ایران در شبکه دانش جهانی؛ پژوهشکده بیمه به پایگاه جامعه مدنی سازمان ملل پیوست

به گزارش جهان اقتصاد پایگاه داده جامعه مدنی UN DESA که از طریق سیستم یکپارچه سازمان‌های جامعه مدنی (iCSO) اداره می‌شود به سازمان‌های غیردولتی و نهادهای پژوهشی امکان ثبت پروفایل سازمانی، تبادل اطلاعات و مشارکت در کنفرانس‌ها و نشست‌های مرتبط با توسعه اقتصادی و اجتماعی را فراهم می‌کند. بیش از سی هزار سازمان جامعه مدنی تاکنون با این اداره رابطه برقرار کرده‌اند. ثبت در این پایگاه، دسترسی پژوهشکده بیمه را به شبکه CSO Net — شبکه جامعه مدنی سازمان ملل — باز می‌کند که امکان مشارکت در رویدادهای بین‌المللی و تبادل پروژه‌ها را فراهم می‌سازد.

این اقدام در ادامه تلاش‌های پژوهشکده بیمه برای بین‌المللی‌سازی صورت می‌گیرد. این نهاد پیش‌تر در سامانه جهانی ثبت سازمان‌های پژوهشی (ROR) به ثبت رسیده و به عضویت کمیسیون بیمه کمیته ایرانی اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) درآمده بود. 

با این حال تحلیل دقیق این دستاورد مستلزم تفکیک میان «ثبت نمایه» و «مقام مشورتی» است. ثبت در پایگاه داده UN DESA صرفاً پروفایل سازمانی را در سیستم این نهاد ثبت می‌کند و به‌صراحت به معنای برخورداری از مقام مشورتی نزد سازمان ملل متحد نیست. مقام مشورتی شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد (ECOSOC) فرآیندی متفاوت و بسیار پیچیده‌تر دارد که مستلزم رأی‌گیری در کمیته سازمان‌های غیردولتی و بررسی‌های چندساله است. بنابراین ثبت در پایگاه داده جامعه مدنی را باید نقطه شروعی برای دسترسی به شبکه‌های اطلاعاتی و فرصت‌های تعاملی دانست، نه پایان راه مشروعیت بین‌المللی.

 با این حال همین سطح از دسترسی نیز در شرایطی که صنعت بیمه ایران با محدودیت‌های بین‌المللی گسترده‌ای مواجه است واجد اهمیت راهبردی است تحریم‌های اتحادیه اروپا که از سپتامبر ۲۰۲۵ تشدید شده ارائه خدمات بیمه و بیمه اتکایی به دولت ایران و نهادهای تحت jurisdiction آن را ممنوع کرده است. در چنین فضایی ایجاد کانال‌های ارتباطی غیرمستقیم از طریق نهادهای پژوهشی و شبکه‌های علمی بین‌المللی می‌تواند مسیری کم‌هزینه‌تر و کم‌حساسیت‌تر برای حفظ پیوندهای تخصصی باشد.

صنعت بیمه ایران در حال حاضر با چالش‌های ساختاری متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کند. ضریب نفوذ بیمه در ایران حدود ۲.۳ درصد است در حالی که میانگین جهانی این شاخص بالای ۷ درصد و در کشورهای توسعه‌یافته به ۱۳ تا ۱۴ درصد می‌رسد. ناترازی سرمایه وابستگی ۸۵ درصدی ریسک اتکایی به بیمه مرکزی و قطع پوشش‌های بیمه اتکایی شرکت‌های خارجی از جمله مشکلات جدی این صنعت به شمار می‌روند.

 در چنین شرایطی دسترسی به داده‌های تحلیلی بین‌المللی و شبکه‌های پژوهشی جهانی می‌تواند به شناسایی الگوهای موفق مدیریت ریسک و تدوین راهکارهای مبتنی بر شواهد کمک کند. پژوهشکده بیمه با تکیه بر این ظرفیت می‌تواند تجربیات ملی ایران در حوزه مدیریت ریسک و مقابله با بحران را در تعاملات علمی بین‌المللی ارائه دهد؛ حوزه‌ای که با توجه به تجربه اخیر کشور در مدیریت بحران‌های اقتصادی و طبیعی از پتانسیل قابل‌توجهی برای تبدیل به دیپلماسی علمی برخوردار است.

در مجموع ثبت نمایه پژوهشکده بیمه در پایگاه داده UN DESA را باید بخشی از یک راهبرد تدریجی برای بازسازی حضور علمی ایران در نهادهای بین‌المللی ارزیابی کرد. این اقدام اگرچه به‌تنهایی گشایش اقتصادی یا بیمه‌ای ایجاد نمی‌کند، اما زیرساخت ارتباطی لازم برای همکاری‌های آتی را فراهم می‌آورد. اثربخشی واقعی آن به توانایی پژوهشکده در تبدیل این دسترسی به پروژه‌های مشترک عملی، انتشارات بین‌المللی و مشارکت فعال در نشست‌های تخصصی سازمان ملل بستگی دارد، مسیری که نیازمند پیگیری مستمر و تعریف شاخص‌های مشخص برای سنجش بازدهی این تعاملات است.