تأثیر بستهشدن تنگه هرمز بر اختلال زنجیره فرآوردههای نفتی
انسداد تنگه هرمز باعث میشود یک زنجیره کامل از فرآوردههای تولیدی وابسته به نفت مختل شود.
بهخلاف تصور عمومی که مهمترین فرآورده حاصل از نفت خام را بنزین میدانند، واقعیت فنی و اقتصادی بسیار پیچیدهتر است، این پیچیدگی برای درک علت اثرگذاری همزمان بحرانهای ژئوپولیتیک (مانند تجاوز نظامی آمریکا به ایران) بر تمامی بخشهای اقتصادی، حائز اهمیت اساسی است.
بر اساس استانداردهای پالایشی، ترکیب محصولات حاصل از یک بشکه نفت خام بهطور تقریبی بهشرح زیر است:
جمع سهم فرآوردههای مصرفی در بخش حملونقل (بنزین، دیزل، سوخت جت و سوخت سنگین) بهتنهایی به 88.8٪ میرسد، در صورتی که گازهای مایع هیدروکربنی و کک نفتی را نیز که مواد اولیه صنایع پاییندستی هستند به این جمع اضافه کنیم، 96.9٪ از هر بشکه نفت خام صرف تأمین انرژی و مواد اولیه ضروری برای حفظ فعالیت اقتصاد جهانی میگردد.
در شرایط کنونی، هر بشکه نفت خامی که بهدلیل حمله آمریکا به ایران در تنگه هرمز از چرخه تأمین خارج شود، صرفاً یک مسئله محدود به کمبود بنزین نیست. این اختلال، بهطور همزمان بر زنجیره تأمین گازوئیل (مؤثر بر حملونقل کالا)، سوخت هواپیما (مؤثر بر حملونقل هوایی)، قیر (مؤثر بر پروژههای زیرساختی و راهسازی) و مواد اولیه صنایع سنگین (مانند کک نفتی) تأثیر میگذارد.
با توجه به آمار فوق، این پرسش مطرح میشود؛ در صورت حذف یک میلیارد بشکه نفت خام از سیستم عرضه جهانی در بازه زمانی تنها دو ماه، چه پیامدهای کمّی و کیفی بر اقتصاد بینالملل تحمیل خواهد شد؟
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده است بحران فعلی بزرگترین بحران انرژی در تاریخ است. این بحران میتواند ظرف هفتهها منجر به افزایش قیمتها، اختلال گسترده در ناوگان حملونقل هوایی و زمینی، و در نهایت وقوع یک رکود در مقیاس جهانی گردد.
