در گفتگو با جهان اقتصاد عنوان شد: سقوط بیسابقه حباب سکه؛ وقتی طلا هم عقب نشست
راضیه احمدوند
بازاری که همیشه پناهگاه نااطمینانیها بود، حالا خودش زیر سایه تردید ایستاده است؛ افت نزدیک به ۶۰ درصدی حباب سکه و همزمانی آن با ریزش قیمت جهانی طلا، این پرسش را بهمیان آورده که آیا دوران سودهای سریع و هیجانی در بازار طلا به پایان رسیده است؟
آنچه در یک سال گذشته در بازار طلا و سکه رخ داده، تنها یک نوسان معمولی نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر رفتار عمیق در یکی از سنتیترین بازارهای مالی است. کاهش چشمگیر حباب سکه، که زمانی بهعنوان شاخصی از هیجان و انتظارات تورمی شناخته میشد، حالا به سطحی رسیده که بسیاری از فعالان بازار را غافلگیر کرده است. این افت، نهتنها از کاهش فاصله قیمت ذاتی و بازاری سکه حکایت دارد، بلکه پیامهای مهمی درباره تغییر انتظارات اقتصادی نیز به همراه دارد.
عادل بهرامی، کارشناس اقتصاد در گفتگو با جهان اقتصاد با اشاره به اینکه در گذشته، هرگونه تنش سیاسی یا اقتصادی بهسرعت خود را در افزایش قیمت طلا و سکه نشان میداد، اظهار داشت: این فلز گرانبها همواره نقش «پناهگاه امن» را ایفا میکرد و سرمایهها در زمان بحران به سمت آن سرازیر میشد. اما تحولات اخیر نشان میدهد این رابطه سنتی در حال بازتعریف است. برخلاف انتظار، حتی در شرایطی که فضای سیاسی ملتهب بوده، بازار طلا واکنشی معکوس از خود نشان داده و نهتنها جهش نکرده، بلکه در مواردی کاهش قیمت را تجربه کرده است.
وی افزود: یکی از مهمترین عوامل این تغییر، افت قیمت جهانی طلاست. بازار جهانی که بهشدت تحت تاثیر متغیرهایی چون نرخ بهره، قیمت انرژی و حجم اخبار سیاسی قرار دارد، در ماههای اخیر شاهد فشار نزولی بوده است. افزایش قیمت نفت، که بهطور غیرمستقیم بر سیاستهای پولی و انتظارات تورمی اثر میگذارد، یکی از محرکهای این روند محسوب میشود. در کنار آن، حجم بالای اخبار سیاسی و عدم قطعیتهای پیدرپی، بهجای افزایش تقاضا برای طلا، نوعی سردرگمی در بازار ایجاد کرده است.
این فعال اقتصادی ادامه داد: در بازار داخلی نیز، همزمانی کاهش قیمت جهانی با افت نرخ ارز، شرایط را برای کاهش قیمتها فراهم کرده است. این همگرایی دو عامل مهم باعث شد تا نهتنها قیمت طلا، بلکه حباب سکه نیز تخلیه شود. حبابی که در سالهای گذشته بهدلیل انتظارات تورمی و افزایش تقاضای سفتهبازانه شکل گرفته بود، اکنون در حال کوچک شدن است. این اتفاق را میتوان نشانهای از کاهش هیجان و افزایش احتیاط در میان معاملهگران دانست.
بهزامی گفت: نکته قابل توجه دیگر، رفتار متفاوت بازار در مواجهه با بحرانهای کوتاهمدت است. در حالی که انتظار میرفت تنشهای مقطعی باعث جهش قیمتها شود، بازار واکنش متفاوتی نشان داد. کاهش قیمتها در چنین شرایطی نشان میدهد که عوامل بنیادی، بیش از هیجانات لحظهای، تعیینکننده مسیر بازار شدهاند. این تغییر، اگرچه برای برخی از فعالان بازار غیرمنتظره بوده، اما میتواند نشانهای از بلوغ نسبی بازار نیز تلقی شود.
از سوی دیگر، رکود نسبی در فعالیتهای بازار نیز به این روند دامن زده است. کاهش ساعات کاری واحدهای صنفی و تعطیلی بخشی از بازار در شهرهای بزرگ، عملاً حجم معاملات را کاهش داده و به افت تقاضا منجر شده است. در چنین شرایطی، حتی اگر عرضه تغییر چندانی نکند، کاهش تقاضا میتواند فشار نزولی بر قیمتها وارد کند. این موضوع بهویژه در بازاری مانند طلا، که بهشدت به جریان نقدینگی وابسته است، اهمیت دوچندان دارد.
به گفته او، در کنار این عوامل، تغییر رفتار مصرفکنندگان نیز قابل توجه است. در گذشته، خرید طلا نهتنها بهعنوان سرمایهگذاری، بلکه بهعنوان یک عادت فرهنگی و اجتماعی نیز رواج داشت. اما افزایش آگاهی نسبت به ریسکهای بازار و نوسانات شدید قیمت، باعث شده تا بخشی از تقاضای سنتی نیز کاهش یابد. بسیاری از خریداران اکنون ترجیح میدهند با احتیاط بیشتری وارد بازار شوند و تصمیمات خود را بر اساس اطلاعات دقیقتر اتخاذ کنند.
با این حال، نمیتوان از این نکته غافل شد که بازار طلا همچنان یکی از مهمترین ابزارهای حفظ ارزش دارایی در برابر تورم محسوب میشود. کاهش حباب سکه، اگرچه به معنای کاهش جذابیت سفتهبازی است، اما میتواند فرصت مناسبی برای ورود سرمایهگذاران بلندمدت فراهم کند. در واقع، بازاری که از هیجان تخلیه شده، معمولاً بستر مناسبتری برای تصمیمگیریهای منطقی و پایدار است.
عادل بهرامی در پایان با تاکید بر اینکه آنچه امروز در بازار طلا و سکه مشاهده میشود، نتیجه برهمکنش پیچیدهای از عوامل داخلی و خارجی است، خاطرنشان ساخت: از یکسو، تحولات جهانی و تغییرات در سیاستهای اقتصادی، مسیر قیمتها را تحت تاثیر قرار داده و از سوی دیگر، شرایط داخلی و رفتار معاملهگران، این روند را تشدید کرده است. آینده این بازار، بیش از هر زمان دیگری، به میزان ثبات در این متغیرها وابسته است.
اگر این روند ادامه یابد، میتوان انتظار داشت که بازار طلا بهتدریج از فضای هیجانی فاصله گرفته و به سمت تعادل بیشتری حرکت کند. اما در عین حال، هرگونه تغییر ناگهانی در شرایط اقتصادی یا سیاسی، میتواند بار دیگر این تعادل را بر هم بزند. در چنین فضایی، آنچه بیش از همه اهمیت دارد، دسترسی به اطلاعات دقیق و تصمیمگیری بر پایه تحلیل، نه هیجان است.
