ناترازی انرژی نباید به قیمت توقف تولید تمام شود

سال‌هاست که ناترازی انرژی به یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده و هر سال با آغاز فصل گرما و سرما، بخش‌های مختلف اقتصادی به‌ویژه صنایع با نگرانی محدودیت‌های تأمین برق و گاز مواجه می‌شوند. در این میان، یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها این است که در شرایط کمبود انرژی، اولویت‌بندی مصرف چگونه باید انجام شود و چه بخشی باید هزینه این ناترازی را پرداخت کند؟

تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که محدود کردن انرژی صنایع، اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت بخشی از فشار شبکه را کاهش دهد، اما در بلندمدت پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصاد کشور به همراه خواهد داشت. کاهش تولید، افزایش هزینه تمام‌شده کالاها، اختلال در زنجیره تأمین، کاهش صادرات و تهدید اشتغال، تنها بخشی از تبعات تصمیماتی است که بدون توجه به اهمیت بخش تولید اتخاذ می‌شود.

تولید، موتور اصلی اقتصاد است و هرگونه اختلال در فعالیت واحدهای صنعتی، در نهایت به زندگی مردم بازمی‌گردد. قطع برق یا محدودیت انرژی صنایع، به معنای کاهش عرضه کالا، افزایش قیمت‌ها و فشار بیشتر بر معیشت خانوارها خواهد بود. بنابراین نگاه به صنعت به‌عنوان اولین بخش قابل محدودسازی در زمان بحران انرژی، نمی‌تواند راهکاری پایدار برای مدیریت ناترازی باشد.

در این زمینه، آریا حقیقی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران، با تأکید بر اینکه تولید باید آخرین بخشی باشد که با محدودیت انرژی مواجه می‌شود، معتقد است حفظ رفاه جامعه تنها با تأمین برق بخش خانگی محقق نمی‌شود. چراکه اگر تولید آسیب ببیند، نتیجه آن افزایش قیمت کالا، کاهش دسترسی مردم به محصولات و آسیب به اشتغال خواهد بود.

البته در مدیریت مصرف انرژی باید شرایط خاص مناطق مختلف کشور نیز مورد توجه قرار گیرد. در برخی نقاط، تأمین سرمایش و گرمایش ارتباط مستقیمی با سلامت و زندگی مردم دارد و نمی‌توان این ضرورت را نادیده گرفت. اما این موضوع نباید به معنای حذف تولید از اولویت‌های انرژی کشور باشد.

راهکار اساسی، حرکت به سمت مدیریت هوشمند مصرف، توسعه زیرساخت‌های تولید انرژی، افزایش سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌ها و ایجاد سازوکاری عادلانه برای تقسیم محدودیت‌هاست. بخش صنعت نمی‌تواند همزمان با تحمل هزینه‌های بالای تولید، کمبود زیرساخت و محدودیت انرژی، بار اصلی ناترازی را نیز به دوش بکشد.

حل بحران انرژی نیازمند تصمیمات بلندمدت و نگاه توسعه‌محور است. اگر هدف، رشد اقتصادی، کنترل تورم و حفظ اشتغال است، تولید باید نه قربانی ناترازی انرژی، بلکه یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی برای عبور از این بحران باشد.