راه عبور از مهم ترین چالش صنعت
محمدحسین فنایی ـ فعال اقتصادی
ایران با داراییهای طبیعی بینظیر و موقعیت جغرافیایی استراتژیک، مزیت نسبی چشمگیری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر دارد. تابش خورشیدی فراوان در فلات مرکزی و جنوب، پتانسیل باد در مناطق شرقی و شمالی، و منابع زمینگرمایی، ظرفیت عظیمی برای تولید انرژی پاک ایجاد کرده است. ظرفیت تولید برق از خورشید و باد در کشور ما حدود ۲٫۳ برابر اروپا تخمین زده میشود. با این حال، آیندهنگری کافی صورت نگرفته و سیاستگذاریها همچنان بر منابع فسیلی متمرکز مانده است. این عدم توجه، کشور را در برابر چالشهای زیستمحیطی و انرژی آسیبپذیر کرده است.
امروزه وضعیت گرما در جنوب کشور بهویژه استانهایی مانند خوزستان، بوشهر و هرمزگان اسفناک است. دماهای بالای ۵۰ درجه، مصرف برق را به شدت افزایش داده و شبکه تأمین را تحت فشار قرار داده است. قطعیهای مکرر برق، زندگی روزمره مردم را مختل کرده، بیمارستانها، صنایع و کشاورزی را با مشکل مواجه ساخته و حتی امنیت روانی شهروندان را تهدید میکند.
در چنین شرایطی، اولویت مطلق باید با تأمین برق پایدار برای مردم و شهروندان باشد. دولت موظف است با مدیریت مصرف، بهینهسازی شبکه و تخصیص هوشمند منابع، نیازهای اساسی خانوارها را تضمین کند اما این اقدام به تنهایی کافی نیست.
راهحل پایدار، دادن فرصت واقعی به بخش خصوصی برای ورود گسترده به تولید انرژی است. بخش خصوصی با چابکی، سرمایهگذاری سریع و فناوری نوین میتواند شکاف تولید را پر کند. تجربه کشورهای موفق نشان میدهد که خصوصیسازی هوشمند در انرژی تجدیدپذیر نه تنها تولید را افزایش میدهد، بلکه مشکلات صنعت را نیز برطرف میکند. صنایع انرژیبر با دسترسی مطمئن به برق ارزان و پاک، میتوانند رقابتپذیری خود را حفظ کنند، اشتغال ایجاد کنند و صادرات را تقویت نمایند. اعتماد به بخش خصوصی، کاهش بوروکراسی و ارائه مشوقهای واقعی مانند تضمین خرید برق، تسهیلات بانکی و معافیتهای مالیاتی کلید موفقیت این مسیر است.
ایران سومین تولیدکننده بزرگ انرژی در جهان است اما این رتبه افتخارآمیز در تابستان و زمستان با خاموشیهای مکرر و مشکلات تأمین همراه میشود. این تناقض نشاندهنده مدیریت ناکارآمد و عدم تنوعبخشی به سبد انرژی است. وابستگی بیش از حد به گاز و نفت، کشور را در برابر نوسانات آبوهوا و تقاضای فصلی آسیبپذیر کرده است. انرژی پاک نه تنها این مشکلات را حل میکند، بلکه آلودگی هوا را کاهش میدهد، منابع آب را حفظ میکند و تعهدات بینالمللی ایران در حوزه تغییرات اقلیمی را محقق میسازد.
برای بهرهبرداری بهینه از این فرصت، باید فوراً به سمت تأسیس مراکز تحقیقاتی پیشرفته حرکت کنیم. مراکز تخصصی در زمینه فناوریهای خورشیدی، توربینهای بادی، ذخیرهسازی انرژی و هوشمندسازی شبکه، میتوانند دانش بومی ایجاد کنند و وابستگی به واردات را کاهش دهند. همکاری دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان و سرمایهگذاران خارجی در این مراکز، نوآوری را تسریع خواهد کرد.
زمان آن رسیده که با نگاهی بلندمدت و واقعبینانه، انرژی پاک را به اولویت ملی تبدیل کنیم. اعتماد به بخش خصوصی، سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه، و اولویتدهی به رفاه شهروندان، تنها راه خروج از بحرانهای تکراری انرژی است. اگر امروز اقدام نکنیم، فردا دیر خواهد بود. ایران شایسته انرژی پایدار، پاک و فراوان برای نسلهای آینده است.
