انرژی‌های تجدیدپذیر فرصتی برای سرمایه‌گذاری

حمیدرضا صالحی - رئیس فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران - با اشاره به ارتباط مستقیم امنیت انرژی با امنیت ملی اظهار کرد: امنیت تامین انرژی از مهم‌ترین موضوعاتی است که در همه کشورها به ‌طور مستقیم با امنیت ملی گره خورده است.

وی افزود: با این حال، مسئله اصلی در اقتصاد انرژی ایران به ساختارهای رانتی و سیاست‌های غیرشفاف که از دیرباز وجود داشته، بازمی‌گردد. در حال حاضر مؤلفه‌های اصلی اقتصاد انرژی از جمله قیمت سوخت، خوراک و هزینه تولید برق از شفافیت و ثبات لازم برخوردار نیست و همین مسئله موجب شده اقتصاد انرژی در کشور از پیش‌بینی‌پذیری فاصله بگیرد.

صالحی تصریح کرد: بورس ذاتا بستری برای کشف قیمت و شفافیت است و اگر سیاست‌های دستوری و مداخله‌های دولتی بر بازار به مرور جای خود را به سازوکارهای شفاف و رسمی دهد، بورس انرژی در این مسیر می‌تواند نقش مهمی ایفا کند.

وی ادامه داد: در بسیاری از کشورهای دنیا، بورس‌های انرژی با استفاده از ابزارهای متنوع مالی توانسته‌اند سرمایه‌های قابل توجهی را برای توسعه زیرساخت‌های انرژی جذب کنند. در ایران نیز این ظرفیت وجود دارد، اما نبود ثبات در سیاست‌گذاری‌ها و عدم پیش‌بینی‌پذیری قیمت‌ها، مانعی برای ورود سرمایه‌گذاران محسوب می‌شود.

عضو کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی یکی از مهم‌ترین آسیب‌های اقتصاد انرژی را قیمت‌گذاری دستوری دانست و افزود: این مسئله باعث شده امکان استفاده گسترده از ابزارهای مالی بازار سرمایه برای توسعه پروژه‌های انرژی فراهم نشود؛ در حالی ‌که پروژه‌های نیروگاهی و زیرساخت‌های انرژی به دلیل برخورداری از دارایی‌های قابل اتکا، ظرفیت مناسبی برای جذب سرمایه دارند.

وی با اشاره به ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر برای توسعه ابزارهای مالی گفت: در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر به دلیل آزادی بیشتر در کشف قیمت و وابستگی کمتر به سیاست‌های دستوری، امکان استفاده از ابزارهای نوین مالی بیشتر وجود دارد. برای نمونه، مدل سرمایه‌گذاری جمعی یا «کرادفاندینگ» می‌تواند یکی از روش‌های مناسب برای تأمین مالی نیروگاه‌های کوچک و متوسط باشد و حتی نمونه‌هایی از آن در کشور تجربه شده است.

او همچنین به موضوع توکنایز کردن دارایی‌ها و محصولات انرژی اشاره کرد و گفت: در این مدل می‌توان هم دارایی نیروگاه و هم محصول تولیدی آن را به واحدهای قابل معامله تبدیل کرد. در این صورت امکان پیش‌فروش انرژی و تامین منابع مالی برای احداث نیروگاه‌ها فراهم می‌شود و سرمایه‌گذاران نیز می‌توانند در زمان مناسب از محل فروش این دارایی‌ها منتفع شوند. ابزارهایی مانند گواهی تولید انرژی تجدیدپذیر یا REC نیز قابلیت خرید و فروش دارند و می‌توانند به‌عنوان دارایی قابل معامله در بازار انرژی مورد استفاده قرار گیرند.

صالحی با اشاره به تفاوت ساختار بازار انرژی در ایران با کشورهای توسعه‌یافته گفت: در بسیاری از کشورهای جهان، اقتصاد انرژی بر پایه رقابت و مکانیزم بازار اداره می‌شود و به همین دلیل تنوع ابزارهای مالی در این حوزه بسیار گسترده است. اما در ایران، به‌ویژه در بخش نیروگاه‌های حرارتی، قیمت برق و سوخت بر اساس واقعیت‌های اقتصادی تعیین نمی‌شود و همین مسئله موجب شکل‌گیری رانت در این حوزه شده است؛ البته همین موضوع نشان می دهد بورس انرژی در آینده پتانسیل بالایی برای توسعه دارد. 

رئیس فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران با تاکید بر ضرورت افزایش سرمایه‌گذاری در صنعت انرژی اظهار کرد: ایران در دو دهه اخیر با عقب‌ماندگی قابل توجهی در سرمایه‌گذاری بخش انرژی مواجه بوده و برای جبران این وضعیت باید از ظرفیت بازار سرمایه و ابزارهای مالی نوین استفاده شود.