قرارگاه ناترازی انرژی؛ نسخه مجلس برای مهار بحران خاموش صنایع
جواد حسینیکیا، نایب رییس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی
ناترازی انرژی سالهاست به یکی از چالشهای جدی اقتصاد کشور تبدیل شده؛ چالشی که بیش از هر بخش دیگری، صنایع را هدف قرار داده و هزینههای سنگینی را به تولیدکنندگان تحمیل کرده است. کاهش یا قطع انرژی در دورههای اوج مصرف، نهتنها روند تولید را مختل میکند بلکه عدمالنفعهای گستردهای برای اقتصاد ملی به همراه دارد. در چنین شرایطی، مجلس شورای اسلامی با تشکیل «قرارگاه ویژه مدیریت رفع ناترازی انرژی» تلاش کرده است به این بحران ساختاری پاسخی عملیاتی بدهد.
ایده تشکیل این قرارگاه در نشستی با حضور رئیس مجلس شورای اسلامی مطرح شد؛ نشستی که در آن بر ضرورت ایجاد یک ساختار متمرکز برای مدیریت ناترازی انرژی تأکید شد. پس از آن، قرارگاه بهصورت رسمی شکل گرفت و جلسات منظم آن در روزهای دوشنبه با حضور مسئولان دستگاههای اجرایی مرتبط برگزار شد. هدف اصلی این نشستها، ایجاد هماهنگی میان نهادهای مسئول و حرکت از تصمیمگیریهای پراکنده به سمت یک راهبرد منسجم ملی بود.
مهمترین خروجی این جلسات، راهاندازی «سامانه جامع رفع ناترازی انرژی» است؛ سامانهای که با مدیریت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات طراحی و اجرا شده و اطلاعات آن با همکاری شرکت ملی نفت ایران، شرکتهای آب و فاضلاب و وزارت نیرو تکمیل شده است. این سامانه در واقع یک داشبورد اطلاعاتی جامع به شمار میرود که دادههای مصرف انرژی را بهصورت یکپارچه تجمیع میکند و امکان تحلیل دقیقتر وضعیت را فراهم میسازد.
بر اساس سازوکار تعریفشده، هر فرد با ثبت کد ملی و کد پستی، یک شناسه مصرف انرژی دریافت میکند. این اقدام زمینه شناسایی دقیق مشترکان پرمصرف را فراهم میکند و میتواند به سیاستگذاری هدفمند در حوزه مدیریت مصرف منجر شود. اجرای پایلوت این طرح در برخی مناطق آغاز شده و نتایج اولیه آن، امیدواریهایی را نسبت به کارآمدی سامانه ایجاد کرده است.
البته مانند هر طرح ملی دیگری، این سامانه نیز در ابتدای مسیر با چالشهایی مواجه بوده است. برخی ناهماهنگیهای اطلاعاتی میان کدها و بانکهای داده مختلف وجود دارد که موجب بروز اشکالات جزئی شده است. با این حال، مسئولان در حال رفع این مشکلات و ایجاد همخوانی میان دادهها هستند تا سامانه با دقت و کارایی بیشتری عمل کند.
پیشبینیها نشان میدهد که با تکمیل و توسعه این سامانه، امکان کاهش تا ۲۰ درصدی ناترازی انرژی در تابستان سال آینده فراهم خواهد شد؛ رقمی که اگر محقق شود، میتواند فشار وارد بر صنایع را بهطور محسوسی کاهش دهد و از هدررفت منابع جلوگیری کند. چنین کاهشی نهتنها به ثبات تولید کمک میکند بلکه پیام روشنی درباره عزم حاکمیت برای مدیریت هوشمند انرژی خواهد داشت.
ناترازی انرژی، مسألهای صرفاً فنی نیست؛ این موضوع به بهرهوری، عدالت در توزیع منابع و حتی امنیت اقتصادی کشور گره خورده است. ایجاد یک سامانه شفاف و دادهمحور، میتواند آغازگر دورهای تازه در سیاستگذاری انرژی باشد؛ دورهای که در آن تصمیمها نه بر اساس برآوردهای کلی، بلکه بر پایه اطلاعات دقیق و لحظهای اتخاذ میشوند. اگر این مسیر با جدیت ادامه یابد، قرارگاه مدیریت ناترازی انرژی میتواند به الگویی برای سایر حوزههای مدیریتی کشور نیز تبدیل شود.
