ناترازی انرژی با توسعه شبکه ریلی قابل مدیریت است
هادی قوامی ـ نایبرئیس کمیسیون برنامه و بودجه
بخش قابل توجهی از ناترازیهای اقتصادی کشور ریشه در نحوه مدیریت منابع انرژی و ضعف زیرساختهای حملونقل دارد؛ موضوعی که اصلاح آن میتواند آثار مثبتی بر بودجه، مصرف سوخت و تولید ملی بر جای بگذارد. یکی از چالشهای اساسی امروز، افزایش مصرف انرژی و هزینههای سنگینی است که سالانه برای تأمین سوخت، بهویژه بنزین، به کشور تحمیل میشود.
با وجود ظرفیتهای گسترده ایران در حوزه انرژی، همچنان ناترازی در این بخش یکی از دغدغههای مهم محسوب میشود. این مسئله نشان میدهد که علاوه بر میزان تولید، نحوه مصرف و مدیریت زیرساختها نیز نیازمند بازنگری جدی است. از جمله مصادیق این وضعیت، صرف سالانه میلیاردها دلار برای واردات بنزین است؛ هزینهای که میتواند با اصلاح ساختارهای حملونقل و افزایش بهرهوری تا حد زیادی کاهش یابد.
یکی از مهمترین عوامل افزایش مصرف سوخت، سهم بالای حملونقل جادهای در جابهجایی کالا در کشور است. در حال حاضر بیش از دو سوم بار کشور از طریق جاده حمل میشود، در حالی که در بسیاری از این مسیرها امکان بهرهگیری از شبکه ریلی وجود دارد. حملونقل ریلی به دلیل مصرف سوخت کمتر، هزینه پایینتر و ظرفیت بالای جابهجایی، یکی از اقتصادیترین و پایدارترین شیوههای حمل بار به شمار میرود و توسعه آن میتواند نقش مؤثری در کاهش مصرف انرژی ایفا کند.
تکمیل خطوط ریلی و اتصال بنادر، شهرکهای صنعتی و کارخانههای بزرگ به شبکه راهآهن از جمله اقداماتی است که میتواند وابستگی به حملونقل جادهای را کاهش دهد. این اقدام علاوه بر صرفهجویی در مصرف سوخت، موجب کاهش هزینههای حملونقل، افزایش سرعت جابهجایی کالا، کاهش استهلاک جادهها و بهبود بهرهوری در بخش تولید خواهد شد. در نتیجه، آثار مثبت آن تنها به حوزه انرژی محدود نمیشود و بخشهای مختلف اقتصاد از مزایای آن بهرهمند خواهند شد.
از سوی دیگر، سیاستگذاری صحیح در حوزه صنعت و توسعه زیرساختها میتواند نقش تعیینکنندهای در رفع ناترازیهای موجود داشته باشد. سرمایهگذاری هدفمند در پروژههای زیربنایی، بهویژه توسعه شبکه ریلی، علاوه بر کاهش هزینههای جاری کشور، زمینه را برای رشد تولید، افزایش رقابتپذیری صنایع و بهبود شاخصهای اقتصادی فراهم میکند.
در مجموع، حل ناترازی بودجه، انرژی و تولید نیازمند نگاهی بلندمدت و اجرای سیاستهای هماهنگ در حوزه زیرساختهاست. توسعه حملونقل ریلی، مدیریت بهینه مصرف انرژی و تدوین یک استراتژی صنعتی منسجم میتواند کشور را در مسیر کاهش هزینهها، افزایش بهرهوری و دستیابی به رشد اقتصادی پایدار قرار دهد؛ مسیری که منافع آن هم متوجه اقتصاد ملی خواهد بود و هم به بهبود رفاه عمومی کمک خواهد کرد.
