جهان اقتصاد گزارش میدهد:
سبقت تاریخی موتور از خودرو
زهرا عسگری ـ روزنامهنگار
تعداد موتورسیکلتهای فعال و در حال تردد در شهر تهران از تعداد خودروهای شخصی «سبقت» گرفته است؛ این آمار نه تنها واقعی که معنادار نیز است.
رئیس شورای شهر تهران در صحن علنی شورا هنگام گلایه نسبت به ضعف شبکه حمل و نقل عمومی به ویژه مترو در پایتخت و اثر آن روی آلودگیهوا، تعداد موتورسیکلتهای دارای پلاک در شهر را ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار دستگاه اعلام کرد که ۲۰۰ هزار دستگاه بیشتر از تعداد خودروهای پلاک تهران است.
تهرانیها در سالهای اخیر «ازدحام موتورسیکلت» در کوچهها و خیابانها و این اواخر در بزرگراهها را با چشم دیده بودند اما اینکه تعدادشان از خودرو بیشتر شده و به معنای «ترجیح شهروندان به استفاده از موتور به جای ماشین» است، پدیدهای قابل تامل در پایتخت است.
سبک زندگی تهرانیها دستکم طی ۶ سال گذشته تحت تاثیر افزایش تورم و کاهش توان اقتصادی خانوار، تغییر چشمگیر داشته است که یکی از مصادیق این تغییر «دگرگونی نزولی در شیوه تردد و رفتوآمد روزانه بخش قابل توجهی از جمعیت ساکن تهران» است.
گروه سنی جوان ساکن پایتخت که یا در حال تحصیل در دانشگاه است یا شغلاولی محسوب میشود، «توان خرید خودروی اول» را از دست داده است. عمده درآمد ماهانه و سالانه نسل جوان در حال تحصیل یا شاغل در تهران، برای «اجاره مسکن» صرف میشود و حتی این گروه از شهروندان امکان هزینهکرد برای سایر خدمات ضروری زندگی از جمله «سفر، درمان و ...» را ندارد.
مدت زمان انتظار برای خرید خودرو حال حاضر در ایران با احتساب «پسانداز کل درآمد» به عنوان فرض محال، «۴ سال» است در حالی که این شاخص برای آمریکا ۵ ماه و برای اروپا ۸ ماه است.
این ارقام، «غیرممکن شدن» دسترسی بخشی از شهروندان تهرانی به خودروی شخصی را تایید میکند.
در سمت مقابل، مترو و اتوبوس در تهران با ازدحام شدید مسافر و معطلی بالا در ایستگاهها دست و پنجه نرم میکند که همین، صرفه و مزیت استفاده از حمل و نقل عمومی را به شدت پایین آورده است.
تنها گزینه ممکن برای تسهیل رفت و آمد در تهران، «موتور سیکلت» است. موتورسیکلت نه تنها گزینه اجباری نسل جوان ساکن تهران است که بخشی از شاغلان طبقه نسبتاً پردرآمد بخصوص اهالی بازار تهران یا سایر صنوف، برای رفت و آمد بین محل زندگی در مناطق بالای شهر و محل کار در مناطق شلوغ پایینشهر از موتورسیکلت استفاده میکنند.
ضعف قوانین راهنمایی و رانندگی ناظر بر ترافیک موتورسیکلت در پایتخت باعث رواج انواع تخلفات راکبان موتورسیکلت در خیابانها و بزرگراهها برای «سریعرسیدن به مقصد» شده است.
خلافپیمایی آشکار در روز روشن در بزرگراههای اصلی تهران، ویراژ در خط ویژه و موارد پرحادثهای از این دست، راه را برای ترجیح موتور به ماشین برای افراد باز گذاشته است.
با این حال، «بخش قابل توجهی از ذرات آلاینده هوا» تولید اگزوز همین موتورسیکلتها است.
سردار حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا از اجرای طرح بهروزرسانی اطلاعات مالکیت موتورسیکلتها خبر داد.
