اقتصاد سبز با سوخت ملی؛ چگونه از مصرف بنزین کم کنیم؟

در دنیای امروز که نوسانات قیمت انرژی به یکی از دغدغه های اصلی دولت ها و ملت ها تبدیل شده است، یافتن راهکارهای جایگزین برای تامین سوخت بخش حمل و نقل به یک ضرورت اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. ایران با دارا بودن ذخایر عظیم گاز طبیعی در جایگاه ممتازی قرار دارد که می تواند با تکیه بر این ثروت خدادادی، هزینه های بخش حمل و نقل را به شکل چشمگیری کاهش دهد. بررسی های آماری نشان می دهد که اختلاف قیمت فاحش میان بنزین و گاز طبیعی فشرده یا همان سی ان جی، محرک اصلی تمایل صاحبان خودرو به استفاده از این سوخت پاک است. زمانی که یک راننده تصمیم می گیرد خودروی خود را دوگانه سوز کند، در واقع در حال سرمایه گذاری بر روی کاهش هزینه های ماهانه خود است.

محمود رضایی کارشناس حوزه انرژی در این باره گفت: تفاوت قیمت سبد سوختی در ایران به گونه ای تعریف شده است که استفاده از گاز طبیعی همواره دارای توجیه اقتصادی بسیار بالایی باشد. وی افزود که اگر به طور متوسط هزینه پیمایش هر کیلومتر با بنزین را محاسبه کنیم، متوجه می شویم که استفاده از گاز طبیعی می تواند این هزینه را به کمتر از یک چهارم کاهش دهد.

این کارشناس تاکید کرد که این صرفه جویی نه تنها در سطح خرد و برای خانواده ها حائز اهمیت است، بلکه در سطح کلان نیز باعث کاهش خروج ارز برای واردات بنزین می شود. رضایی خاطرنشان کرد که هر متر مکعب گاز طبیعی از نظر ارزش حرارتی و توان پیمایش، تقریبا معادل یک لیتر بنزین است اما قیمت آن در جایگاه ها بسیار کمتر است که این خود بزرگترین مشوق برای مصرف کنندگان محسوب می شود.

در ادامه این تحلیل باید به موضوع یارانه های دولتی اشاره کرد که به طور هدفمند به سمت سوخت های پاک هدایت شده اند. دولت با تثبیت قیمت گاز در سطحی بسیار پایین تر از فرآورده های نفتی، سعی دارد تا بار مالی سبد معیشتی مردم را سبک تر کند. این سیاست در بلندمدت منجر به تغییر الگوی مصرف می شود. از سوی دیگر، توسعه صنعت سی ان جی باعث ایجاد اشتغال در بخش های نصب، تعمیرات و نگهداری تجهیزات شده است که این خود یک چرخه اقتصادی مثبت را در کشور ایجاد می کند. بسیاری از رانندگان بخش حمل و نقل عمومی و تاکسی های اینترنتی با تکیه بر همین مزیت قیمتی توانسته اند سود خالص دریافتی خود را افزایش دهند و از فشار تورمی ناشی از قیمت سوخت در امان بمانند.

توسعه فیزیکی جایگاه های عرضه سوخت گاز در کنار ارتقای استانداردهای ایمنی، دو بال اصلی برای موفقیت این طرح ملی محسوب می شوند. در سال های اخیر تلاش های زیادی صورت گرفته است تا دسترسی به جایگاه ها در تمامی نقاط کشور تسهیل شود. ایجاد صف های طولانی در گذشته یکی از موانع اصلی تمایل مردم به این سوخت بود، اما با ورود بخش خصوصی و سرمایه گذاری های جدید، زمان انتظار در جایگاه ها به شدت کاهش یافته است. این موضوع به معنای صرفه جویی در زمان و افزایش بهره وری نیروی کار است که خود نوعی مزیت اقتصادی غیر مستقیم به شمار می آید.

علی رضا احمدی یکی از مدیران اجرایی در حوزه زیرساخت های سوخت رسانی گفت: هوشمندسازی جایگاه های سی ان جی یکی از اولویت های اصلی ما برای افزایش ایمنی و سرعت خدمات رسانی است.

