توسعه تجارت خارجی با احیای کریدورهای تاریخی
ابوالقاسم جراره ـ عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی
تحولات سیاسی و امنیتی منطقه، هرچند هزینهها و چالشهای متعددی را برای کشورها به همراه دارد، اما در برخی موارد میتواند زمینهساز بازنگری در راهبردهای اقتصادی و تجاری نیز باشد. در شرایط کنونی، یکی از مهمترین موضوعاتی که میتواند در دستور کار سیاستگذاران قرار گیرد، استفاده از ظرفیتهای جغرافیایی ایران برای توسعه صادرات و واردات و ایجاد مسیرهای جدید تجاری است.
ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه خود، از دیرباز در چهارراه ارتباطی شرق و غرب قرار داشته و نقش مهمی در تبادلات اقتصادی منطقه ایفا کرده است. همجواری با کشورهای متعدد از طریق مرزهای آبی و خاکی، ظرفیت قابل توجهی را برای گسترش همکاریهای اقتصادی و افزایش حجم مبادلات تجاری فراهم کرده است. این ویژگی میتواند در شرایطی که برخی مسیرهای سنتی تجارت با محدودیت مواجه میشوند، به عنوان یک مزیت راهبردی مورد توجه قرار گیرد.
در سالهای اخیر اهمیت کریدورهای بینالمللی حملونقل بیش از گذشته آشکار شده است. کشورهایی که توانستهاند از موقعیت ترانزیتی خود بهرهبرداری کنند، نه تنها درآمدهای قابل توجهی از محل عبور کالا کسب کردهاند، بلکه جایگاه اقتصادی و سیاسی خود را نیز در معادلات منطقهای ارتقا دادهاند. ایران نیز با برخورداری از زیرساختهای نسبی و دسترسی به مسیرهای متنوع، میتواند سهم بیشتری از این بازار را به خود اختصاص دهد.
یکی از ظرفیتهای مهم در این زمینه، احیای مسیرهای تاریخی تجارت از جمله جاده ابریشم است. این مسیر که قرنها نقش پل ارتباطی میان شرق و غرب جهان را ایفا میکرد، همچنان از منظر اقتصادی و لجستیکی دارای اهمیت است. فعالسازی دوباره کریدورهای مرتبط با این مسیر میتواند زمینه افزایش صادرات، تسهیل واردات و تقویت نقش ترانزیتی ایران را فراهم کند.
همچنین توسعه کریدور شرق به غرب میتواند به تنوعبخشی مسیرهای تجاری کشور کمک کند. اتکا به مسیرهای متعدد، ریسکهای ناشی از تحولات سیاسی و امنیتی را کاهش داده و امکان دسترسی به بازارهای جدید را فراهم میآورد. از سوی دیگر، افزایش حجم ترانزیت کالا از خاک ایران میتواند موجب رونق فعالیتهای اقتصادی، ایجاد اشتغال و توسعه زیرساختهای حملونقل در مناطق مختلف کشور شود.
در مجموع، شرایط جدید منطقهای میتواند فرصتی برای بازتعریف نقش ایران در شبکه تجارت بینالمللی باشد. بهرهگیری از مزیتهای جغرافیایی، توسعه زیرساختها و احیای کریدورهای تاریخی میتواند مسیر تازهای برای رشد صادرات، واردات و افزایش سهم کشور در تجارت منطقهای و جهانی ایجاد کند.
