زنگ خطر فیزیکی فرونشست
معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی گفت: فروریزش اخیر در اصفهان، بر اساس بررسیهای اولیه، در پی شکستگی خط انتقال فاضلاب و ایجاد حفره داده و نباید آن را با پدیده فرونشست زمین یکسان دانست.
غزال راهب اظهار کرد: میان «فروریزش» و «فرونشست» تفاوت ماهوی وجود دارد؛ فرونشست پدیدهای تدریجی، منطقهای و گسترده است که به طور در نتیجه برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی و افت سطح آبخوانها رخ میدهد.
وی افزود: با کاهش سطح آبهای زیرزمینی، خاک فشرده میشود و زمین بهتدریج نشست میکند؛ در حالی که فروریزش، پدیدهای متمرکز و ناگهانی است که معمولاً به دلیل خالیشدن یا ایجاد حفره در زیر سطح زمین در نقطهای مشخص اتفاق میافتد.
رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: حادثه اخیر در اصفهان، در پی شکستگی خط انتقال فاضلاب رخ داده و حفرهای نسبتاً بزرگ، با عرض چهار متر و طول حدود پنج متر ایجاد شده است. موضوع از سوی شرکت آب و فاضلاب در دست بررسی است و احتمال ارتباط این حادثه با زیرساختهای در حال احداث مترو نیز بررسی میشود، اما تاکنون ارتباط مشخصی میان این دو موضوع به دست نیامده است.
فرونشست در اصفهان موضوعی جدی است
راهب تاکید کرد: نباید حادثه اخیر اصفهان را بهطور مستقیم به مساله فرونشست این شهر مرتبط کرد و از آن یک بحران جدید ساخت؛ با این حال، فرونشست در اصفهان موضوعی جدی است و ریشه اصلی آن به کاهش ذخایر آبهای زیرزمینی و برداشت بیش از ظرفیت آبخوانها بازمیگردد.
وی گفت: طرحهایی برای انتقال آب از مناطق غربی، بهسازی حوزههای آبریز، کاهش مصرف و مدیریت منابع آب در دست اجراست. همچنین انتقال آب مورد نیاز صنایع از طریق خطوط اختصاصی دنبال میشود تا برداشت از منابع زیرزمینی کاهش یابد. اجرای موثر این طرحها باید بهگونهای باشد که روند فزاینده فرونشست متوقف و از گسترش آن جلوگیری شود.
معاون وزیر راه و شهرسازی افزود: آثار فرونشست بر بناها و زیرساختها انکارناپذیر است و در این زمینه، آسیبشناسی سازهها در حال انجام است. بناها بهصورت موردی شناسایی و میزان آسیبپذیری آنها بررسی میشود.
وی ادامه داد: مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی دستورالعملهای مقاومسازی بناها و زیرساختهای در معرض فرونشست را تدوین کرده است. این دستورالعملها در رایزنی با ادارهکل میراث فرهنگی استان اصفهان و سازمان مدیریت بحران در اختیار دستگاههای مربوط قرار گرفته تا مقاومسازی سازههای آسیبپذیر انجام شود.
راهب در عین حال تصریحکرد: البته اینها راهکار نهایی نیست و بیشتر یک اقدام موقت برای کاهش آسیب به ساختمانهاست. راهحل اصلی، مدیریت منابع آب و کاهش برداشت از آبهای زیرزمینی است.
وی گفت: نقشههای میزان فرونشست در محدودهها و حریمهای شهری تهیه و در اختیار شورای عالی شهرسازی و معماری قرار گرفته است. این نقشهها پس از طی مراحل تصویب، برای استفاده عمومی منتشر خواهد شد.
کدام شهرها بیشترین تاثیرپذیری را از فرونشست دارند؟
رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به استانهای در معرض فرونشست اظهار داشت: اصفهان، خراسان، کرمان، یزد و جنوب تهران از جمله مناطقی هستند که محدودههای شهری آنها بیشترین تأثیر را از فرونشست پذیرفته و همچنان در معرض این خطر قرار دارند.
وی افزود: برای ساختوساز در عرصههای فرونشستی، ضوابط و دستورالعملهای لازم تدوین شده است. این ضوابط، ساختمانهای در معرض فرونشست و همچنین سازههای خطی مانند خطوط راهآهن و جادهها را دربرمیگیرد و نحوه مقاومسازی آنها در برابر این پدیده را مشخص میکند.
راهب ادامه داد: پیشنویسی نیز درباره مدیریت منابع آب به شورای عالی ارائه شده است تا با همکاری دستگاههای مختلف، دستورالعملهای لازمالاجرا در این زمینه تدوین و اجرایی شود.
