اثرات سلامت و زیبایی پوست روی قلب انسان
دکتر وحید نوبهار، عضو رسمی انجمن متخصصان پوست DSGNY
اغلب پوست به عنوان نخستین نشانه قابل مشاهده از سلامت و زیبایی بدن نگریسته شده که وضعیت تغذیه، گردش خون، تعادل هورمونی، عملکرد سیستم ایمنی و فرایندهای ترمیمی بدن در کیفیت آن انعکاس پیدا می‌کند. معهذا اهمیت پوست به زیبایی ظاهری محدود نشده و ارتباط بین سلامت پوست و عملکرد دستگاه قلبی‌عروقی، از موضوعات قابل توجه در پزشکی امروز است.
نخست باید به نقش التهاب مزمن در ارتباط میان پوست و قلب توجه کرد. پوست و دستگاه قلبی‌عروقی هر دو تحت تأثیر فرایندهای التهابی و ایمنی قرار دارند. در پسوریازیس، التهاب از محدوده ضایعات قابل مشاهده پوستی جلوتر رفته و با افزایش فعالیت برخی مسیرهای التهابی در بدن همراه است. پژوهش‌های پزشکی، ارتباط بین پسوریازیس، به‌ویژه انواع متوسط و شدید آن، با افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی را گزارش کرده‌اند. در بیماران مذکور، چاقی، مقاومت به انسولین، اختلال چربی خون و فشارخون بالا نیز شیوع بیشتری دارند. لذا بررسی سلامت بیمار مبتلا به پسوریازیس نباید به ارزیابی وسعت ضایعات، شدت خارش یا پاسخ درمانی پوست محدود بماند.
موضوع مهم دیگر، ارتباط کیفیت پوست با سلامت عروق و فرایند پیری است. کلاژن و الاستین از پروتئین‌های ساختاری مهم پوست هستند که استحکام و انعطاف‌پذیری آن را حفظ می‌کنند. پروتئین‌های مذکور در بافت‌های همبند بدن، از جمله ساختار دیواره عروق، نیز نقش دارند. افزایش سن، استرس اکسیداتیو، التهاب مزمن و قرارگیری طولانی‌مدت در معرض اشعه فرابنفش، تغییراتی در ساختار پروتئین‌های بافتی ایجاد می‌کنند. البته جوان‌سازی پوست یا تحریک تولید کلاژن به معنای جوان‌سازی عروق و کاهش خطر سکته قلبی نیست لکن شناخت عوامل مشترک مؤثر بر پیری بافت‌ها، اهمیت مراقبت جامع از سلامت را برجسته می‌کند.
برخی نشانه‌های پوستی نیز ارزش تشخیصی قابل توجهی در ارزیابی سلامت متابولیک و قلبی‌عروقی دارند. گزانتلاسما(تجمع پلاک‌های زردرنگ در اطراف پلک‌ها) در برخی افراد با اختلال چربی خون همراه است. آکانتوز نیگریکانس نیز با تیرگی و ضخیم‌شدن پوست، به‌ویژه در گردن و زیر بغل، ارتباط شناخته‌شده‌ای با مقاومت به انسولین دارد. اگرچه وجود تغییرات یادشده به معنای ابتلا به بیماری قلبی نیست، اما بررسی قند خون، چربی‌های خون و سایر عوامل خطر را توجیه می‌کند. همچنین تورم مداوم پاها و ساق‌ها، به‌ویژه همراه با تنگی نفس یا افزایش سریع وزن، نیازمند بررسی احتمال اختلال عملکرد قلب است.
باید اشاره کرد که تغذیه نیز دیگر حلقه مشترک زیبایی پوست و سلامت قلب محسوب می‌شود. رژیم غذایی غنی از سبزیجات، میوه‌ها، مغزها، ماهی و چربی‌های غیراشباع، مواد مغذی مورد نیاز پوست را تأمین نموده و در عین حال با الگوهای تغذیه‌ای محافظ قلب همخوانی دارد. ویتامین C در ساخت کلاژن نقش دارد و اسیدهای چرب ضروری در حفظ عملکرد سد دفاعی پوست مؤثر هستند. در سوی دیگر مصرف مداوم غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، قندهای افزوده و چربی‌های ناسالم، با افزایش خطر اختلالات متابولیک و بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط دارد.
نکته قابل توجه آنست که مراقبت زیبایی از پوست نباید از سلامت عمومی بدن جدا شود. مصرف دخانیات، کم‌تحرکی، خواب ناکافی و اضافه‌وزن، هم بر کیفیت پوست اثر منفی داشته و هم از عوامل خطر شناخته‌شده بیماری‌های قلبی هستند. انجمن قلب ایالات متحده تغذیه سالم، فعالیت بدنی، پرهیز از نیکوتین، خواب مناسب، کنترل وزن، چربی خون، قند خون و فشارخون را هشت شاخص اصلی سلامت قلبی‌عروقی معرفی کرده است. سلامت پوست و سلامت قلب دو بخش مرتبط از سلامت عمومی انسان هستند. متخصص پوست در کنار ارزیابی ضایعات، کیفیت بافت و فرایند پیری، با شناخت نشانه‌های هشداردهنده و توجه به عوامل خطر متابولیک، سهم مهمی در مراقبت جامع از بیمار دارد. زیبایی پایدار پوست نیز زمانی ارزشمندتر است که با سلامت عروق، تغذیه مناسب و عملکرد مطلوب اندام‌های حیاتی همراه باشد.