وی افزود که با اتصال سامانه های هوشمند به مراکز معاینه فنی، تنها خودروهایی اجازه سوخت گیری می یابند که از سلامت مخزن و سیستم سوخت رسانی آن ها اطمینان حاصل شده باشد. این مدیر با اشاره به اهمیت نگهداری صحیح مخازن تصریح کرد که ایمنی اولویت اول در استفاده از گاز طبیعی است و با رعایت استانداردهای لازم، این سوخت هیچ خطری برای سرنشینان نخواهد داشت

وی بیان کرد که توسعه ایستگاه های کوچک مقیاس در محلات پرجمعیت می تواند دسترسی رانندگان را بیش از پیش تسهیل کند و هزینه های رفت و آمد اضافی برای رسیدن به جایگاه های دوردست را حذف نماید.

علاوه بر بحث جایگاه ها، پیشرفت های تکنولوژیک در ساخت کیت های نسل جدید نیز تاثیر زیادی بر محبوبیت این سوخت داشته است. کیت های هوشمند امروزی باعث می شوند که افت توان موتور که در گذشته یک چالش جدی بود، به حداقل برسد. این موضوع باعث شده است که حتی مالکان خودروهای شخصی لوکس نیز به استفاده از این سوخت ترغیب شوند.

وقتی راننده احساس کند که با هزینه ای بسیار کمتر، همان کیفیت رانندگی را دریافت می کند، به طور طبیعی به سمت سوخت ارزان تر حرکت خواهد کرد. این روند در نهایت منجر به تعادل در بازار سوخت و کاهش فشار بر پالایشگاه های بنزین می شود که می توانند محصولات خود را با قیمت های جهانی صادر کنند و درآمد ارزی برای کشور به ارمغان بیاورند.

یکی از ابعاد بسیار مهم که در بررسی مزیت های سی ان جی نباید از آن غافل شد، اثرات زیست محیطی و سلامت عمومی است. گاز طبیعی به دلیل ساختار ساده مولکولی، احتراق کامل تری نسبت به بنزین دارد و میزان آلاینده های خروجی از اگزوز را به شدت کاهش می دهد. در کلان شهرهایی مانند تهران که آلودگی هوا به یک معضل جدی تبدیل شده است، افزایش سهم گاز در سبد سوخت می تواند به کاهش روزهای آلوده و در نتیجه کاهش هزینه های درمانی ناشی از بیماری های تنفسی منجر شود. این صرفه جویی در هزینه های سلامت، یک سود پنهان اما بسیار بزرگ برای کل جامعه است.

رضا محسنی کارشناس محیط زیست و انرژی گفت: آلاینده هایی نظیر ذرات معلق و اکسیدهای گوگرد در سوخت گاز طبیعی تقریبا صفر است و این موضوع برای سلامت ریه های شهروندان حیاتی است. وی افزود که اگر نیمی از ناوگان حمل و نقل سبک کشور از گاز استفاده کنند، شاهد کاهش چشمگیر گازهای گلخانه ای خواهیم بود که این امر ایران را در مسیر تعهدات بین المللی زیست محیطی نیز یاری می کند. این کارشناس توضیح داد که توسعه سی ان جی یک معامله برد برد برای دولت و ملت است زیرا هم هزینه ها را کاهش می دهد و هم کیفیت زندگی را ارتقا می بخشد

محسنی تاکید کرد که باید با ارائه تسهیلات بانکی برای نوسازی مخازن و تبدیل خودروها، مسیر را برای ورود بیشتر مردم به این عرصه هموار کرد.