سردار سید تیمور حسینی با اشاره به سابقه چالشهای مرتبط با موتورسیکلتها اظهار کرد: موضوع موتورسیکلتها سالهاست به عنوان یکی از مسائل جدی نظام حملونقل کشور مطرح است. این وسایل نقلیه به دلیل قدرت مانور بالا، ظرفیت بیشتری برای انجام برخی تخلفات دارند و زمانی که سازوکار نظارت و کنترل مؤثر وجود نداشته باشد، زمینه بروز بینظمی افزایش مییابد.
وی افزود: تا اوایل دهه ۷۰ یکی از مسائل اصلی، تعیین هویت موتورسیکلتها بود بهطوری که تعداد زیادی از موتورسیکلتها فاقد پلاک و سند بودند. در سالهای ۷۲ و ۷۳ با اجرای طرح شمارهگذاری موتورسیکلتهای فاقد سند این مشکل تا حد زیادی ساماندهی شد.
رئیس پلیس راهور فراجا ادامه داد: در دهه ۸۰، همزمان با رشد تولید زیرپلهای موتورسیکلت، مسئله مالکیت دوباره به یکی از چالشهای جدی تبدیل شد بهگونهای که در مواردی دهها هزار دستگاه موتورسیکلت به نام یک فرد، عامل فروش یا نمایندگی ثبت شده بود.
سردار حسینی از اجرای طرح بهروزرسانی مالکیت موتورسیکلتها خبر داد و گفت: در این طرح، مالکان موظفاند با مراجعه به سامانه تعیینشده و به صورت خوداظهاری، آخرین وضعیت مالکیت وسیله نقلیه خود را ثبت کنند. این طرح در کنار سایر برنامههای معاونت عملیات پلیس راهور میتواند به ساماندهی مالکیت و ارتقای انضباط ترافیکی موتورسیکلتها کمک کند.
وی با تأکید بر اینکه مسئله موتورسیکلتها صرفاً انتظامی نیست، تصریح کرد: برای حل این چالش باید همزمان ابعاد قانونی، جامعهشناختی، روانشناختی و انتظامی موضوع مورد توجه قرار گیرد و راهکارهای اجتماعی مؤثر نیز در کارگروههای تخصصی بررسی شود.
رئیس پلیس راهور فراجا با اشاره به آسیبپذیری بالای موتورسواران و عابران پیاده گفت: این دو گروه در زمره آسیبپذیرترین کاربران ترافیک قرار دارند و آمار تصادفات بهویژه در حوزه شهری نشان میدهد بیش از ۶۷ تا ۶۸ درصد جانباختگان مربوط به موتورسواران و عابران پیاده هستند؛ آماری که بسیار بالا و نگرانکننده است.
وی درباره وضعیت پارکینگهای وسایل نقلیه نیز اظهار کرد: متولی اصلی این حوزه مجموعه بنیاد تعاون است و مسئولان و متصدیان پارکینگها موظفاند از خودروها و موتورسیکلتهای نگهداریشده به شکل دقیق و صحیح حفاظت کنند.
رئیس پلیس راهور فراجا افزود: هرگونه اهمال یا بیتوجهی که موجب ورود خسارت به وسیله نقلیه شود، قابل پیگیری است و مالکان میتوانند حقوق قانونی خود را از مسیرهای مربوطه دنبال کنند.
سردار حسینی در ادامه، مهمترین اقدام فوری برای کاهش تلفات را ایجاد سازوکار نظارت دقیق و شبانهروزی بر رفتار ترافیکی دانست و گفت: بخش قابل توجهی از تخلفات و رفتارهای حادثهساز به دلیل نبود پوشش کامل نظارتی در پهنه گسترده کشور رخ میدهد.
وی تأکید کرد: اگر امکان ایجاد یک سامانه جامع برای نظارت بههنگام و مستمر بر رفتار ترافیکی فراهم شود، میتوان امیدوار بود سال ۱۴۰۵ با بیش از ۲۰ درصد کاهش در تصادفات و جانباختگان به پایان برسد.
رئیس پلیس راهور فراجا در عین حال خاطرنشان کرد: ایجاد این سازوکار صرفاً وظیفه پلیس نیست و ماده ۳ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، مسئولیت دستگاههای مربوطه را در شهر و جاده مشخص کرده است.
