ذخایر استراتژیک نفت آمریکا چرا اهمیت دارد؟

ماه گذشته، ذخایر استراتژیک نفت آمریکا (SPR) به پایین‌ترین سطح خود از سال ۱۹۸۳ رسید.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز چهارشنبه به خبرنگاران اذعان کرد که هر زمان آمریکا به ایران حمله کند، قیمت نفت افزایش می‌یابد و این اتفاق افتاد. معاملات آتی نفت برنت روز چهارشنبه به بالاترین سطح خود از ۱۹ ژوئن رسید. معاملات آتی نفت برنت ۵.۲ درصد نسبت به روز قبل افزایش یافت و به ۷۸.۰۲ دلار در هر بشکه رسید.

در همین حال، طبق داده‌های وزارت انرژی آمریکا، ذخایر استراتژیک نفت در هفته منتهی به سوم ژوئیه، ۶.۲ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۳۱۹.۵ میلیون بشکه رسید که پایین‌ترین سطح از زمان دولت ریگان است. ظرفیت ذخیره‌سازی این ذخیار ۷۱۳.۵ میلیون بشکه است و آخرین بار چنین سطحی از ذخایر در حدود دهه ۲۰۱۰ مشاهده شد.

امروزه، آمریکا بیش از هر کشوری در جهان نفت تولید می‌کند و صادرکننده خالص فرآورده‌های نفتی است. تقریبا ۶۰ درصد از نفت خام پالایش شده در آمریکا از تولید داخلی حاصل می‌شود. ۴۰ درصد باقی‌مانده وارداتی است که تقریبا ۶۰ درصد آن از کانادا و هفت درصد دیگر از مکزیک می‌آید. تنها حدود هفت درصد از نفت خام مصرفی این کشور از طریق تنگه هرمز عبور می‌کند.

پس چرا تنش‌ها با ایران همچنان بر قیمت‌ها در پمپ بنزین‌های آمریکا تاثیر می‌گذارد؟

نفت خام بر اساس محل تولید آن قیمت‌گذاری نمی‌شود، بلکه بر اساس قیمت‌های معیار جهانی که منعکس‌کننده عرضه و تقاضای جهانی است، قیمت‌گذاری می‌شود.

ماکسیم سونین، مدیر اجرایی انرژی که با مرکز سوخت‌های آینده دانشگاه استنفورد همکاری می‌کند، به شبکه الجزیره گفت: «خودکفایی به معنای امنیت قیمت یا استقلال قیمت نیست، زیرا نفت یک کالای تجاری جهانی است و همه بازارها به هم مرتبط هستند.»

اگر چندین میلیون بشکه نفت به طور ناگهانی به دلیل اختلال در صادرات از طریق تنگه هرمز در معرض خطر قرار گیرند، خریداران در سراسر جهان برای تامین منابع جایگزین از کشورهای دیگر شروع به رقابت می‌کنند. این افزایش رقابت، قیمت‌های جهانی نفت خام را بالاتر می‌برد و هزینه‌ها را برای پالایشگاه‌های ایالات متحده و در نهایت مصرف‌کنندگان افزایش می‌دهد.

سونین افزود: «از نظر تاریخی، ذخایر استراتژیک قرار است یک راه حل کوتاه مدت برای خرید زمان برای دولت‌ها به منظور مقابله با وضعیت باشند، نه یک راه حل جادویی یا یک راه حل کامل. هر چه بحران طولانی‌تر شود، دولت‌ها انعطاف‌پذیری کمتری در مورد ذخایر استراتژیک خود خواهند داشت.»

قیمت‌های بالاتر نفت خام فراتر از افزایش قیمت بنزین در پمپ بنزین‌ها تاثیر می‌گذارند. شرکت‌های هواپیمایی هزینه بیشتری برای سوخت جت می‌پردازند، شرکت‌های حمل و نقل هزینه بیشتری برای دیزل صرف می‌کنند و هزینه غذا را افزایش می‌دهند. هزینه‌های بالاتر حمل و نقل از طریق گران‌تر شدن مواد غذایی، کالاها و سفر به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود.

