جهان اقتصاد گزارش می دهد؛ مترو در ایستگاه حاشیه
گروه زیربنایی رضا پورحسین
جهان اقتصاد: در جلسه شورای شهر تهران، تشکریهاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورا، در تذکر پیش از دستور خود به مراسم آغاز عملیات اجرایی خط ۱۱ متروی تهران پرداخت.
او با تأکید بر اینکه هرگونه اقدام برای توسعه شبکه مترو، تقویت حملونقل عمومی و کاهش مشکلات شهروندان تهرانی همواره مورد استقبال و حمایت قرار میگیرد، تصریح کرد که چنین اقداماتی تنها زمانی ارزشمند و مؤثر هستند که دقیقاً در چارچوب قوانین، ضوابط و مصوبات فرادستی، اعم از مصوبات شورای شهر تهران و نهادهای بالادستی انجام شوند.
تشکریهاشمی با اشاره به مسیر خط ۱۱ مترو توضیح داد که این خط از شمالغرب یا غرب تهران شروع شده، به سمت جنوبغرب امتداد مییابد و سپس به سمت جنوبشرق ادامه پیدا میکند. بر اساس نقشههای موجود، بخش قابل توجهی از این مسیر در مناطق حاشیهای شهر قرار دارد و هنوز به نواحی با تراکم جمعیتی بالا نرسیده است. به همین دلیل، ابهامات و پرسشهای جدی پیرامون اولویتبندی و توجیه فنی-اقتصادی این خط مطرح است.
طبق مصوبات پیشین شورا، بهویژه در برنامه چهارساله چهارم و حکم اول مرتبط با بازنگری طرح جامع حملونقل و ترافیک و طرح جامع ریلی، هرگونه تغییر یا توسعه در محورهای ریلی باید ابتدا در شورای شهر بررسی و تأیید شود و سپس به شورای عالی ترافیک ارائه گردد.
به گفته تشکریهاشمی، شهرداری تهران این الزام قانونی را رعایت نکرده و چندین بار در صحن شورا نسبت به این تخطی تذکر داده شده است. علاوه بر این، استعلام از معاونت حقوقی مجلس نیز نشان داده که بدون تصویب کلیات خط در مراجع بالادستی، امکان بررسی مطالعات تفصیلی یا شروع اقدامات اجرایی وجود ندارد.
در ادامه، تشکریهاشمی به نکته کلیدیتری پرداخت و گفت که حتی اگر فرض کنیم خط ۱۱ مترو در گذشته در شورای شهر به صورت کلی تصویب شده باشد، همانطور که برخی اعضا مانند مهدی چمران، رئیس شورا، به آن استناد میکنند، مسئله اصلی و اساسی اینجاست که چرا منابع محدود شهر و بودجه عمومی باید صرف احداث ایستگاهها و زیرساختهای مترو در مناطقی با تراکم جمعیتی پایین و حاشیهای شود، در حالی که بسیاری از نقاط مرکزی، پرجمعیت و دارای نیاز واقعی و فوری به مترو همچنان فاقد ایستگاه یا دسترسی مناسب هستند.
این انتخاب اولویتبندی، نه تنها با اصول برنامهریزی حملونقل همخوانی ندارد، بلکه میتواند به هدررفت منابع منجر شود و عدالت در توزیع خدمات عمومی را زیر سؤال ببرد.
این در حالی است که توسعه مترو باید بر اساس مطالعات تقاضای سفر، تراکم جمعیت، الگوهای جابهجایی شهروندان و نیازهای واقعی مناطق انجام گیرد، نه بر پایه تصمیمات شتابزده یا نمایشی.
مناطقی که روزانه با ازدحام شدید مسافر، کمبود شدید واگن و ایستگاههای اشباعشده مواجه هستند، شایسته اولویت بالاتری هستند تا حاشیههایی که هنوز رشد جمعیتی و تقاضای سفر قابل توجهی ندارند. این رویکرد میتواند بهرهوری سرمایهگذاریها را افزایش دهد و رضایت شهروندان را بیشتر تأمین کند.
این تذکر نشاندهنده نگرانی عمیق از رعایت نشدن اصول قانونی و کارشناسی در یکی از مهمترین پروژههای عمرانی پایتخت است که میتواند پیامدهای مالی و اجتماعی گستردهای داشته باشد.
باید توجه داشت که در حال حاضر، در حالی که عملیات اجرایی خط ۱۱ متروی تهران آغاز شده و برخی مناطق حاشیهای و کمتراکم در اولویت قرار گرفتهاند، بسیاری از نقاط پرتردد و پرجمعیت پایتخت همچنان از دسترسی مستقیم به شبکه مترو محروم هستند. مناطقی مانند پارک وی و بزرگراه مدرس که روزانه حجم عظیمی از تردد خودرو و مسافر را تجربه میکنند، میدان ونک بهعنوان یکی از شلوغترین گرههای ترافیکی شمال تهران، سهراه آذری در غرب شهر که محل تلاقی چندین محور مهم است، میدان قزوین بهعنوان دروازه ورودی جنوبغرب و محل عبور هزاران شهروند روزانه، پردیس بهعنوان یکی از بزرگترین شهرهای جدید اطراف تهران با جمعیت رو به رشد، و دهها محله پرجمعیت دیگر در مناطق مرکزی و جنوبی.
این مناطق به دلیل تراکم بالای جمعیت، تقاضای سفر بالا و ازدحام شدید در ساعات پیک، بیش از پیش نیازمند توسعه خطوط مترو هستند. تخصیص منابع محدود به خطوط حاشیهای در حالی که این نقاط کلیدی همچنان بدون پوشش باقی ماندهاند، نه تنها عدالت در توزیع خدمات حملونقل عمومی را زیر سؤال میبرد، بلکه بهرهوری سرمایهگذاریهای کلان شهری را نیز کاهش میدهد. اولویتبندی باید بر اساس نیاز واقعی شهروندان و کاهش بار ترافیکی مناطق پرتردد باشد، نه پروژههای کماثر در نواحی کمجمعیت
