تأمین کالاهای اساسی، گفت: تسهیل و تسریع در انتقال این کالاها به کشور در اولویت برنامه‌های راه‌آهن قرار دارد.

وی با بیان اینکه مسیر ریلی فعلی عبوری از دریاچه وان با محدودیت‌هایی مواجه است، گفت: در همین راستا، هماهنگی‌های لازم با طرف ترکیه‌ای انجام شده تا با فعال‌سازی همزمان دو فری‌بوت در بنادر مرسین و اسکندرون، امکان واردات روزانه تا سه هزار تن کالا از این مسیر فراهم شود.

در همین رابطه، مطالعات تکمیلی مسیر ریلی «مرند–چشمه ثریا» به پایان رسیده و این پروژه در دستور کار قرار دارد و تفاهمات لازم برای اجرای آن انجام شده است. قرارداد اجرایی پروژه در دو ماه آینده منعقد خواهد شد و پیش‌بینی می‌شود طی دو ماه آینده، اخبار امیدوارکننده‌ای از روند پیشرفت اجرایی این مسیر ریلی منتشر شود.

با این وجودی یک نگرانی جدی وجود دارد و آن این که آیا اساسا محدودیت های دریایی را می توان با خطوط انتقال ریلی جبران کرد؟

در این راستا باید توجه داشت که لجستیک یکی از گلوگاه های تجارت در کشور است. در دوران جنگ تلاش شد تا مسیرهای جایگزینی برای ورود کالاها به کشور ایجاد شود.

امروز نیز کریدورهای جدیدی برای انتقال کالا انتخاب شده و به صورت عملیاتی آزمایش می شود. برخی از کریدورهایی که پیش از این بسته بوده اند نیز با هدف سهولت در جابه جایی کالاها احیا شده اند و از مسیرهای ریلی، جاده ای و پتانسیل بنادر شمالی در این زمینه بهره برده شد.

علاوه بر توسعه مسیرهای انتقال کالا به کشور در بخش مقررات نیز مواردی تحت بازبینی قرار گرفت. کارشناسان ارزآوری، پایداری تولید و تامین نیاز مصرفی جامعه را از مهم ترین اولویت های اصلی کشور می دانند و می گویند که ممنوعیت صادرات برخی محصولات نیز با هدف تامین نیاز داخل صورت گرفته است.

در این میان، حلقه مفقوده مشخصا عدم تکمیل راه آهن رشت به آستارا خواهد بود.

راه آهن رشت آستارا و منطقه آزاد انزلی، هر دو نقش مهمی در پشتیبانی از بنادر جنوبی در حوزه پدافند غیرعامل و افزایش تاب آوری اقتصادی کشور ایفا می کنند. این دو، با هم افزایی، امکان انتقال کالا و تداوم تجارت را در شرایط اضطراری فراهم می آورند.

به گفته کارشناسان، پروژه راه آهن رشت آستارا   یک مسیر ترانزیتی حیاتی را از شمال غرب ایران به دریای خزر و سپس به بنادر شمالی (مانند بندر آستارا) ایجاد می کند و در شرایطی که بنادر جنوبی به دلیل تهدیدات یا حوادث غیرمترقبه مختل شوند، راه آهن رشت آستارا می تواند  یک مسیر جایگزین باشد  که   این امر به حفظ زنجیره تامین و جلوگیری از کمبود کالا در سطح کشور کمک می کند.

اتصال این راه آهن به شبکه ریلی کشور، امکان انتقال سریع و کارآمد کالا را از سراسر ایران به بنادر شمالی به وجود می آورد.

به باور کارشناسان، منطقه آزاد انزلی نیز با داشتن زیرساخت های تجاری و گمرکی مناسب، می تواند به عنوان یک قطب مهم در تخلیه و بارگیری کالا در بنادر شمالی عمل کند. تسهیلات گمرکی و معافیت های مالی در این منطقه، می تواند انگیزه برای استفاده از بنادر شمالی را افزایش دهد. همچنین، منطقه آزاد انزلی با داشتن ظرفیت های لجستیکی و انبارهای متعدد، می تواند به عنوان یک مرکز توزیع کالا در شمال کشور عمل کند.

کارشناسان تاکید می کنند: در مجموع راه آهن رشت-آستارا مسیر حمل و نقل را فراهم کرده  و منطقه آزاد انزلی امکانات لازم برای مدیریت و توزیع کالا را در بنادر شمالی ایجاد می کند. این دو با همکاری یکدیگر، نقش مهمی در پشتیبانی از بنادر جنوبی و افزایش امنیت اقتصادی کشور ایفا می کنند.

این زنجیره زمانی به عالی ترین شکل خود می رسد که ایران مسیر ریلی چین-افغانستان-ایران را به شکل رسمی و با حداکثر توان نیز راه اندازی کند.

در چنین وضعیتی شاید حداقل دیگر نگرانی در خصوص تامین کالاهای اساسی وجود نداشته باشد.