ذخیره استراتژیک نفت آمریکا بزرگترین ذخیره اضطراری نفت خام جهان است که ترکیبی از نفت خام خارجی و داخلی شیرین و ترش است.

آمریکا این ذخیره را در سال ۱۹۷۵ پس از تحریم نفتی اعراب ایجاد کرد. امروزه، صدها میلیون بشکه نفت خام در غارهای نمکی در چهار مکان در امتداد منطقه گلف کاست آمریکا در زیر زمین ذخیره می‌شوند و می‌توانند در هنگام اختلالات عمده عرضه آزاد شوند. این نفت را می‌توان با استفاده از خطوط لوله بین ایالتی یا قایق‌ها به تقریبا نیمی از کل پالایشگاه‌های نفت آمریکا توزیع کرد. پس از آزادسازی، نفت پالایش شده و در سراسر جهان فروخته می‌شود تا خلا ناشی از کاهش عرضه را جبران کند.

برخلاف ذخایر تجاری که توسط شرکت‌های خصوصی نگهداری می‌شوند، ذخیره استراتژیک برای شرایط فوق‌العاده‌ای مانند جنگ و بلایای طبیعی وجود دارد. این طرح پس از طوفان کاترینا در سال ۲۰۰۵ که منطقه گلف کاست را ویران کرد، مورد بهره‌برداری قرار گرفت. دولت آمریکا همچنین پس از آغاز جنگ روسیه در اوکراین به مدت شش ماه از این ذخایر استفاده کرد. همچنین پس از آغاز تجاوز به ایران، بهره برداری از این ذخایر را از ماه مارس و با هماهنگی آژانس بین‌المللی انرژی، آغاز کرد.

آبی راجندران، پژوهشگر غیرمقیم مرکز مطالعات انرژی (CES) دانشگاه رایس در هوستون، تگزاس، به شبکه الجزیره گفت: «این طرح برای شوک‌هایی مانند درگیری‌ها، اختلالات عمده در خارج از کشور، قطعی برق و موارد دیگر است. نکته اصلی همین است. نکته این است که یک ضربه‌گیر، یک ذخیره اضطراری، برای کمک به کاهش قیمت‌ها و جلوگیری از اختلال در تامین منابع داشته باشیم.»

 بیشتر نفت آمریکا از تنگه هرمز عبور نمی‌کند پس این آبراه چه اهمیتی دارد؟

تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین گلوگاه‌های انرژی جهان است و تقریبا یک پنجم عرضه جهانی نفت از طریق این آبراه باریک و استراتژیک که خلیج فارس را به خلیج عمان متصل می‌کند، عبور می‌کند.

در حالی که آمریکا نفت نسبتا کمی از طریق تنگه هرمز وارد می‌کند، بسیاری از متحدان و شرکای تجاری آن، از جمله کره جنوبی و هند، به شدت به این محموله‌ها وابسته هستند.

هنگامی که کشتیرانی هرمز قطع شود، این کشورها باید بشکه‌های جایگزین را در جای دیگری تامین کنند و در مقابل خریداران در سراسر جهان برای تامین نفت از تولیدکنندگان از جمله آمریکا رقابت کنند. این امر بر قیمت‌ها فشار وارد می‌کند.

این رقابت، بازار جهانی را دچار محدودیت عرضه می‌کند و قیمت‌های نفت خام را حتی در کشورهایی که مستقیما نفت کمی از خاورمیانه وارد می‌کنند، بالاتر می‌برد.

راجندران گفت: ما از ذخایر خود، از جمله ذخایر استراتژیک، استفاده کرده و آن را صادر کرده‌ایم تا به تعادل بازار جهانی کمک کنیم. این روند لزوما برای مدت زمان بسیار طولانی پایدار نیست.

