سنگآهن ایران زیر فشار تحریم و ریسکهای منطقهای؛ صادرات در مسیر دشوار
مهرداد اکبریان - رئیس انجمن سنگآهن ایران
بازار صادراتی سنگآهن ایران طی سالهای اخیر با چالشهای متعددی مواجه شده و مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی، مسیر حضور فعال کشور در بازارهای جهانی را دشوار کرده است. تشدید تحریمها، افزایش ریسکهای سیاسی و امنیتی منطقه و محدودیتهای حملونقل دریایی، باعث شده صادرکنندگان با موانع بیشتری نسبت به گذشته روبهرو شوند و بخشی از مزیتهای رقابتی ایران در بازارهای بینالمللی تحت تأثیر قرار گیرد.
صنعت سنگآهن بهعنوان یکی از حلقههای مهم زنجیره فولاد، نقش قابل توجهی در تأمین مواد اولیه و ارزآوری برای کشور دارد. با این حال، ادامه محدودیتهای صادراتی و افزایش هزینههای لجستیک، موجب شده فعالان این حوزه برای حفظ بازارهای هدف خود با دشواریهای بیشتری مواجه شوند. از دست دادن مشتریان بینالمللی در چنین شرایطی میتواند بازگشت دوباره به بازار را پرهزینه و زمانبر کند.
اتفاقات رخداده در یکی دو سال گذشته، از جمله تشدید تحریمها و تحولات منطقهای، فشار زیادی بر روند صادرات وارد کرده است.
یکی از مهمترین چالشهای پیش روی صادرکنندگان، افزایش ریسک حملونقل دریایی است. شرایط امنیتی منطقه و وضعیت تردد کشتیها در مسیرهای مهم دریایی، هزینه بیمه، دسترسی به ناوگان مناسب و امکان برنامهریزی برای ارسال محمولهها را تحت تأثیر قرار داده است. در برخی مقاطع، محدودیتها به حدی افزایش یافته که صادرات عملاً متوقف شده و در دورههای فعالیت نیز هزینههای بیشتری به صادرکنندگان تحمیل شده است.
تداوم این شرایط میتواند علاوه بر کاهش درآمدهای صادراتی، بر زنجیره فولاد کشور نیز اثرگذار باشد. کاهش توان صادراتی معادن، محدود شدن بازارهای فروش و افزایش هزینههای انتقال کالا، در نهایت بر تصمیمات سرمایهگذاری و توسعه بخش معدن اثر خواهد گذاشت.
برای حفظ جایگاه ایران در بازار جهانی سنگآهن، نیاز است سیاستهای حمایتی و راهکارهای عملی برای کاهش ریسک صادرات، تسهیل حملونقل، توسعه بازارهای جدید و تقویت روابط تجاری با کشورهای هدف دنبال شود. بازار جهانی مواد معدنی رقابتی است و کشورهایی که نتوانند استمرار عرضه و امنیت تجارت خود را تضمین کنند، بهسرعت جایگاهشان را به رقبا واگذار خواهند کرد.
