توافق ریلی تهران و بغداد؛ احیای پروژهای پس از نیمقرن انتظار
امضای یادداشت تفاهم احداث راهآهن «خسروی - خانقین - بغداد» در حضور رؤسای جمهوری ایران و عراق، پروژهای را که سالها در پیچوخم تحولات سیاسی و اجرایی متوقف مانده بود، بار دیگر در کانون همکاریهای تهران و بغداد قرار داد، توافقی که میتواند مسیر اتصال شبکه ریلی ۲کشور را از مرز بینالمللی خسروی هموار کرده و نقش غرب ایران را در مناسبات اقتصادی، ترانزیتی و زیارتی منطقه پررنگتر کند.
امضای این یادداشت تفاهم در جریان سفر نخستوزیر عراق به تهران، از نگاه کارشناسان حوزه حملونقل، صرفاً توافقی برای ساخت یک خط آهن جدید نیست، بلکه گامی در مسیر تکمیل یکی از مهمترین کریدورهای ارتباطی غرب آسیا است، کریدوری که با اتصال شبکه ریلی ایران به عراق، افق تازهای پیش روی مبادلات تجاری، حملونقل بینالمللی و جابهجایی مسافر میان ۲ کشور خواهد گشود.
این توافق در شرایطی به امضا رسیده که عملیات اجرایی راهآهن کرمانشاه ـ خسروی در ایران با شتاب ادامه دارد و همزمان، رایزنیها برای آغاز اجرای مسیر در استان دیاله عراق نیز وارد مرحله تازهای شده است، موضوعی که امیدها را برای تحقق یکی از قدیمیترین طرحهای مشترک ۲ کشور افزایش داده است.
پروژهای با پیشینهای فراتر از یک تفاهمنامه
اگرچه امضای یادداشت تفاهم اخیر، نقطه عطف تازهای در همکاریهای ایران و عراق به شمار میرود، اما ایده اتصال ریلی ۲ کشور از مسیر خسروی، سابقهای بیش از پنج دهه دارد.
این طرح نخستینبار در دهه ۱۳۵۰ و با هدف پیوند شبکه ریلی ایران به خانقین و بغداد مطرح شد، اما وقوع انقلاب اسلامی، جنگ تحمیلی، تخریب زیرساختها و سالها ناامنی در عراق، اجرای آن را برای مدت طولانی به تعویق انداخت.
پس از بهبود روابط ۲کشور، این پروژه بار دیگر در دستور کار نشستهای مشترک قرار گرفت و طی سالهای گذشته بارها درباره آن گفتوگو شد، اما نبود شرایط مناسب برای اجرای همزمان پروژه در ۲ سوی مرز، مانع از عملیاتی شدن آن شد.
در سالهای اخیر، با پیشرفت عملیات اجرایی راهآهن کرمانشاه ـ خسروی و پیگیریهای مستمر در سطح ملی و استانی، این پروژه بار دیگر به یکی از محورهای اصلی همکاریهای ایران و عراق تبدیل شد؛ روندی که اکنون با امضای تفاهمنامه جدید، وارد مرحلهای تازه شده است.
چرا خسروی اهمیت دارد؟
انتخاب مرز بینالمللی خسروی برای اتصال شبکه ریلی ۲ کشور، صرفاً یک انتخاب جغرافیایی نیست، این گذرگاه به دلیل نزدیکی به بغداد، سابقه طولانی در مبادلات تجاری، دسترسی مناسب به شبکه بزرگراهی کشور و نقش آن در تردد زائران عتبات عالیات، از مهمترین مرزهای رسمی ایران با عراق به شمار میرود.
در سالهای اخیر نیز توسعه زیرساختهای این مرز، افزایش ظرفیت پایانه، تجهیز مسیرهای دسترسی و ارتقای امکانات خدماتی، جایگاه خسروی را در میان مرزهای غربی کشور بیش از گذشته تقویت کرده است.
کارشناسان معتقدند اتصال ریل به این مرز، ظرفیتهای موجود را تکمیل میکند و خسروی را از یک گذرگاه مرزی به یک گره لجستیکی تبدیل خواهد کرد؛ نقطهای که در آن حملونقل جادهای و ریلی در کنار یکدیگر، نقش مؤثرتری در جابهجایی کالا و مسافر ایفا خواهند کرد.