از منظر اقتصاد کلان، استفاده از گاز طبیعی به جای بنزین به معنای آزاد سازی مقدار زیادی بنزین برای صادرات است. بنزین تولیدی در داخل کشور هزینه های تولید و تصفیه بالایی دارد و مصرف بی رویه آن در داخل، فرصت ارزآوری را از کشور سلب می کند. در حالی که گاز طبیعی به وفور در داخل تولید می شود و هزینه انتقال آن از طریق خط لوله بسیار کمتر از حمل و نقل فرآورده های نفتی با نفتکش های جاده پیما است. بنابراین توسعه صنعت سی ان جی نه تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای حفظ امنیت انرژی و پایداری اقتصادی کشور است. با نگاهی به آینده می توان دریافت که با برقی سازی خودروها در کنار توسعه سی ان جی، می توان به یک الگوی پایدار در حمل و نقل دست یافت که کمترین آسیب را به محیط زیست وارد کرده و بیشترین بازدهی مالی را برای جامعه داشته باشد.

در پایان باید گفت که مزیت قیمتی گاز طبیعی فشرده به عنوان یک سوخت پاک و در دسترس، کلیدی ترین عامل در مدیریت مصرف انرژی در بخش حمل و نقل است. با تداوم سیاست های حمایتی و ارتقای سطح خدمات در جایگاه ها، می توان امیدوار بود که این سوخت جایگاه واقعی خود را در سبد انرژی کشور تثبیت کند. دولت ها با سرمایه گذاری در این بخش در واقع در حال بیمه کردن آینده اقتصادی و زیست محیطی کشور هستند. رانندگان نیز با آگاهی از این مزایا و رعایت نکات ایمنی، می توانند سهم بزرگی در کاهش هزینه های شخصی و ملی ایفا کنند. این مسیر روشن، نیازمند همکاری مستمر میان بخش دولتی، خصوصی و مصرف کنندگان نهایی است تا میوه های شیرین این تحول در اقتصاد انرژی به کام همگان بنشیند و شاهد کشوری با هوای پاک تر و معیشتی راحت تر باشیم. این گزارش نشان داد که چگونه یک منبع داخلی می تواند با مدیریت صحیح، به موتور محرک توسعه و عدالت اقتصادی تبدیل شود و فشار هزینه های زندگی را از دوش اقشار مختلف جامعه بردارد.

تداوم این روند مستلزم نگاهی بلندمدت و پرهیز از تصمیمات مقطعی در حوزه قیمت گذاری حامل های انرژی است تا اعتماد عمومی به استفاده از سوخت های جایگزین همواره در سطح بالایی باقی بماند. تنها در این صورت است که می توان به اهداف عالی در حوزه بهره وری انرژی دست یافت و ایران را به عنوان الگویی موفق در استفاده از سوخت های پاک در سطح منطقه و جهان معرفی کرد. بنابراین هر قدمی که در مسیر توسعه زیرساخت های گاز سوز کردن خودروها برداشته می شود، گامی در جهت خودکفایی و عزت اقتصادی است که نتایج مثبت آن در دهه های آینده بیش از پیش نمایان خواهد شد. این تحول بزرگ در ساختار مصرف، نه تنها یک تغییر فنی بلکه یک جهش فرهنگی در راستای احترام به محیط زیست و منابع ملی است که باید با جدیت دنبال شود.

رانندگان با انتخاب این سوخت در واقع به یک پویش بزرگ ملی برای نجات اقتصاد و زمین می پیوندند که نتیجه آن برای فرزندان این مرز و بوم، هوایی پاک و کشوری آبادتر خواهد بود. با توجه به ذخایر پارس جنوبی و سایر میادین گازی، ایران هیچ محدودیتی در تامین این سوخت ندارد و این امنیت عرضه، بزرگترین پشتوانه برای مصرف کنندگان است تا با خیالی آسوده از این تکنولوژی بهره ببرند. در نهایت، تلفیق دانش فنی و منابع غربی در کنار مدیریت صحیح توزیع، می تواند صنعت سی ان جی را به نماد افتخار ملی و بهره وری در قرن جدید تبدیل کند و راه را برای توسعه سایر سوخت های پاک نظیر هیدروژن نیز در آینده هموار سازد. این گزارش تلاشی بود برای بازخوانی اهمیت این حوزه که امیدواریم مورد توجه برنامه ریزان و عموم مردم قرار گیرد. با سپاس از توجه شما به این تحلیل کارشناسی که با هدف ارتقای آگاهی عمومی تنظیم شده است.