کالابرگ؛ حمایت مؤثر از معیشت با دهکبندی واقعی
بهروز محبی نجم‌آبادی - عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی
افزایش اعتبار کالابرگ زمانی می‌تواند به بهبود معیشت خانوارها منجر
شود که منابع حمایتی بر اساس نیاز واقعی افراد توزیع شود، نه صرفاً با تکیه بر شاخص‌هایی که لزوماً وضعیت اقتصادی خانوار را به‌درستی نشان نمی‌دهند. در شرایطی که هزینه‌های زندگی بخش قابل‌توجهی از درآمد خانوارها را جذب می‌کند، دقت در شناسایی مشمولان به اندازه میزان اعتبار تخصیص‌یافته اهمیت دارد.
یکی از چالش‌های سیاست‌های حمایتی، فاصله میان اطلاعات رسمی و واقعیت زندگی مردم است. ممکن است درآمد اسمی یک خانوار در ظاهر آن را در دهک بالاتری قرار دهد، اما پس از کسر هزینه‌های ضروری، توان چندانی برای تأمین نیازهای روزمره باقی نماند. از سوی دیگر، قرار گرفتن برخی خانوارها در گروه‌های کم‌درآمد نیز به‌تنهایی نمی‌تواند تمام ابعاد وضعیت اقتصادی آنها را مشخص کند. به همین دلیل، درآمد مؤثر و قدرت واقعی تأمین هزینه‌های زندگی باید در تعیین مشمولان حمایت‌های یارانه‌ای جایگاه محوری داشته باشد.
توزیع منابع حمایتی بر مبنای سه سطح نیاز می‌تواند به هدفمندتر شدن این سیاست کمک کند. در سطح نخست، خانوارهایی قرار می‌گیرند که برای تأمین کالاهای اساسی با دشواری جدی روبه‌رو هستند و باید در اولویت دریافت حمایت قرار گیرند. گروه دوم به خانوارهایی اختصاص دارد که همچنان به کمک نیاز دارند، اما بخشی از توان تأمین هزینه‌های خود را در اختیار دارند. در سطح سوم نیز افرادی قرار می‌گیرند که نیاز کمتری به حمایت مستقیم دارند و می‌توان منابع محدود را با اولویت پایین‌تری به آنها اختصاص داد.
البته اجرای چنین الگویی به اطلاعات دقیق، بهروز و قابل ارزیابی نیاز دارد. اگر معیارهای دهکبندی شفاف نباشد یا امکان اعتراض و اصلاح اطلاعات خانوارها فراهم نشود، احتمال دارد بخشی از نیازمندان واقعی از چرخه حمایت خارج شوند و منابع به افرادی برسد که اولویت کمتری دارند. بنابراین، بازبینی مستمر اطلاعات اقتصادی و فراهم کردن سازوکار رسیدگی به اعتراض‌ها باید بخشی از نظام توزیع کالابرگ باشد.
در کنار اصلاح دهکبندی، میزان اعتبار کالابرگ نیز باید با تغییر قیمت کالاهای اساسی و هزینه سبد معیشت تناسب داشته باشد. افزایش اسمی اعتبار، بدون توجه به قدرت خرید واقعی آن، لزوماً به معنای تقویت حمایت معیشتی نیست. هدف نهایی باید این باشد که خانوارهای کم‌درآمد بتوانند نیازهای ضروری خود را با فشار کمتری تأمین کنند.
موفقیت کالابرگ تنها با اعلام افزایش اعتبار سنجیده نمی‌شود؛ معیار اصلی، میزان اصابت حمایت به گروه‌های هدف و تأثیر آن بر قدرت خرید خانوارهاست. هرچه شناسایی نیازمندان دقیق‌تر و توزیع منابع عادلانه‌تر باشد، امکان استفاده مؤثرتر از منابع محدود حمایتی نیز افزایش خواهد یافت.