پیش از آخرین آزادسازی، ذخایر استراتژیک نفت (SPR) تنها چند سال پیش به دلیل آزادسازی‌های اضطراری پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، که عرضه یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان را تهدید می‌کرد، به پایین‌ترین سطح خود در دهه‌های گذشته رسید.

این جنگ و تحریم‌های متعاقب غرب بر فروش سوخت روسیه، نگرانی‌هایی را مبنی بر احتمال ناپدید شدن بخش قابل توجهی از این عرضه از بازارهای جهانی ایجاد کرد و باعث شد نفت خام برنت در مارس ۲۰۲۲، به بالای ۱۳۰ دلار در هر بشکه برسد. میانگین قیمت بنزین در آمریکا برای اولین بار در تاریخ به بالای ۵ دلار در هر گالن (۱.۳۲ دلار در هر لیتر) رسید.

در آن زمان، دولت جو بایدن، رئیس جمهور وقت آمریکا، بزرگترین آزادسازی در تاریخ ذخایر را به میزان ۱۸۰ میلیون بشکه مجاز کرد تا به تثبیت بازارهای جهانی و کاهش قیمت‌های رو به افزایش سوخت کمک کند. کنگره آمریکا همچنین فروش اضافی از ذخایر را در سال ۲۰۲۳ الزامی کرد.

این آزادسازی‌ها به کاهش قیمت بنزین کمک کرد، اما ذخایر اضطراری دولت آمریکا را به میزان قابل توجهی کاهش داد. از آن زمان، وزارت انرژی آمریکا به تدریج در حال خرید مجدد نفت برای پر کردن ذخایر در صورت وجود شرایط مناسب در بازار است.

ذخایر استراتژیک نفت دو هدف را دنبال می‌کند. این ذخایر در مواقع کمبود فیزیکی، منابع اضطراری را فراهم می‌کنند، اما همچنین به بازارهای مالی اطمینان می‌دهند که دولت‌ها ابزارهایی برای واکنش به اختلالات عمده دارند.

سونین افزود: «اگر آمریکا تصمیم بگیرد نفت را از ذخایر آزاد نکند، بر عرضه و تقاضا تاثیر خواهد گذاشت، زیرا عرضه کمتری وجود خواهد داشت. همچنین بر درک بازار تاثیر می‌گذارد، زیرا بازارها انتظار دارند که آمریکا از ذخایر خود استفاده کند. اگر این اتفاق نیفتد، این سیگنال را ارسال می‌کند که وضعیت از آنچه انتظار می‌رود وخیم‌تر است. این امر تاثیر مضاعفی بر قیمت‌های جهانی نفت خواهد داشت.»

دانستن اینکه میلیون‌ها بشکه نفت می‌تواند در طول یک بحران آزاد شود، می‌تواند به آرام کردن بازارها و کاهش خریدهای سوداگرانه که اغلب باعث افزایش ناگهانی قیمت‌ها می‌شوند، کمک کند. ذخایر کمتر، در صورت ادامه درگیری، فضای مانور کمتری به سیاست‌گذاران می‌دهد.

بر اساس گزارش شبکه الجزیره، این اطمینان با کاهش موجودی‌ها، محدودتر شده است.

اریک ناتال، مدیر ارشد پرتفوی در شرکت «ناین پوینت پارتنرز»، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داده است که این ذخیره به حداقل سطح عملیاتی خود نزدیک می‌شود.

راجندران همچنین نگران است که نیمی از ۳۱۹.۵ میلیون بشکه موجود در این ذخیره ممکن است قابل استفاده نباشد. او افزود: «مقداری از نفت خام موجود در آنجا مدت زیادی است که وجود دارد. در غارهای ذخیره‌سازی قدیمی و موارد دیگر است، بنابراین فکر می‌کنم مطمئنا می‌توان استدلال کرد که شاید ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون بشکه از آنچه در آن باقی مانده است، لزوما برای پالایشگاه‌های فعلی و برای درجه صادرات قابل استفاده نباشد.»